Hà Giang từ lâu đã là thánh địa của dân phượt miền Bắc, và câu hỏi đầu tiên của mọi người chuẩn bị chuyến đi luôn là: từ Hà Nội đến Thành phố Hà Giang nên đi quốc lộ nào. Khoảng cách chừng 300 km khiến việc lựa chọn tuyến đường trở nên quan trọng hơn hẳn các cung ngắn, vì đi đúng đường bạn tiết kiệm được cả tiếng đồng hồ, còn đi nhầm đường thì có khi mất cả ngày. Bài viết này so sánh các hướng đi chính, phân tích ưu nhược điểm từng tuyến và gợi ý lựa chọn phù hợp theo từng loại xe, từng khung thời gian trong năm.
Hai hướng đi chính tới Hà Giang
Hướng thứ nhất thường được nhắc tới cho người đi bằng ô tô hoặc đi đoàn có xe hỗ trợ: đi cao tốc Hà Nội đến Lào Cai, rời cao tốc ở nút giao kết nối, rồi theo các tuyến quốc lộ miền núi qua Phố Ràng, Bắc Hà, lên hướng Hoàng Su Phì vào Thành phố Hà Giang. Phần đường cao tốc giúp rút ngắn thời gian chặng đầu rõ rệt, đường rộng, ít ùn tắc và có khu dừng nghỉ chuẩn hóa. Nhưng cần nói rõ một điều cứng: xe máy bị cấm tuyệt đối trên đường cao tốc, nên hướng này không dành cho người chạy xe máy trọn hành trình, mà chỉ áp dụng cho nhóm đi ô tô hoặc gửi xe máy ở bến rồi đi cùng nhau bằng phương tiện khác.
Với dân chạy xe máy, hướng đi kinh điển và gần như duy nhất là quốc lộ 2: từ Hà Nội qua Việt Trì, Tuyên Quang, ngược lên vùng cao qua các huyện biên giới rồi về tới Thành phố Hà Giang. Chặng đầu chạy dọc trung du Phú Thọ, chặng giữa men theo sông Lô qua thành phố Tuyên Quang, và chặng cuối là phần nổi tiếng nhất với những triền núi đá vôi. Tổng thời gian trên giấy tờ khoảng bảy đến tám tiếng chạy liên tục, nhưng cộng thêm ăn uống nghỉ ngơi thì gần như chắc chắn bạn cần trọn một ngày, và nhiều người chọn chia đôi cung, ngủ lại Tuyên Quang để sáng hôm sau thong thả chạy phần đẹp nhất.
So sánh nhanh hai hướng: nếu có ô tô, tuyến cao tốc cộng đường liên tỉnh tiết kiệm được khoảng một đến hai tiếng và bớt mệt vì đường dễ. Nếu đi xe máy, quốc lộ 2 không chỉ là đường đi mà chính là trải nghiệm: mỗi chặng một vẻ đẹp khác nhau, từ đồng bằng trung du tới thung lũng sông Lô rồi vùng núi cao, và bạn không phải lo gửi xe hay chuyển phương tiện giữa chừng.
Chặng Hà Nội tới Tuyên Quang trên quốc lộ 2
Chặng đầu chừng 160 km từ Hà Nội tới thành phố Tuyên Quang là phần dễ nhất của cung đường. Đường rộng, thẳng, dân cư hai bên dày nên quán ăn, trạm xăng đầy. Bạn nên xuất phát sớm, ăn sáng ở khu vực Việt Trì sau khoảng một tiếng rưỡi chạy, rồi tiếp tục men theo sông Lô vào Tuyên Quang. Phần đường sau Việt Trì chạy khá sát sông, đẹp nhất vào buổi sáng sớm khi sương chưa tan trên mặt nước, và những triền đê ven đường là chỗ dừng chụp ảnh lý tưởng. Ai muốn chi tiết hơn về các điểm dừng chân có thể tham khảo thêm các bài viết về chặng Hà Nội đi Tuyên Quang trên trang.
Điểm đáng lưu ý của chặng này là khối lượng xe tải. Quốc lộ 2 là trục huyết mạch nối vùng cao phía bắc, xe tải nặng nhiều, nhất là vào giờ chiều. Khi gặp đoàn xe tải, đừng cố vượt ở những đoạn đường hẹp hay khúc cua khuất tầm nhìn; tốt hơn là giữ khoảng cách an toàn và chờ đoạn thẳng dài, quan sát kỹ rồi mới vượt. Chặng này cũng nên đổ xăng đầy và kiểm tra nhanh xe tại Tuyên Quang, vì từ đây trở lên, các trạm xăng thưa dần, và thợ sửa xe cũng khó tìm hơn nhiều so với vùng đồng bằng.
Một chi tiết về khung giờ đáng nhớ: nếu khởi hành từ Hà Nội lúc năm giờ rưỡi đến sáu giờ sáng, bạn tới Tuyên Quang khoảng chín giờ, kịp ăn trưa sớm và có cả buổi chiều chạy chặng núi trong ánh sáng dồi dào. Ngược lại, nếu xuất phát muộn quá chín giờ, nguy cơ phải chạy chặng núi lúc chạng vạng tối là rất cao, và chạy đêm trên đường vùng cao là điều tuyệt đối nên tránh, kể cả với người rành đường.
Chặng Tuyên Quang tới Thành phố Hà Giang: phần đẹp nhất
Từ Tuyên Quang, quốc lộ 2 tiếp tục ngược lên phía bắc qua các huyện vùng cao, trước khi vào địa phận Hà Giang và lên tới thành phố. Địa hình thay đổi rõ rệt: đồi núi đá vôi thay cho đồng bằng, đường uốn theo triền núi, thung lũng mỗi lúc một hẹp hơn. Đây là chặng đòi hỏi tập trung nhất: đường nhiều cua, có dốc dài, và thời tiết vùng cao thay đổi rất nhanh, mây mù kéo xuống bất cứ lúc nào. Nếu rời Tuyên Quang khoảng bảy giờ sáng, bạn sẽ về tới Thành phố Hà Giang trước trưa với nhịp chạy thoải mái, dư thời gian để ăn trưa và nhận phòng nghỉ.
