Mỗi sáng ở Hà Nội, hàng nghìn bố mẹ chở con đến trường bằng xe máy: cặp sách dựng trước, bé ôm bụng bố hoặc mẹ, len giữa dòng xe giờ cao điểm. Chuyến đi này ngắn nhưng lại là chuyến quan trọng nhất trong ngày, vì nó chở thứ quý nhất của gia đình. Bố mẹ chở con đi học bằng xe máy an toàn không phải là chạy chậm thôi, mà là một chuỗi thói quen nhỏ từ lúc chuẩn bị đến lúc bé bước vào cổng trường. Bài này gom các thói quen đó lại thành checklist thực tế.
Chủ đề thuộc nhóm kỹ năng nâng cao trong mục an toàn. Nếu bạn muốn nắm quy định trước, hãy đọc quy định chở trẻ em dưới 10 tuổi trên xe máy và trẻ em ngồi trước xe máy có được không; bài này tập trung vào thao tác và thói quen hằng ngày.
Câu trả lời nhanh
Chở con đi học bằng xe máy an toàn là được, với ba điều kiện: bé đội mũ bảo hiểm đúng kích cỡ và cài chặt, bé ngồi sau với hai chân để lên guốc và hai tay bám cố định, và người lái chạy theo nhịp bình tĩnh, tránh phanh gấp và tránh đường quá đông lúc cao điểm. Lên sớm mười lăm phút để không phải vội là thay đổi đơn giản nhất, nhưng lại giảm được phần lớn rủi ro.
Chuẩn bị trước khi lên xe
Mũ bảo hiểm là thứ đầu tiên. Mũ của bé phải đúng chu vi đầu, có quai cài chắc, và là loại dành cho trẻ em chứ không phải mũ người lớn nới lỏng. Khi cài quai, bạn phải luồn được một ngón tay giữa quai và cằm là vừa: lỏng hơn thì mũ trượt, chặt hơn thì bé khó chịu và hay tự tháo. Sau mỗi khoảng thời gian, kiểm tra lại chu vi đầu của bé vì trẻ lớn nhanh, và thay mũ lớn hơn thay vì dí mũ cũ.
Đồng phục và cặp sách nên gọn gàng: cặp đeo hai vai, dây chặt vừa, không thõng dài. Cặp dựng ở giỏ trước phải đứng vững, vì cặp rơi giữa đường là lý do phổ biến khiến xe phải phanh gấp vào lề. Giày có độ bám tốt, không đeo dép cót hay dép lào vào ngày chở bé, vì bạn có thể phải chống chân bất cứ lúc nào.
Cuối cùng là chiếc xe: phanh ăn, còi rõ, gương chỉnh chuẩn. Một chiếc xe được bảo dưỡng đều đỡ cho bạn rất nhiều tình huống bất ngờ, và nếu xe nhà đã cũ kỹ thì mùa tựu trường là dịp hợp lý để thuê chiếc nhẹ hơn cho việc đưa đón. Liên hệ Mr Tú qua điện thoại hoặc Zalo trong giờ mở cửa từ 08:00 đến 17:00 hằng ngày để chọn chiếc phù hợp, hoặc xem bảng giá thuê xe máy để so các dòng xe.
Lên xuống xe theo trình tự an toàn
Trình tự chuẩn: người lái lên trước, chống chân, chỉnh gương, rồi bé mới lên; xuống xe thì ngược lại, bé xuống trước khi bạn gấp chân chống. Nhiều tai nạn nhẹ xảy ra ngay lúc lên xuống, khi bố mẹ vội và xe nghiêng, nên hãy tập cho cả nhà thành phản xạ theo đúng trình tự đó, kể cả khi vội.
Điểm dừng trước cổng trường cũng cần chọn: dừng hẳn vào lề, tránh dừng giữa dòng xe hay sau một xe tải che khuất. Xuống xong, dắt bé vào vỉa hè rồi mới quay xe. Buổi chiều đón con, hãy tới sớm vài phút và dừng ở chỗ có thể nhìn thấy cổng, để bé không phải chạy ra giữa đường tìm xe.
Trên đường: nhịp đi và cách nói chuyện
Chở con khác chở người lớn ở một điểm: bạn không chỉ lái cho mình mà còn đang giữ an toàn cho người ngồi sau không biết tự xử lý tình huống. Vì vậy nhịp đi phải bình tĩnh: không vượt ẩu, không chen khe xe tải, không chạy sát vạch khi chuyển làn. Với trẻ nhỏ, mọi cú phanh gấp đều có thể khiến bé túm cổ bạn và làm bạn mất thăng bằng, nên phanh luôn phải sớm và nhẹ.
Khi đi, hãy hạn chế quay đầu nói chuyện với bé, vì mỗi lần quay đầu là một lần mắt rời khỏi đường. Điều muốn nhắc thì nhắc trước khi lên xe, hoặc nói khi đang dừng đèn. Điện thoại tuyệt đối không cầm: tin nhắn của bố mẹ giữa đường chính là hình mẫu xấu nhất cho con về sau.
Chặng quen thuộc không có nghĩa là buông lỏng quan sát. Trẻ trên xe hay ngủ gật buổi sáng sớm, nên nếu thấy đầu bé gật nhiều, hãy nhắc bé tỉnh, hoặc dừng nghỉ ở ghế đá ven đường. Một bé ngủ gật trên xe đang chạy là rủi ro thật.
