Trên Yamaha Sirius, phanh trước và sau đều là phanh cơ bố khô, loại cấu tạo đơn giản nhưng phụ thuộc hoàn toàn vào tình trạng tấm bố và vành trống. Thuê một chiếc Sirius chạy phố, hệ thống phanh là thứ bạn dùng nhiều nhất trong ngày, từ đèn đỏ chờ người băng đường tới cua gấp trong ngõ. Bài này chia sẻ cách kiểm tra bố phanh theo trình tự ai cũng làm được: từ nghe, cảm, nhìn tới thử thực tế, kèm các dấu hiệu cho biết bố đã đến lúc thay, để bạn không phải nhận vội một chiếc xe có vòng phanh đã mòn.

Vì sao bố phanh quan trọng hơn bạn nghĩ trên Sirius

Sirius là xe số nhẹ, tốc độ phố không cao, nhưng chính vì vậy nhiều người chủ quan với phanh. Thực tế, phần lớn tình huống nguy hiểm trong đô thị diễn ra trong tầm mười đến hai mươi mét, đúng cự ly mà một bộ bố còn tốt đạt tiêu và bộ bố mòn trượt thêm. Khác với phanh đĩa dầu nhìn được ngay, phanh trống giấu toàn bộ cơ cấu bên trong, nên bố mòn tới đâu chỉ thấy khi tháo trống hoặc qua các dấu hiệu gián tiếp.

Điểm dễ hại của phanh trống là tính năng giảm dần rất từ từ. Ai cầm lái mỗi ngày khó nhận ra sự khác biệt, vì tay đã tự bù lại bằng cách bóp sâu hơn. Với xe thuê mà nhiều người thay nhau chạy, sự mòn còn nhanh hơn, vì mỗi khách có thói quen bóp phanh khác nhau, có người bóp nhát liên tục, có người đà dài rồi bóp gấp. Vì vậy đừng mặc định xe nhìn còn mới là phanh tốt, hãy kiểm tra theo các bước dưới đây.

Nghe và cảm trước khi chạy

Bước thứ nhất không cần dụng cụ nào: ngồi lên xe, bóp cần phanh trước và đạp phanh sau lúc xe đứng yên. Cần phanh trước phải có điểm cản rõ ràng, tiếng lò xo co giãn sạch sẽ, không bị lự cự. Nếu cần bóp xuống mềm oặt, gần như chắc chắn day phanh đã lỏng hoặc bố mòn sâu, còn nếu cứng bất thường và xe khó lăn khi đẩy, có thể trống bị kẹt. Phanh sau đạp phải chắc ở nửa đầu hành trình, chân cảm nhận được điểm tựa rõ ràng.

Bước thứ hai là lắng nghe khi đẩy xe đi bộ trong sân hoặc ngõ: phanh tốt cho xe lăn êm, không có tiếng rê sắt. Tiếng rê nhẹ đều đặn khi bánh xe quay tròn thường là dấu hiệu bố mòn tới mép rãnh, còn tiếng kêu ken két đứt đoạn theo từng nhịp vòng quay thường là trong trống có mạt kim loại hoặc mặt trống bị xước. Cả hai đều là lý do nên đề nghị bên cho thuê kiểm tra trước khi bạn nhận xe.

Thử phanh khi chạy chậm

Sau khi đã nghe và cảm lúc đứng yên, hãy chạy thử trong đoạn vắng ở tốc độ khoảng hai mươi cây số. Bóp phanh trước dứt khoát một nhát: xe phải giảm tốc thẳng, không lệch hướng, không có tiếng rít kéo dài. Xe bị kéo sang một bên khi phanh là dấu hiệu một bên bố mòn nhiều hơn hoặc trống bị méo. Sau đó thử phanh sau bằng một nhát đạp ngắn: đuôi xe được giữ lại không bị đẩy, và không có cảm giác bánh sau khóa cứng trượt.

Tiếp theo thử phanh đồng thời cả hai trong tốc độ thấp, và chú ý quãng đường giảm từ hai mươi về không. Với xe phố còn tốt, quãng này ngắn hơn chiều dài hai ba chiếc xe hơi. Nếu quãng phanh rõ rệt dài hơn những lần chạy trước, hoặc cần bóp sát hết hành trình mà xe vẫn giảm yếu, hãy đề nghị bên cho thuê xử lý, đừng cố chạy tiếp chuyến dài với vòng phanh như vậy.

Nhìn trực tiếp tình trạng bố

Nếu có không gian và được cho phép, cách chắc nhất vẫn là nhìn trực tiếp. Với phanh trước của Sirius, tháo hai ốc siết nắp trống phía mép vành là mở được, lộ ra tấm bố. Bố mới dày chừng bốn năm milimét, màu xám đồng đều. Bố mòn có các dấu hiệu nhận biết: mỏng tới mức nhìn thấy đinh tán nổi rõ sát mặt trống, mặt bố bóng nhẵn màu đen nhạt vì cháy men, hoặc nứt vỡ ở mép. Mặt trống nếu có rãnh sâu theo vòng tròn hoặc màu xanh men cháy ở vùng tiếp xúc là trống đã quá hạn mài lại.

