Trên Yamaha Sirius, lốp sau là bộ phận chịu tải lớn nhất: nó gánh cả trọng lượng xe, người lái, người ngồi sau và hành lý, đồng thời là thứ tạo lực kéo ra khỏi vạch mỗi khi bạn vặn ga. Vì chịu tải gấp nhiều lần lốp trước, lốp sau mòn nhanh hơn và cũng là nơi hỏng hóc gây bỏ dở chuyến đi nhiều nhất. Bài này hướng dẫn cách bảo dưỡng lốp sau của Sirius theo trình tự ai cũng làm được: đo áp suất, soi gai lốp, gỡ dị vật, và quyết định lúc nào cần thay, kèm lưu ý cho người thuê xe trước chuyến dài.
Vì sao lốp sau của Sirius cần quan tâm hơn
Sirius là xe số gọn nhẹ, nhưng phần lớn trọng lượng lại dồn về phía sau khi chở thêm người hoặc đồ. Cả một chuyến phố bình thường, lốp sau cũng làm việc liên tục qua mỗi cú vào số, mỗi lần đề pa và mỗi khúc cua. Kết quả là mặt lốp sau bị bào mòn từ từ theo hình vệt giữa, còn nếu xe chạy thường xuyên quá tải hoặc non lốp, vệt mòn lan cả hai vai lốp.
Điểm đáng chú ý là lốp sau hỏng hiếm khi hỏng đột ngột mà báo hiệu từ từ: xe rung nhẹ ở tốc độ cao, đuôi dao động khi vào cua, hoặc bám đường kém trên đường ướt. Người cầm lái quen thuộc thường cảm nhận được các tín hiệu này trong một hai chuyến đi, còn với xe thuê qua nhiều bàn, việc tự kiểm tra định kỳ bằng mắt và tay càng cần thiết hơn.
Kiểm tra áp suất lốp đúng chuẩn
Áp suất là yếu tố ảnh hưởng mạnh nhất tới tuổi thọ và độ an toàn của lốp sau. Với Sirius, nên duy trì áp suất đúng mức theo khuyến cáo của nhà sản xuất in trên tem dán gần cốp hoặc khung xe, thường dao động quanh mức ba mươi lăm pound mỗi inch vuông cho lốp sau khi chở một người. Mức chính xác cho từng chiếc xe nên đối chiếu với tem trên xe, vì các đời Sirius có thể khác nhau chút đỉnh.
Đo áp suất cần đồng hồ bơ tay, loại nhỏ bán ở mọi tiệm phụ tùng với giá rẻ, và nên đo khi lốp còn nguội, sáng sớm trước khi chạy. Ba dấu hiệu non lốp dễ nhận là yên xe trũng xuống khi ngồi, thành lốp vặn lại nhiều khi bóp bằng tay, và xe đắt xăng hơn bình thường. Non lốp kéo dài làm vai lốp mòn trước, vành bị vênh khi đụng hố, thậm chí lốp tuột vành lúc vào cua gấp. Ngược lại, căng quá làm mặt giữa lốp mòn nhanh và xe nảy, chồm chồm trên đường gồ ghề.
Chu kỳ kiểm tra hợp lý cho người dùng phố là mỗi tuần một lần với đồng hồ bơ, kèm kiểm tra mắt mỗi sáng trước khi đi. Ai chạy xa cuối tuần thì nên bơ chuẩn trước chuyến và kiểm tra lại giữa chặng tại các điểm nghỉ giải lao, vì áp suất thay đổi chút ít theo nhiệt độ đường và tải nặng. Ghi lại mấy lần bơ gần nhất trên giấy nhớ điện thoại cũng giúp bạn phát hiện sớm lốp bị rò rỉ chậm, dạng hư hỏng âm thầm mà chỉ ai theo dõi mới thấy được.
Soi gai lốp và nhận biết lúc cần thay
Gai lốp là rãnh nhỏ chạy quanh mặt lốp, có nhiệm vụ thoát nước và tạo lực bám. Khi gai còn sâu, mặt lốp có các rãnh rõ; khi mòn dần, các rãnh cạn đi và bằng mặt với các gờ cao su giữa rãnh. Nhiều lốp có cột báo mòn nằm trong rãnh: khi mặt lốp mòn ngang bằng với đầu cột này, là lúc lốp hết hạn. Kiểm tra bằng cách soi ngang mặt lốp dưới ánh sáng, hoặc dùng đầu đồng xu cắm vào rãnh để ước lượng chiều sâu còn lại.
Bên cạnh độ mòn, ba dấu hiệu khác đòi hỏi thay lốp bất kể gai còn nhiều: lốp nứt lão hóa thành từng vệt nhỏ như mạng nhện (lốp trên năm sáu năm tuổi hay gặp), lốp bị phồng hoặc túi khí ở thành do va chạm hố, và lốp vá nhiều lần rìa mép. Với xe thuê, nếu bạn thấy bất kỳ dấu hiệu nào trong lúc thuê, đừng ép xe chạy tiếp chuyến xa mà hãy gọi người cho thuê để trao đổi, vì lốp hỏng giữa đường là rủi ro của cả hai bên.
Gỡ dị vật và vệ sinh lốp
Lốp sau chạy phía sau thường nhặt đinh, mảnh kính, vít trên đường nhiều hơn lốp trước. Thói quen tốt là rà mắt mặt lốp mỗi lần đổ xăng hoặc mỗi sáng trước khi đi, nhìn các dị vật cắm ngang. Dị vật nhỏ cắm nông vào mặt lốp, chưa chạm lớp ruột, thì gỡ được bằng kìm nhọn mà không cần vá, còn đinh cắm sâu hoặc ốc vít thì phải mang tới tiệm vá ngay, đừng rút ra trước khi tới tiệm vì rút sớm làm non lốp nhanh.
