Nhiều người khi thuê xe máy ở Hà Nội chỉ chuẩn bị mũ bảo hiểm cho mình mà quên mất người ngồi sau, hoặc mặc định rằng luật chỉ yêu cầu người cầm lái phải đội mũ. Đây là một hiểu lầm phổ biến và có thể phải trả giá bằng tiền phạt. Bài viết này giải thích rõ quy định về mũ bảo hiểm cho người ngồi sau xe máy theo pháp luật hiện hành, ai là người bị xử phạt, mức phạt cụ thể ra sao, và những điều cần lưu ý để cả người lái lẫn người ngồi sau đều an toàn trên đường.
Người ngồi sau xe máy có phải đội mũ bảo hiểm không
Câu trả lời là có, và đây là quy định bắt buộc áp dụng cho mọi người ngồi trên xe máy, không chỉ riêng người điều khiển. Theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024, có hiệu lực từ ngày đầu năm 2025, khi tham gia giao thông trên xe máy, tất cả những người ngồi trên xe đều phải đội mũ bảo hiểm đạt chuẩn, cài quai chắc chắn. Quy định này không phân biệt người lái hay người ngồi sau, không phân biệt quãng đường dài hay ngắn, thậm chí cả khi bạn chỉ đi vài trăm mét trong ngõ.
Nhiều khách du lịch nước ngoài khi đến Việt Nam thường hỏi lại điều này vì ở một số quốc gia, quy định mũ bảo hiểm chỉ áp dụng cho người lái. Tại Việt Nam, người ngồi sau hoàn toàn nằm trong diện điều chỉnh của luật. Vì vậy khi đi hai người trên một chiếc xe thuê, cửa hàng luôn khuyến nghị chuẩn bị đủ hai mũ cho hai người trước khi xuất phát.
Ai bị xử phạt khi người ngồi sau không đội mũ
Điểm cần nhớ nhất trong cách áp dụng pháp luật hiện hành là hai người đều có thể bị xử phạt. Thứ nhất, chính người ngồi sau xe máy không đội mũ bảo hiểm sẽ bị xử phạt hành chính. Thứ hai, người điều khiển xe máy chở người không đội mũ bảo hiểm cũng bị xử phạt riêng. Nghĩa là trong một lần bị dừng xe, người lái có thể nhận hai khoản phạt: một cho bản thân nếu không đội mũ, một cho hành vi chở người không đội mũ.
Cách quy định như vậy buộc người cầm lái phải có trách nhiệm với hành khách của mình. Trước khi đề xe, người lái nên nhắc và đợi người ngồi sau cài quai xong mới lăn bánh. Với gia đình chở trẻ nhỏ, trách nhiệm này càng nặng hơn, vì trẻ hiếm khi tự ý thức được việc đội mũ.
Mức phạt hiện hành theo Nghị định 168/2024
Theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông đường bộ, có hiệu lực từ đầu năm 2025, người được chở trên xe máy không đội mũ bảo hiểm bị phạt tiền từ bốn trăm nghìn đồng đến sáu trăm nghìn đồng. Người điều khiển xe máy chở người không đội mũ bảo hiểm cũng bị phạt trong khung tiền tương đương.
Đây là mức phạt cao hơn đáng kể so với quy định trước đây, cho thấy nhà nước siết chặt để giảm thương tích nghiêm trọng trong tai nạn xe máy. Với du khách, một khoản phạt như vậy đủ làm hỏng ít nhiều ngân sách chuyến đi. Cách đơn giản nhất để tránh hoàn toàn là đội mũ đủ và đúng cách mọi lúc trên xe.
Mũ bảo hiểm đạt chuẩn là mũ như thế nào
Luật không chỉ yêu cầu đội mũ, mà còn yêu cầu mũ phải đạt chuẩn kỹ thuật quốc gia về mũ bảo hiểm cho người đi xe cơ giới. Trên mỗi mũ đạt chuẩn có dấu tem kiểm tra rõ ràng. Trong quá trình dùng, cần kiểm tra vỏ mũ không nứt, lớp hấp thụ xung lực bên trong còn nguyên vẹn và dây quai kéo dính chắc.
Đội mũ sai cách cũng gần như không đội. Quai mũ phải cài và kéo sát, để mũ không trật lệch khi va chạm hoặc khi chạy ở tốc độ cao gặp gió. Mũ quá rộng sẽ văng ra ngay lúc cần nhất, mũ quá chật gây đau đầu khi đi đường dài. Nếu mũ bị rơi nhiều lần từ độ cao, lớp vật liệu bên trong có thể đã suy giảm dù bề ngoài còn nguyên, và nên cân nhắc thay mũ mới.
Một lỗi thường thấy khác là đội mũ nhưng không cài quai, cầm quai buông thõng hoặc cài vờ cho có. Với người ngồi sau, việc này càng nguy hiểm, vì khi xe phanh gấp hoặc va chạm, người ngồi sau dễ bị văng trước, và chiếc mũ không cài quai sẽ tuột khỏi đầu ngay lập tức.
Trẻ em ngồi sau cần được chuẩn bị gì
Trẻ nhỏ được chở trên xe máy cũng thuộc diện phải đội mũ bảo hiểm, và người lớn chở trẻ cần chịu trách nhiệm chuẩn bị mũ cho trẻ. Việc chọn mũ cho trẻ cần chú ý chiều rộng vòng đầu, cân nặng vừa phải và quai điều chỉnh được. Mũ của người lớn đội hộ cho trẻ là vô dụng, vì kích cỡ lệch khiến mũ trật hoặc văng khi có chuyện.