Đối với đa số khách thuê, bạn không cần tự tháo trống, mà chỉ cần hỏi bên cho thuê hai câu: bộ bố trước sau lần thay cuối vào lúc nào, và xe đã chạy bao nhiêu cây số. Bộ bố dưới mười lăm hai mươi nghìn cây số trong điều kiện phố thường vẫn dùng tốt, còn con số vượt xa mà không rõ lịch sử thay thì nên đề nghị kiểm tra. Người cho thuê có thói quen bảo dưỡng tốt sẽ trả lời rành mạch ngay, còn câu trả lời mơ hồ không có mốc thời gian nào là tín hiệu bạn nên cân nhắc xe khác.

Bảo dưỡng để bố phanh sống lâu

Bố phanh mòn nhanh hay chậm phụ thuộc phần lớn vào cách lái. Giữ khoảng cách với xe trước thay vì bám sát rồi bóp gấp, về số thấp khi xuống dốc dài thay vì rượt phanh liên tục, và dự báo đèn đỏ từ xa để giảm ga nhả dần, là ba thói quen giúp bộ bố của một chiếc Sirius sống thêm nhiều tháng. Ngược lại, thói quen bóp phanh theo nhịp lo lắng mỗi khi có động tĩnh quanh xe khiến bố mau bóng và trống mau nóng.

Mưa và ngập nước cũng ảnh hưởng tới phanh trống. Sau khi lội qua vũng sâu, hãy phanh nhẹ nhàng vài lần để bố khô lại trước khi cần hãm mạnh, vì bố ướt trượt trong vài chục mét đầu. Đừng bao giờ để dầu nhớt hay dung dịch làm sạch dính vào khu vực trống bố, chỉ cần lau bụi bằng khăn khô, vì một giọt dầu trên mặt bố là mất hiệu quả phanh tới khi phải thay cả bộ.

Một điểm nữa dễ bỏ qua: lỗ thoát nước của cụm trống phanh. Xe chạy mưa nhiều, nước lọt vào trong trống và nếu không thoát được sẽ làm gỉ các cạnh bố và trống, lâu ngày thành nguyên nhân kêu ken két. Khi bảo dưỡng, thợ thường làm sạch lỗ thoát này cùng lúc vệ sinh mạt, vì vậy xe thuê chạy đều qua mùa mưa nên được hỏi xem cụm phanh vừa được vệ sinh chưa.

Khi nào cần thay bố

Các dấu hiệu thay bố cụ thể gồm: cần phanh trước bóp sát nút mà xe vẫn phanh yếu, có tiếng kêu kim loại chạm kim loại khi phanh gấp, một bên phanh rõ yếu hơn bên kia khiến xe lệch hướng, hoặc khi tháo trông thấy bố mỏng dưới hai milimét. Đừng kéo dài tới mức mạt bố cắn sâu vào mặt trống, vì lúc đó chi phí mài hoặc thay trống lớn hơn nhiều tiền bộ bố mới.

Với xe thuê, trách nhiệm bảo dưỡng thuộc về bên cho thuê, nhưng người gánh rủi ro khi phanh hỏng giữa chuyến lại là khách. Vì vậy nếu trong chuyến thuê bạn thấy bất kỳ dấu hiệu nào nêu trên, hãy liên hệ ngay với người cho thuê để được tư vấn hoặc đổi xe, thay vì cố hoàn thành lộ trình với một vòng phanh đã yếu đi. Ghi lại thời điểm và triệu chứng cũng giúp trao đổi nhanh hơn khi gọi.

Các câu hỏi thường gặp

Làm sao biết bố phanh xe thuê còn tốt? Bóp thử khi đứng yên, nghe tiếng rê lúc đẩy xe, và thử phanh trong đoạn vắng ở tốc độ thấp trước khi nhận xe.

Bố phanh Sirius thay định kỳ bao lâu một lần? Không có mốc cứng, phụ thuộc cách lái, nhưng bộ bố trên hai mươi nghìn cây số hoặc có tiếng kêu kim loại là nên kiểm tra ngay.

Phanh bị kêu ken két khi bóp là gì? Thường là mạt kim loại hoặc trống xước, cần tháo kiểm tra và làm sạch, không nên tiếp tục chạy dài.

Phanh yếu sau khi qua vũng nước phải làm gì? Phanh nhẹ nhàng vài lần cho bố khô lại, hiệu lực sẽ trở lại sau vài chục mét.

Đang thuê xe mà phanh yếu dần thì gọi ai? Gọi ngay người cho thuê xe để được tư vấn hoặc đổi xe, đừng tiếp tục lộ trình dài với phanh đã giảm hiệu lực.

Tóm lại

Kiểm tra bố phanh trên một chiếc Sirius không cần nghề, chỉ cần một phút nghe, cảm, và một đoạn chạy thử ngắn. Hệ quả của việc bỏ qua bước này thường chỉ hiện ra ở đúng khoảnh khắc cần phanh nhất. Nếu bạn cần thuê Yamaha Sirius tại Hà Nội với xe được bảo dưỡng đều đặn, hãy liên hệ Mr Tú qua điện thoại hoặc Zalo trong giờ mở cửa từ 08:00 đến 17:00 hằng ngày để biết xe hiện có. Bạn có thể xem thêm chuyên mục các loại xe máy cho thuê, đọc kinh nghiệm thuê xe máy ở Hà Nội, hoặc ghé chuyên mục an toàn khi đi xe máy trước chuyến đi. Bảng giá thuê xe máy theo ngày, tuần, tháng nên được xác nhận trực tiếp trước khi đặt xe.