Vệ sinh cũng là một phần bảo dưỡng: rửa bùn đất kẹt ở rãnh gai bằng nước và bàn chải, vì đất đá đóng cứng trong rãnh làm lốp mất khả năng thoát nước trên đường mưa. Trong lòng rãnh đôi khi kẹt sỏi nhỏ, dùng que nhọn khêu ra để tránh sỏi cứng ép rãnh nứt theo thời gian. Các việc này mất mười lăm phút mỗi tuần mà kéo dài tuổi thọ lốp đáng kể.
Một chi tiết cuối đáng nhớ: lốp sau mới hay non hơn lốp cũ ở cùng một mức bơ, vì cao su mới dãn theo nhiệt độ khác đi trong trăm cây số đầu. Vì vậy sau khi thay lốp, hãy đo lại áp suất sau một hai ngày chạy, thay vì giữ nguyên mức bơ của chiếc lốp cũ. Thói quen nhỏ này giúp chiếc Sirius luôn chạy với đúng lực căng mà nhà sản xuất thiết kế, kéo dài tuổi thọ cả lốp và vành.
Chọn lốp thay cho Sirius
Khi đến lúc thay, hai lựa chọn phổ biến với Sirius là lốp gốc kiểu răng cưa cho bám đường khô tốt, hoặc lốp dạng rãnh sâu hợp đường ướt và đường đất. Với người chủ yếu chạy phố, lốp tiêu chuẩn của hãng là đủ dùng và giá mềm; ai thường chạy xa hoặc mùa mưa nhiều nên cân nhắc lốp có rãnh thoát nước sâu hơn. Cỡ lốp phải đúng với thông số ghi trên thành lốp cũ, không nên đổi cỡ khác vì ảnh hưởng đồng hồ tốc độ và độ nặng lái.
Thay lốp sau nên làm ở tiệm có máy gắn lốp chuyên dụng, cân bằng bánh sau khi gắn, vì Sirius dùng vành nan hoa mảnh, dễ vênh nếu cạy lốp bằng tay theo kiểu thô. Sau khi thay mới, một trăm cây số đầu nên chạy nhẹ nhàng, tránh phanh gấp và vào cua hết góc, cho mặt lốp kịp vào việc. Với người thuê xe, việc thay lốp thuộc về bên cho thuê, nhưng báo sớm khi thấy mòn giúp chiếc xe luôn trong trạng thái tốt cho khách sau.
Lưu ý cho khách thuê xe trước chuyến xa
Trước khi nhận xe thuê chạy chuyến dài, một phút soi lốp sau là đáng giá nhất trong mọi bước kiểm tra: nhìn gai, nhìn thành lốp, và hỏi xem lần bơ lốp gần nhất khi nào. Lốp tốt giúp xe bám đường khi vào cua và phanh khi cần, đặc biệt trên đường ướt hoặc đường hồ có cát. Nếu thấy lốp mòn gần tới cột báo, đề nghị đổi xe khác hoặc nhờ người cho thuê thay trước khi bạn lên đường.
Trong chuyến đi, ghé cây xăng nào cũng bơ lại một chút nếu thấy non, đa số trạm xăng ở Việt Nam có dịch vụ bơ xe máy miễn phí chỉ cần chủ động hỏi. Chở hai người với hành lý cồng kềnh thì nên bơ theo mức hai người ghi trên tem, và nhớ rằng lốp non kết hợp trời nóng là công thức gây nổ lốp trên quãng đường dài, loại sự cố không ai muốn gặp giữa hồ Hòa Bình.
Các câu hỏi thường gặp
Lốp sau Sirius bơ bao nhiêu là vừa? Theo mức in trên tem gần cốp hoặc khung xe, thường quanh ba mươi lăm pound mỗi inch vuông cho một người; chở hai người thì bơ theo mức hai người trên tem.
Bao lâu thì thay lốp sau một lần? Không có mốc cố định, phụ thuộc đường chạy và tải; soi cột báo mòn và vết nứt là cách chắc nhất.
Đinh cắm vào lốp sau thì làm gì? Không rút đinh, mang xe tới tiệm vá ngay; đinh rút sớm khi chưa vá làm lốp non nhanh.
Lốp sau mòn kiểu nào là bình thường? Mòn đều ở giữa mặt lốp là bình thường; mòn hai vai là dấu hiệu non lốp hoặc quá tải.
Thuê xe mà lốp sau mòn gần hết thì sao? Đề nghị người cho thuê thay hoặc đổi xe trước khi chạy chuyến xa, đừng nhận xe với lốp đã tới cột báo mòn.
Tóm lại
Bảo dưỡng lốp sau của Sirius không cần nghề, chỉ cần thói quen: đo áp suất khi lốp nguội, soi gai và dị vật mỗi tuần, và thay đúng lúc gai chạm cột báo. Nếu bạn cần thuê Yamaha Sirius tại Hà Nội với xe được bảo dưỡng đều, hãy liên hệ Mr Tú qua điện thoại hoặc Zalo trong giờ mở cửa từ 08:00 đến 17:00 hằng ngày để biết xe hiện có. Bạn cũng có thể xem chuyên mục các loại xe máy cho thuê, đọc kinh nghiệm thuê xe máy ở Hà Nội, hoặc ghé chuyên mục an toàn khi đi xe máy trước khi lên đường chuyến xa.