Chở trẻ em dưới 10 tuổi trên xe máy là điều được pháp luật cho phép trong giới hạn nhất định: theo quy định hiện hành, xe mô tô hai bánh chỉ được chở một người, nhưng trẻ em dưới 12 tuổi thuộc nhóm ngoại lệ, khi đó xe được chở tối đa hai người. Nói cách khác, người lớn điều khiển xe có thể chở một trẻ dưới 10 tuổi mà không bị coi là chở quá số người. Điều kiện kèm theo là trẻ phải đội mũ bảo hiểm đạt chuẩn với kích cỡ phù hợp, ngồi chắc chắn và không cản trở người điều khiển xe. Bài viết này giải thích quy định, mức phạt khi vi phạm và những lưu ý thực tế cho phụ huynh khi đưa bé đi cùng trên xe máy.
Quy định chở người trên xe mô tô hai bánh
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024 quy định xe mô tô hai bánh chỉ được chở một người, ngoại trừ một số trường hợp được chở tối đa hai người. Các trường hợp ngoại lệ gồm: chở người bệnh đi cấp cứu; người áp giải người có hành vi vi phạm pháp luật; trẻ em dưới 12 tuổi; người già yếu, người khuyết tật. Như vậy, khi bạn chở một trẻ dưới 10 tuổi, bạn đang rơi vào nhóm ngoại lệ hợp pháp và xe được phép chở hai người.
Quy định này thay cho cách hiểu cũ của Nghị định 100 về chở người trên xe, và điểm cần nhớ là mốc tuổi ở đây là dưới 12 tuổi chứ không phải dưới 10 tuổi. Trẻ 10 tuổi hoặc 11 tuổi vẫn thuộc nhóm được chở; từ khi trẻ đủ 12 tuổi, người lớn không còn được chở trẻ em trên xe mô tô hai bánh như trường hợp ngoại lệ nữa. Vì tiêu đề nhiều bài viết hay nói "dưới 10 tuổi" như một nhóm phổ biến nhất, bạn nên nắm đúng mốc 12 tuổi để không áp dụng sai.
Ngoài số người, người ngồi trên xe cũng phải giữ ổn định xe, không được cầm kéo hoặc ngả người làm lệch xe, không được đứng trên yên hoặc giá đèo hàng khi xe đang chạy. Với trẻ nhỏ, việc bé bám chắc vào người lớn hoặc vị trí cầm tay cố định là yêu cầu thực tế để xe không bị lệch trong quá trình chạy.
Trẻ em phải đội mũ bảo hiểm như thế nào
Yêu cầu đi kèm khi chở trẻ là mũ bảo hiểm. Người được chở trên xe, bao gồm trẻ em, phải đội mũ bảo hiểm đạt tiêu chuẩn quy định và cài quai đúng cách. Với trẻ nhỏ, mũ phải đúng kích cỡ đầu của bé: mũ quá lỏng dễ bị tuột khi có va chạm, mũ quá chật khiến bé khó chịu và không chịu đội trong chặng dài. Khi thuê xe ở Hà Nội, nếu quán không có sẵn mũ trẻ em, bạn nên mang theo mũ của bé hoặc yêu cầu quán hỗ trợ trước khi nhận xe.
Kinh nghiệm thực tế cho nên chọn mũ có tem chứng nhận đạt chuẩn, quai cài chắc, và cho bé làm quen đội mũ từ những chặng ngắn trong phố trước khi chạy quãng xa. Trong lúc chạy, thỉnh thoảng kiểm tra quai mũ của bé, vì trẻ hay tự nới lỏng mà không nói. Mũ bảo hiểm không chỉ là yêu cầu pháp lý mà là lớp bảo vệ quan trọng nhất của trẻ trên xe máy.
Mức phạt khi vi phạm
Theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính về trật tự, an toàn giao thông đường bộ, người điều khiển xe mô tô chở quá số người quy định bị phạt tiền từ 400.000 đến 600.000 đồng. Người chở người không đội mũ bảo hiểm hoặc đội mũ không cài quai cũng bị xử phạt trong khung tương tự. Như vậy, chở trẻ 12 tuổi trở lên như trường hợp ngoại lệ, hoặc chở hai trẻ cùng lúc, đều rơi vào lỗi chở quá số người.
Riêng hành vi giao xe máy cho người dưới 16 tuổi điều khiển bị phạt nặng hơn nhiều, từ 8.000.000 đến 10.000.000 đồng, vì người dưới 16 tuổi chưa đủ tuổi được cấp giấy phép lái xe. Đây là điều phụ huynh cần nhớ: trẻ dưới 10 tuổi không những không được điều khiển xe máy ngoài đường, mà chính người lớn giao xe cho bé chạy thử trong ngõ cũng có thể bị xử phạt nếu bị phát hiện.