Với trẻ quá nhỏ, việc chở bằng xe máy nói chung cần cân nhắc kỹ lưỡng về an toàn, và tuân theo các điều kiện pháp luật hiện hành về chở người bằng xe máy. Nếu bắt buộc phải chở trẻ, hãy đi chậm, chọn giờ vắng xe và đường quen, đồng thời dừng lại kiểm tra quai mũ của trẻ sau mỗi chặng.
Người ngồi sau và các vật dụng đi kèm
Ngồi sau không có tay lái nhưng vẫn ảnh hưởng lớn đến an toàn chung. Người ngồi sau nên ôm chắc hoặc bám vào tay vịt, giữ đầu gối không xoạc ra ngoài, và nghiêng người theo hướng cua cùng người lái. Nếu mang balo to, phía sau sẽ bị đẩy về trước khi phanh gấp, dễ làm cả hai mất thăng bằng.
Về mũ bảo hiểm, người ngồi sau nên chọn mũ có kính chắn hoặc mang kính rời, vì mắt bị gió và cát bay vào khiến phản xạ chậm đi rõ rệt, nhất là khi xe chạy qua các tuyến đường lớn vào ban đêm. Khăn che mặt kèm mũ đạt chuẩn là tổ hợp phổ biến của người Hà Nội để giữ ấm và tránh bụi trong mùa hanh khô.
Thuê xe máy ở Hà Nội thì mũ bảo hiểm tính sao
Khi thuê xe máy tại Mr Tú Motorbike Rental, xe được giao kèm mũ bảo hiểm cho người lái, vì vậy phần lớn khách chỉ cần lưu ý chuẩn bị thêm mũ cho người ngồi sau nếu định đi hai người. Trước khi nhận xe, hãy kiểm tra quai mũ và thử đội xem có vừa đầu mình không, đồng thời trao đổi với Mr Tú về số lượng mũ cần cho nhóm đi.
Nếu chuyến đi gồm hai người, hãy nói rõ ngay lúc đặt xe để cửa hàng chuẩn bị đủ. Với khách đi theo nhóm phượt, nhiều người mang mũ cá nhân quen dùng vì mũ vừa đầu mình luôn an toàn hơn mũ chung. Muốn nắm kỹ hơn về cách chọn dòng xe cho từng mục đích chuyến đi, hãy xem qua bài về kinh nghiệm thuê xe máy ở Hà Nội trước khi quyết định.
Vài lưu ý thực tế khi di chuyển trong nội đô
Tại Hà Nội, mật độ xe máy rất cao ở khu phố cổ, quanh hồ Gươm và các tuyến như đường Thanh Niên vào cuối tuần. Ở những đoạn này xe chạy sát nhau, va chạm nhẹ rất hay xảy ra khi đèn xanh vừa bật. Người ngồi sau thường là người chịu thương tích mạnh hơn trong các va quẹt, vì phản ứng và điểm tựa kém hơn người lái. Đội mũ đúng cách chính là lớp bảo vệ đơn giản và hiệu quả nhất.
Thời tiết Hà Nội mùa hè oi bức khiến nhiều người ngại đội mũ, nhưng mũ được thiết kế thông thoáng hiện nay không quá khó chịu. Mùa đông ngược lại, mũ giúp chắn gió lạnh cho đầu và tai, nên việc đội mũ mùa này còn dễ chịu hơn. Hãy xem mũ như một phần của chiếc xe, đừng để nó thành vật trang trí cài vào cồ xe.
Câu hỏi thường gặp
Người ngồi sau xe máy không đội mũ bị phạt bao nhiêu? Theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP, người được chở trên xe máy không đội mũ bảo hiểm bị phạt từ bốn trăm nghìn đồng đến sáu trăm nghìn đồng. Người lái chở người không đội mũ cũng bị phạt theo khung tương đương.
Đi quãng ngắn trong ngõ có phải đội mũ không? Có, quy định đội mũ bảo hiểm áp dụng cho mọi người ngồi trên xe máy khi tham gia giao thông, không ngoại lệ theo độ dài quãng đường.
Xe thuê không kèm đủ mũ cho hai người thì sao? Hãy yêu cầu bổ sung mũ khi nhận xe, vì cửa hàng giao mũ cùng xe và có thể chuẩn bị thêm khi bạn báo trước số người đi. Không nên xuất phát khi chưa đủ mũ cho cả hai.
Mũ bị nứt nhẹ còn dùng được không? Không nên. Vỏ nứt hoặc lớp hấp thụ xung lực bên trong bị suy giảm nghĩa là mũ mất khả năng bảo vệ, cần thay bằng mũ đạt chuẩn khác.
Tóm lại
Quy định về mũ bảo hiểm cho người ngồi sau xe máy là bắt buộc, mức phạt hiện hành theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP áp dụng cho cả người không đội mũ và người lái chở người không đội mũ, với khung tiền từ bốn trăm nghìn đến sáu trăm nghìn đồng. Đội mũ đạt chuẩn, cài quai đúng cách cho cả hai người trước khi đề xe là thói quen rẻ nhất để giữ an toàn. Các chủ đề xoay quanh an toàn khi đi xe máy được tổng hợp tại trang chuyên mục, và nhiều thắc mắc nhỏ khác đã được trả lời trong phần hỏi đáp thuê xe máy. Nếu bạn cần chuẩn bị xe và mũ cho nhóm đi, hãy liên hệ Mr Tú qua điện thoại hoặc Zalo để nhận xe trong giờ mở cửa từ 08:00 đến 17:00 hằng ngày, và tham khảo trước bảng giá thuê xe máy Hà Nội để chọn dòng phù hợp túi tiền.
Nguồn tham khảo
Toàn văn Nghị định 168/2024/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính về trật tự, an toàn giao thông đường bộ, bao gồm mức xử phạt đối với hành vi không đội mũ bảo hiểm: xaydungchinhsach.chinhphu.vn.