Thành phố Hà Giang là cửa ngõ của cả vùng cao nguyên đá, nơi hầu hết dân phượt dừng lại đầu tiên trước khi tiến lên Quản Bạ, Đồng Văn, Mèo Vạc. Nhưng chính thành phố nhỏ bên dòng sông Miện này cũng đáng để bạn dành trọn hai ngày thong thả khám phá bằng xe máy, thay vì chỉ coi nó là trạm nghỉ qua đường. Bài viết này gợi ý lịch trình hai ngày ở Thành phố Hà Giang cho người đi xe máy, kết hợp chợ sáng, phố núi, sông nước và những cung đường ngắn quanh thành phố, với nhịp đi vừa đủ để cả người lẫn xe còn sức cho hành trình phía trước.
Ngày một sáng: chợ sáng, phố núi và bến sông Miện
Ngày đầu nên bắt đầu thật sớm với phiên chợ buổi sáng của người dân thành phố. Chợ Hà Giang về sáng bày bán đủ thứ: rau rừng người Dao, người Mông mang xuống, cá suối còn lấp lánh vảy, thịt trâu gác bếp, xôi ngũ sắc và những mớ rau thơm chỉ vùng cao mới có. Ăn bữa sáng tại chợ, một bát phở hay bánh cuốn trứng nóng, ngồi giữa tiếng rao lôn xộn của người bản địa, là cách nhanh nhất để hiểu nhịp sống của một thành phố miền núi. Xe máy dựng được quanh chợ thoải mái, chỉ cần nhớ lấy đồ đắt giá theo người.
Rời chợ, chạy xe loanh quanh các phố chính. Trung tâm Hà Giang nhỏ, vài tuyến phố lớn uốn theo sông, nhà thấp tầng lợp ngói ám khói, và thỉnh thoảng xuất hiện một ngôi chùa, một đình làng cổ nằm giữa phố. Điểm dừng đáng giá là chùa cổ và các điểm nhìn xuống dòng Miện: đứng trên cầu thành phố buổi sớm, dòng nước xanh biếc uốn quanh chân núi là khung cảnh khiến rất nhiều người phải dừng xe kéo máy ảnh ra. Buổi sáng ở đây thường sương nhẹ, ánh sáng đẹp, rất hợp để chụp ảnh trước khi mặt trời lên cao gắt.
Trưa về, né nắng bằng cách tìm một quán cà phê phố núi. Cà phê Hà Giang có vị đậm khác biệt, pha từ hạt rang mộc theo kiểu địa phương, uống trong cái se lạnh của núi cao là trải nghiệm chẳng nơi nào trong đồng bằng có được. Nhiều quán còn bán mật ong rừng, chè Shan tuyết và đặc sản để bạn mua làm quà ngay tại chỗ. Khu phố trung tâm có đủ các quán như thế, chỉ cần chạy vòng một quãnh ngắn là gặp.
Ngày một trưa và chiều: cung đường ngắn quanh thành phố
Trưa nên nghỉ trong phố và ăn các món đặc trưng Hà Giang: bánh cuốn trứng, thịt trâu gác bếp, cơm lam, thắng cổ cho người dám thử. Tuyệt đối tránh rượu bia dù chỉ một chén, vì buổi chiều còn phải lái xe đường vòng núi, và nồng độ cồn khi lái xe bị xử phạt rất nghiêm theo quy định hiện hành. Sau bữa trưa, nghỉ ngắn một tiếng trong quán hay về nhà nghỉ đều được, quan trọng là để tay lái lấy lại trạng thái tỉnh táo.
Buổi chiều là lúc chạy những cung đường ngắn quanh thành phố. Hướng ra ngoại ô có các tuyến đường liên xã men theo thung lũng, qua những bản người Tày, Dao với nhà sàn nằm giữa ruộng bậc thang. Đường quanh thành phố khá đẹp, mặt đường ổn, xe ít, và chỉ cách trung tâm vài chục phút bạn đã thấy một Hà Giang rất khác: bản làng yên tĩnh, khói bếp chiều, trẻ nhỏ đuổi vịt ngoài sân. Chạy chậm, dừng chụp ảnh thoải mái, và nhớ canh giờ để quay về trước khi tối, vì đường huyện về đêm thiếu sáng và sương giăng nhanh.
Nếu đi vào mùa hoa, khoảng tháng mười hai tới tháng hai, các sườn đồi quanh thành phố trắng xóa hoa cải, hoa dâu tuyết; tháng ba tháng tư là mùa hoa mơ hoa mận. Đây là những khung cảnh khiến cung đường ngắn quanh thành phố trở nên đáng giá chẳng kém chính chặng cao nguyên đá phía trên. Chỉ cần ra khỏi phố vài cây số, bạn đã chạm vào cảnh bản làng lưng chừng núi mà không cần đăng ký gì cả, và người dân nơi đây quá quen với khách đường xa nên chào hỏi rất dễ.
Ngày một tối: ẩm thực vỉa hè phố núi
Tối về, thành phố Hà Giang lên đèn dọc bờ sông, các lều nướng vỉa hè bốc khói, bán gà nướng, cá suối nướng, bánh tráng nướng và các món ăn vặt đêm phố núi. Ngồi trên ghế nhựa ven phố, nghe tiếng đàn từ quán cà phê gần đó, nhâm nhi đồ nướng nóng hổi trong hơi se lạnh của núi cao là trải nghiệm rất riêng. Ai thích yên tĩnh hơn có thể ra bờ sông ngồi ngắm thành phố lên đèn, dòng Miện phản chiếu ánh sáng vàng, phẳng lặng đến nghe được tiếng nước chảy.