Các lỗi khác hay gặp khi chở trẻ gồm không bật đèn xin khi rẽ, chạy quá tốc độ trong khu đông dân cư và chở bé bằng xe không đủ trang bị an toàn. Nếu bạn muốn nắm khung phạt của lỗi chở người nói chung, bài viết về mức phạt khi chở quá số người trên xe máy tách riêng chủ đề này rất chi tiết.
Lưu ý khi thuê xe chở trẻ em
Với khách du lịch thuê xe máy ở Hà Nội để di chuyển cùng con nhỏ, bước đầu tiên là chọn xe dễ điều khiển, yên thấp đủ để bé ngồi sau có thể chống chân hoặc ngồi im, và kiểm tra hai mũ bảo hiểm đạt chuẩn trước khi nhận xe. Bạn cũng cần giấy phép lái xe phù hợp với dung tích xe: với xe trên 50cc, bằng A1 là yêu cầu tối thiểu. Khoản đặt cọc khi thuê xe thường từ 2.000.000 đến 5.000.000đ tùy xe và điều kiện thuê, kèm hình thức giữ giấy tờ theo thỏa thuận với quán.
Về thao tác lái, khi có trẻ ngồi sau, bạn nên khởi hành nhẹ nhàng, phanh sớm và đều, tránh vào cua gấp và giữ khoảng cách lớn hơn với xe phía trước. Trẻ nhỏ không có phản xạ giữ thăng bằng như người lớn, mọi cú phanh gấp đều dễ khiến bé bị xô mạnh về phía trước. Nếu bé buồn ngủ trên chặng dài, hãy dừng lại nghỉ, tuyệt đối không để bé ngủ gật đầu trên yên sau khi xe đang chạy.
Tuyến đường cũng nên chọn trước: ưu tiên đường ít xe tải, tránh giờ tan tầm ở khu đông và những đoạn hay ngập nước nếu trời mưa. Khi đi cùng bé, kế hoạch ngắn và linh hoạt luôn tốt hơn lịch trình dày đặc. Những thắc mắc nhanh về giấy tờ, mũ bảo hiểm hay số người được chở đã được trả lời gọn trong mục hỏi đáp thuê xe máy, bạn có thể tra trước khi lên đường.
Những câu hỏi thường gặp
Chở một trẻ dưới 10 tuổi có bị phạt không?Không, trẻ dưới 12 tuổi thuộc trường hợp ngoại lệ nên xe mô tô hai bánh được chở tối đa hai người. Lỗi chỉ xảy ra khi bạn chở thêm người thứ ba, chở trẻ từ đủ 12 tuổi trở lên ngoài trường hợp cho phép, hoặc để bé không đội mũ bảo hiểm.
Trẻ mấy tuổi thì phải đội mũ bảo hiểm?Mọi người ngồi trên xe máy đều phải đội mũ đạt chuẩn, không có độ tuổi được miễn. Với trẻ sơ sinh và trẻ chưa đủ cổ ngồi vững, thực tế không nên cho đi xe máy, vì không có loại mũ và vị trí ngồi nào đảm bảo an toàn cho bé ở lứa tuổi này.
Chở hai trẻ nhỏ cùng lúc có được không?Không, vì khi áp dụng trường hợp ngoại lệ, xe cũng chỉ được chở tối đa hai người, tức người lớn điều khiển và một trẻ. Chở hai trẻ là chở quá số người và bị phạt theo quy định hiện hành.
Bé 12 tuổi thì có còn được chở không?Từ đủ 12 tuổi, trẻ không còn thuộc trường hợp ngoại lệ được chở trên xe mô tô hai bánh, vì vậy không được chở như trước. Đây là thay đổi quan trọng nhiều phụ huynh chưa nắm rõ.
Tóm lại
Chở trẻ em dưới 10 tuổi trên xe máy là hợp pháp: trẻ dưới 12 tuổi thuộc trường hợp ngoại lệ nên xe mô tô hai bánh được chở tối đa hai người, với điều kiện trẻ đội mũ bảo hiểm đạt chuẩn đúng cỡ và ngồi vững. Chở quá số người hoặc để người ngồi sau không đội mũ bị phạt 400.000 đến 600.000 đồng, còn giao xe cho người dưới 16 tuổi điều khiển bị phạt 8.000.000 đến 10.000.000 đồng theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP. Khi thuê xe đi cùng bé, hãy chọn xe dễ điều khiển, chuẩn bị hai mũ đạt chuẩn và lái nhịp nhàng hơn thường ngày. Mọi câu hỏi về xe phù hợp cho gia đình hoặc trang bị khi nhận xe, hãy liên hệ Mr Tú qua điện thoại hoặc Zalo trong giờ mở cửa từ 08:00 đến 17:00 hằng ngày.
Xem tổng hợp các lưu ý an toàn khi đi xe máy trước mỗi chuyến đi, và tham khảo bảng giá thuê xe máy theo ngày, tuần và tháng khi lên kế hoạch cho chuyến đi cùng gia đình.