Câu trả lời nhanh

Tiếng lạch cạch phía dưới xe khi tăng tốc hoặc vào cua đa số đến từ dây xích: hoặc xích bị lỏng, hoặc khô mỡ, hoặc đã mòn tới mức răng líp nhọn và mắt xích giãn. Cách chỉnh chuẩn là siết đai ốc trục bánh sau, kéo đều hai bên chỉnh xích theo vạch Gauge trên càng sau cho độ chùng nằm khoảng hai đến ba centimet, rồi siết lại chắc. Với xe thuê, không nên tự chỉnh nếu chưa quen tay, hãy gọi Mr Tú qua điện thoại hoặc Zalo trong giờ mở cửa từ tám giờ sáng đến năm giờ chiều để được hướng dẫn hoặc hỗ trợ.

Nhận diện tiếng kêu của xích

Xích kêu có quy luật riêng dễ phân biệt với các tiếng ồn khác: nó nghe lạch cạch đều đều theo nhịp bánh xe, to lên khi tăng ga và gần như im khi thả ga chạy trớt. Đặt xe trên cột chống đôi, xoay bánh sau bằng tay và quan sát dây xích chạy qua líp: xích khỏe chạy êm, răng líp ăn đều; xích khô sẽ kêu rít nhẹ, còn xích lỏng đập vào càng pô và pô xích.

Hãy bóp thử độ chùng bằng ngón tay ở điểm giữa giữa líp trước và líp sau: nếu dập xuống hơn ba bốn centimet là xích đã quá lỏng. Kiểm tra luôn hai má bên của xích có bị cứng, không gập khúc được, vì đó là dấu hiệu mắt xích đã khô mỡ và sắp denta. Nghe tiếng kêu ở nhiều tình huống khác nhau giúp bạn tách bạch vấn đề: kêu chỉ khi tăng ga là xu hướng xích, kêu cả khi thả ga thì nghiêng về bánh xe hoặc phanh.

Vệ sinh định kỳ là cách rẻ nhất để giữ xích không kêu: bụi đất bám vào mỡ cũ tạo thành hỗn hợp mài mòn, chính thứ đó ăn dần má xích và răng líp thay vì bụi tự nó. Sau mỗi chuyến mưa hoặc đường ngập, nên lau khô dây xích rồi bôi lớp mỡ mới, vì nước đã rửa trôi phần mỡ bảo vệ còn sót lại. Với những xe chạy ít, mỡ khô lại theo thời gian trong gara cũng là chuyện bình thường, nên đừng đợi tới lúc nghe tiếng kêu mới nhớ tới xích. Mười phút chăm sóc mỗi tháng giữ bộ truyền động êm ám và kéo dài tuổi thọ gấp nhiều lần so với xích bị bỏ bê.

Nguyên nhân phổ biến khiến xích phát tiếng

Ba nguyên nhân đứng đầu là xích lỏng, khô mỡ và mòn bộ truyền động. Xích lỏng xảy ra vì độ chùng tự giãn ra sau thời gian chạy, đặc biệt sau các chặng đường dài hoặc chở nặng. Khô mỡ khiến mắt xích cứng, mỗi lần uốn qua líp là một tiếng rít nhỏ cộng dồn thành tiếng lạch cạch. Mòn bộ truyền là giai đoạn cuối: răng líp nhọn hoắt, xích dãn cứng và tiếng kêu to rõ dù đã bôi mỡ.

Một số nguyên nhân ít gặp hơn cũng đáng nhớ: đai ốc trục bánh sau bị lỏng khiến cả bộ truyền dịch chuyển, hoặc vòng bi bánh sau mòn tạo tiếng kêu dễ nhầm với xích. Vì vậy, sau khi nghe tiếng kêu, đừng vội kết luận, hãy làm đúng trình tự kiểm tra từ độ chùng, độ mỡ rồi tới độ mòn. Cách nhận biết xe máy cần thay xích nhông được tóm tắt riêng để bạn soi răng líp và mắt xích chuẩn xác hơn.

Các bước siết và chỉnh xích đúng cách

Bước một, đặt xe trên cột chống đôi trên mặt phẳng, để ga tắt và số mo. Bước hai, nới lỏng đai ốc trục bánh sau, sau đó vặn đều hai ốc chỉnh xích hai bên, mỗi bên một vòng luân phiên để bánh xe không bị lệch. Bước ba, đối chiếu vạch dấu trên càng sau: hai vạch hai bên phải trùng cùng số, nếu lệch là bánh đã vạc, xe sẽ chạy lệch và mòn lốp rất nhanh.

Bước bốn, kiểm tra độ chùng: ấn nhẹ điểm giữa xích, chùng từ hai tới ba centimet là đạt. Bước năm, giữ nguyên vị trí hai ốc chỉnh bằng một cờ lê thứ hai rồi siết đai ốc trục bánh lại đủ lực. Bước cuối, chạy thử một đoạn ngắn rồi kiểm tra lại độ chùng, vì xích mới chỉnh thường dịch chút ít sau vài vòng quay. Nếu xe là dòng Honda Wave hoặc Sirius, các bước bôi mỡ và vệ sinh dây xích được mô tả chi tiết trong bài về bảo dưỡng dây xích đúng cách.