Càng gần thành phố, cảnh vật càng mang đúng chất Hà Giang: những dãy núi đá tai mèo ở phía xa, những bản người Mông, Dao nép mình bên khe suối, và những cánh đồng lúa bậc thang vàng óng vào mùa. Nếu còn thời gian và sức xe, nhiều người tranh thủ rẽ lên hướng Quản Bạ trước khi ghé thành phố, bởi từ trên cao nhìn xuống thung lũng, cảnh đẹp đến mức bạn quên hết mệt mỏi của cả chặng đường dài phía sau.
Nên nghỉ đêm ở đâu nếu không chạy trọn cung
Với cung gần 300 km, không phải ai cũng chạy trọn trong một ngày, và thực tế không nên cố nếu bạn chưa quen đường dài. Điểm nghỉ đêm hợp lý nhất là thành phố Tuyên Quang, chia đôi cung đường ở đoạn giữa. Nghỉ ở đây có lợi là sáng hôm sau bạn khởi hành vào phần núi đẹp nhất lúc trời sớm mát mẻ, tới Hà Giang vừa kịp ăn trưa, còn nguyên buổi chiều để dạo phố hoặc chạy thử những cung quanh thành phố. Cách khác là nghỉ tại Yên Bái nếu đi hướng quốc lộ 37 vòng qua, nhưng tổng thể vẫn tiện nhất là trục quốc lộ 2.
Khi chọn chỗ nghỉ, ưu tiên nơi có chỗ để xe trong khuôn viên và camera an ninh, vì chuyến phượt Hà Giang thường kéo dài vài ngày, để xe trên phố qua đêm không phải ý hay. Vào mùa cao điểm, khoảng tháng mười tới tháng mười hai khi hoa dâu, hoa cải nở trắng các sườn đồi, nên đặt phòng trước ở cả Tuyên Quang lẫn Hà Giang, vì dân phượt đổ về rất đông, phòng tốt thường kín từ giữa tuần.
Một chi tiết về chi phí cũng đáng tính khi chọn đường: chạy quốc lộ 2 bằng xe máy, tiền xăng cho một chiều rơi vào khoảng một trăm năm mươi nghìn đến hai trăm nghìn đồng tùy xe, chưa kể ăn uống nghỉ ngơi. Đi bằng ô tô qua cao tốc thì ngoài tiền xăng còn có phí cầu đường ở các trạm thu, cộng lại nhiều khi ngang với tiền xăng xe máy cả chuyến. Vì thế với nhóm đông người, việc tính kỹ phương tiện trước khi lên đường luôn rẻ hơn nhiều so với quyết định vội tại đầu đường.
Về hành trình quay về, nhiều người chọn đi một hướng về hướng khác để tránh chạy lặp cảnh: ví dụ lên bằng quốc lộ 2 qua Tuyên Quang, rồi về bằng đường vòng qua các tỉnh phía đông nếu thời gian cho phép. Cách này cho bạn thấy thêm một góc nhìn khác của miền núi phía bắc, nhưng cũng kéo dài thêm thời gian, nên chỉ đáng làm khi bạn có thừa một ngày rỗi rãi và xe đã qua kiểm tra kỹ lưỡng.
Lựa chọn theo mùa và theo xe
Về mùa, mỗi thời điểm Hà Giang có một vẻ riêng: tháng ba tháng tư là mùa hoa mơ hoa mận nở trắng triền núi, tháng năm tháng sáu là mùa nước ruộng bậc thang lấp lánh, tháng chín tháng mười là mùa lúa chín vàng, còn tháng mười hai trở đi là mùa hoa dâu tuyết và hoa cải, lạnh giá nhưng đẹp nhất trong năm. Mùa mưa tháng sáu đến tháng tám thường có mưa dồn, mặt đường miền núi trơn và có nơi sạt lở cục bộ, nên ai mới chạy xe máy đường núi lần đầu nên tránh khung này và chọn mùa khô.
Về xe, cung này đòi hỏi xe khỏe, phanh tốt và lốp còn nhiều gai. Xe số phổ thông vẫn chạy tốt trọn cung, nhưng nên cho xe kiểm tra tổng thể trước chuyến, thay dầu mới nếu tới hạn, siết xích và kiểm tra lốp. Mang theo bộ vá lốp, bơm tay và vài dụng cụ cơ bản, vì trên chặng núi, tiệm sửa không phải lúc nào cũng có trong tầm vài chục cây số. Nếu chiếc xe của bạn không đủ tin cậy cho hành trình dài, hãy tham khảo bảng giá thuê xe máy tại Hà Nội để chọn một chiếc ổn hơn.
Cuối cùng, dù chọn quốc lộ nào thì an toàn vẫn là ưu tiên số một: không chạy đêm trên đường núi, không vượt ở cua khuất, nghỉ đúng nhịp mỗi một tiếng rưỡi đến hai tiếng, và tuyệt đối không đi vào cao tốc bằng xe máy. Những lưu ý chi tiết hơn cho hành trình miền núi đã được tổng hợp trong cẩm nang an toàn khi đi phượt xe máy trên trang.
Các cung đường liên quan
Hà Giang chỉ là điểm khởi đầu của vùng Đông Bắc. Bạn có thể xem thêm chủ đề cung đường Hà Giang và Đông Bắc hoặc danh sách cung đường phượt từ Hà Nội để mở rộng hành trình.