Một gợi ý cho đêm đầu tiên là đi ngủ sớm. Nhiều người vì hái hức với phố núi mà thức khuya, rồi sáng hôm sau leo các cung núi trong tình trạng thiếu ngủ, lúc nguy hiểm nhất của cả hành trình. Chuyến đi Hà Giang dài hay ngắn thì phần đường núi đều cần tay lái tỉnh táo, và giấc ngủ đêm đầu chính là nền của ngày thứ hai.
Ngày hai sáng: lên hướng Quản Bạ và trở về
Ngày hai dành cho cung đẹp nhất quanh thành phố: chạy lên hướng Quản Bạ, qua những khúc cua men triền núi tới vùng cao có tầm nhìn xuống toàn cảnh thung lũng. Cung này là phần đầu tiên của con đường hạnh phúc kéo lên cao nguyên đá, và chỉ riêng chặng từ thành phố lên đã đủ đẹp cho một buổi sáng. Bạn có thể quay về từ nửa chặng nếu không định đi tiếp, nhưng nếu sức xe còn và thời gian cho phép, cứ tiến thêm một chút để tận mắt ngắm những dãy núi đá tai mèo trải dài đến tận chân trời.
Khởi hành sớm khoảng bảy giờ, tới vùng cao lúc mây sương chưa tan, bạn sẽ thấy thung lũng chìm trong biển mây trắng dưới chân, một trong những khoảnh khắc mà dân phượt Hà Giang luôn kể lại. Ăn nhẹ tại các quán ven đường trước khi quay về, và nhớ rằng đường lên có nhiều cua gắt: đi số thấp, giữ đà đều, không bám sát xe ô tô du lịch thường chạy khá nhanh ở chặng này.
Lịch trình về thường là ăn trưa sớm tại thành phố, rồi khởi hành về Hà Nội theo quốc lộ 2, dừng nghỉ đêm tại Tuyên Quang nếu không muốn chạy hết chặng dài còn lại trong ngày. Chiều muộn trên quốc lộ 2 nhiều xe tải, sương bắt đầu dày ở những đoạn qua thung lũng, nên hãy canh giờ để đoạn núi cuối cùng được chạy trong ánh sáng đủ. Ai về bằng hướng khác thì cũng nên nhớ nguyên tắc chung: không chạy đêm trên đường miền núi, dù bạn có rành cung đường đến đâu.
Nếu có thêm nửa buổi rỗi rãi cuối ngày hai, hãy thử ghé một bản gần thành phố có trải nghiệm homestay ngày về. Nhiều gia đình người Tày, Dao quanh Hà Giang mở cửa nhà sàn cho khách ghé ăn một bữa cơm bản: cơm nếp, canh cá suối, rau rừng luộc chấm tương, tất cả nấu trên bếp lửa trấu. Chỉ một bữa ăn thôi cũng đủ để bạn hiểu vì sao người ta bảo ẩm thực Hà Giang là thứ khiến khách cứ muốn quay lại, và chủ nhà thường sẵn sàng kể chuyện bản làng, chỉ đường đi tiếp một cách rất tình cảm.
Mùa nước lên, khoảng tháng năm tháng sáu, các thung lũng quanh thành phố còn có những thác nước nhỏ ven đường liên xã, chỗ dân địa phương hay ra tắm mát. Nếu ghé, nhớ hỏi phép trước khi vào đất của người dân, giữ gìn sạch sẽ và tuyệt đối không để xe chắn lối đi của bản làng. Những chi tiết nhỏ kiểu vậy chính là lý do các bản quanh Hà Giang vẫn giữ được sự mến khách hiếm có so với nhiều điểm du lịch khác.
Lưu ý thực tế cho hai ngày ở Hà Giang
Một vài lưu ý để hai ngày này trọn vẹn: thời tiết Hà Giang sáng tối chênh nhau rất lớn, có thể mười lăm độ ban ngày và xuống sát dưới mười độ về đêm, nên mang theo áo ấm ngay cả giữa hè nếu bạn định lên vùng cao; xăng nên đổ đầy tại thành phố vì trạm ven đường huyện thưa; bộ vá lốp, bơm tay mang theo là có dư; và khi dừng ở bản làng, xin phép trước khi chụp ảnh người bản địa, phần đông ai cũng vui vẻ nhưng vẫn cần sự lễ phép tối thiểu. Về chỗ ở, thành phố có đủ loại từ nhà nghỉ bình dân tới khách sạn nhìn ra sông, mùa cao điểm nên đặt trước.
Với chặng đường dài 300 km từ Hà Nội lên, một chiếc xe máy đáng tin cậy là điều kiện tiên quyết, và nếu bạn cần thuê, hãy tham khảo bảng giá thuê xe máy tại Hà Nội trước chuyến đi. Về an toàn, các quy tắc đường núi luôn áp dụng: số thấp ở cua, không vượt ở đoạn khuất, không chạy đêm, và không rượu bia trước khi cầm lái. Những tình huống thường gặp trên đường vùng cao đã được gộp lại trong cẩm nang an toàn khi đi phượt xe máy trên trang.
Các cung đường liên quan
Từ Thành phố Hà Giang, hành trình thực sự mới chỉ bắt đầu. Bạn có thể xem thêm chủ đề cung đường Hà Giang và Đông Bắc hoặc danh sách cung đường phượt từ Hà Nội để lập kế hoạch tiếp theo.