Khi nào cần thay xích nhông thay vì chỉnh

Chỉnh chỉ giải quyết được xích lỏng, còn xích đã mòn thì chỉnh thêm cũng chỉ tạm im tiếng vài ngày rồi kêu to trở lại. Dấu hiệu cần thay là răng líp cong hình móc câu, mắt xích dãn dù đã siết hết cỡ, hoặc xích bị cứng khúc không gập được. Đừng để xích mòn tới mức tuột khỏi líp giữa đường, vì xích tuột có thể khoá chốt bánh sau và gây ngã xe ngay tại chỗ.

Đối với khách thuê xe, ranh giới rõ ràng là đừng tự mua phụ kiện thay thế trên xe thuê, vì mọi hư hỏng cần chủ xe biết và quyết định cách xử lý. Hãy mô tả tiếng kêu, chụp ảnh dây xích và răng líp rồi gửi cho Mr Tú qua điện thoại hoặc Zalo trong khung giờ mở cửa từ tám giờ sáng đến năm giờ chiều. Thuốc thử đơn giản là bôi mỡ xích rồi chạy lại: nếu tiếng giảm hẳn thì chỉ cần chăm mỡ, nếu vẫn kêu to thì bộ truyền đã mòn cần thay.

Với xe thuê: cần báo gì cho chủ xe

Tiếng kêu từ xích trên xe thuê nên được báo sớm chứ không phải chịu đựng tới khi trả xe, vì hư hỏng nhỏ để lâu sẽ thành hư hỏng lớn, và việc phân định trách nhiệm sẽ càng khó. Khi nhận xe, hãy lắng nghe xe ở tốc độ chậm quanh khu phố: một bộ xích khô sẽ lộ tiếng ngay trong vài trăm mét đầu tiên. Ghi lại tình trạng và hỏi chủ xe xem đã bôi mỡ gần chưa.

Trong thời gian thuê, nếu tiếng kêu to dần hoặc xuất hiện kèm cảm giác giật ga, hãy dừng xe ở nơi an toàn, kiểm tra độ chùng và gọi Mr Tú qua điện thoại hoặc Zalo để được hướng dẫn trong giờ mở cửa từ tám giờ sáng đến năm giờ chiều. Các hạng mục cần chăm sóc định kỳ được gom trong chủ đề bảo dưỡng và kiểm tra xe máy, còn các dòng xe cho thuê cùng kiến thức về các loại xe máy và mức giá được niêm yết trong bảng giá thuê xe để bạn tham khảo trước khi đặt xe.

Câu hỏi thường gặp

Độ chùng xích bao nhiêu là chuẩn?

Khoảng hai đến ba centimet khi ấn nhẹ tại điểm giữa đoạn xích giữa hai líp là mức phổ biến cho phần lớn xe số. Xích quá căng làm căng cả trục bánh và mòn nhanh, còn quá chùng sẽ đập pô và có thể tuột, vì vậy nên kiểm tra lại sau mỗi chuyến đi xa.

Bôi mỡ xích bao lâu một lần?

Với xe chạy phố, khoảng mỗi năm trăm đến năm trăm ki-lô-mét hoặc khi rửa xe xong là nên bôi lại. Mỡ chuyên dụng cho xích khô nhanh và bám lâu hơn mỡ thường, và nên bôi khi xích còn ấm sau chuyến đi để mỡ len sâu vào mắt xích.

Xích kêu nhưng vẫn chạy êm thì có cần chỉnh ngay không?

Nên kiểm tra sớm thay vì chờ, vì tiếng kêu là tín hiệu đầu tiên của khô mỡ hoặc lỏng xích, hai trạng thái chuyển thành mòn rất nhanh nếu bỏ qua. Một lần bôi mỡ và siết đúng cách thường giải quyết được ngay trong buổi.

Tự chỉnh xích trên xe thuê có được không?

Nên gọi Mr Tú qua điện thoại hoặc Zalo trước khi tự tay chỉnh trên xe thuê, vì hư hỏng phát sinh từ thao tác thiếu kinh nghiệm dễ gây tranh luận khi trả xe. Nếu buộc phải xử lý giữa đường, hãy báo trước, làm theo hướng dẫn và chụp ảnh hiện trạng trước sau.

Thay nguyên bộ xích nhông hay chỉ thay xích?

Nên thay cả bộ xích, nhông trước và líp sau cùng lúc, vì ba chi tiết này mòn theo cùng nhịp và thay lẻ sẽ làm phần mới mòn theo phần cũ rất nhanh. Đây cũng là lý do thợ thường báo giá theo bộ thay vì từng món rời.

Tóm lại

Tiếng lạch cạch phát ra từ xích gần như luôn báo một trong ba vấn đề: lỏng, khô mỡ hoặc mòn bộ truyền. Nghe đúng quy luật của tiếng kêu, kiểm tra độ chùng theo mức hai đến ba centimet, siết đều hai bên theo vạch Gauge và chăm mỡ định kỳ là trình tự xử lý chuẩn. Xích đã mòn thì thay cả bộ chứ đừng cố chỉnh. Với xe thuê, hãy báo Mr Tú qua điện thoại hoặc Zalo trong giờ mở cửa từ tám giờ sáng đến năm giờ chiều ngay khi tiếng kêu xuất hiện, để mọi hư hỏng được xử lý minh bạch. Xích êm là tiếng chạy êm. Chúc bạn nhiều chuyến đi trọn vẹn.