Tư thế ngồi sau của trẻ
Tư thế chuẩn cho bé ngồi sau: hai chân đặt lên hai bên guốc chân, không thõng lòng thòng; hai tay bám vào nắm sau hoặc ôm hông người lái; người thẳng, không nghiêng ngả nhìn ngang. Tập điều này ngay từ những buổi đi chơi cuối tuần, để tới ngày tựu trường bé đã có phản xạ.
Với bé còn quá nhỏ chưa tự ngồi vững, nhiều gia đình dùng dây đai định vị gắn quanh hông người lớn và bé. Nếu dùng, hãy chọn loại có nguồn gốc rõ ràng, tập dùng trước ở nhà, và nhớ rằng dây chỉ hỗ trợ, không thay thế việc bạn phải chạy êm và đều. Bé lớn dần thì tháo dây và cho bé tự bám là hướng đi đúng.
Mũ bảo hiểm cho bé cũng cần đạt chuẩn, như đã bàn trong quy định về mũ bảo hiểm cho trẻ em. Mũ bé thường bị bỏ quên ở lớp, nên dán sẵn nhãn tên bên trong và tạo thói quen cặp mũ theo cặp sách.
Thời tiết xấu và mùa lạnh
Mùa mưa, nếu có thể thì bố mẹ thay nhau đưa đón bằng xe buýt hoặc để bé nghỉ ở nhà khi mưa to. Nếu buộc phải đi, áo mưa cho cả hai người, giảm tốc độ rõ rệt, tránh vạch sơn và tấm bát che ô. Mùa lạnh Hà Nội, chú ý lớp áo cho bé: ấm nhưng không quá cồng kềnh làm bé không bám được, khăn choàng phải buộc gọn thay vì thả dài gần bánh xe.
Bão hay sương mù dày, tốt nhất là để bé nghỉ học một sáng. Một buổi nghỉ học không đáng để thử một chuyến đi mải miết với tầm nhìn kém. Bé cũng học được từ quyết định đó: an toàn quan trọng hơn điểm danh.
Tập cho bé thành người phối hợp
Trẻ tiếp thu nhanh, và chuyến đi là lớp học an toàn tốt nhất. Dần dần hãy dạy bé: lên xuống theo trình tự, chào trước khi xuôi tay, không giật tay khi thấy gì hay, và nói muốn nghỉ khi mỏi. Bé biết mình là một phần của chuyến đi sẽ ngồi hợp tác hơn nhiều so với bé bị chở một cách thụ động.
Đôi khi cũng nên hỏi bé cảm giác thế nào sau chuyến đi: có thấy phanh gấp không, có thấy sợ chỗ nào không. Câu trả lời của bé thường chỉ ra đúng thói quen của chính bố mẹ cần sửa.
Câu hỏi thường gặp
Chở bé đi học nên chạy làn trong hay làn ngoài?
Chạy theo làn trong, xa mép đường và cách xe container, nhưng vẫn giữ khoảng cách dài với xe phía trước. Làn ngoài có vỉa hè để neo khi có sự cố, nhưng cũng có ô điện, xe đỗ và người đi bộ. Điều quan trọng là giữ một vị trí ổn định, đừng đổi làn liên tục giữa dòng xe cao điểm.
Bé bao nhiêu tuổi thì có thể tự ngồi sau vững?
Khoảng khi bé đủ cao để hai chân với tới guốc chân, thường là năm sáu tuổi, là khi bé bắt đầu ngồi tự chủ được. Trước đó bé cần dây hỗ trợ hoặc ngồi giữa bố mẹ và tay lái tùy tình huống, và luôn đợi tín hiệu của người lái trước khi lên xuống.
Chở hai bé cùng lúc có được không?
Về nguyên tắc mỗi chuyến chỉ nên chở một bé. Nếu buộc phải chở hai bé trong tình huống đặc biệt, chọn đoạn đường ngắn, vắng, tốc độ rất chậm, và đảm bảo mỗi bé vẫn có tư thế bám riêng. Thường xuyên chở hai bé là gánh nặng thao tác, không nên thành thói quen.
Điện thoại định vị gắn trên xe cho bé có ảnh hưởng không?
Một giá đỡ gắn chắc ở vị trí không cản tầm nhìn là chấp nhận được, nhưng không nên mở video hay nhạc làm bé phân tâm trên đường. Chuyến đi học ngắn, hãy để bé quan sát đường và học kèm bố mẹ về giao thông.
Nên dạy bé phản ứng thế nào khi xe bị ngã?
Dạy bé đầu tiên là co người, không chống tay xuống đường, và chờ bố mẹ dắt dậy trước khi di chuyển. Điều này chỉ tập bằng lời, nhưng nó đủ để bé không hoảng loạn khi có việc.
Tóm lại
Bố mẹ chở con đi học bằng xe máy an toàn là chuỗi thói quen nhỏ: mũ đúng cỡ cài chặt, lên xuống đúng trình tự, cặp sách gọn, nhịp đi bình tĩnh, và điểm dừng trước cổng trường an toàn. Không có bí quyết nào lớn hơn việc lên sớm mười lăm phút để không phải vội. Nếu chiếc xe nhà đã nặng và cũ, một chiếc xe nhẹ được bảo dưỡng tốt sẽ làm phần việc khó nhất thay bạn. Cần tìm chiếc xe nhẹ để đưa đón con quanh Hà Nội, liên hệ Mr Tú qua điện thoại hoặc Zalo trong giờ mở cửa từ 08:00 đến 17:00 hằng ngày để được tư vấn chọn xe phù hợp với cả gia đình.