Nhiều người từng đi xe máy thời sinh viên, rồi nghỉ lái năm sáu năm vì công việc và đời sống phố, đến một ngày cần thuê xe chạy việc hoặc đi chơi thì băn khoan: nên lấy xe số hay xe ga. Câu hỏi này không có đáp án dứt khoát cho mọi người, vì nó phụ thuộc vào quãng đường hay đi, cảm giác tay lái còn sót lại, và cả sức khỏe của cổ tay với chân. Bài này thuộc cụm chạy xe trong đời sống trong chuyên mục kinh nghiệm thuê xe máy Hà Nội, so sánh hai loại xe trên từng tiêu chí cụ thể cho người mới lái trở lại, kèm cách tập làm quen trong những ngày đầu. Người đã lâu không cầm tay lái thì nên đọc thêm các bước tự kiểm tra xe thuê trước khi lấy xe.
Câu trả lời nhanh
Người mới lái trở lại nên chọn xe số nếu quãng đường ngắn, tốc độ thấp, đường phố đông, và muốn cảm giác điều khiển đơn giản nhất: vào số bằng chân, ga nhẹ, xe thấp dễ chống. Nên chọn xe ga nếu phải đi quãng xa, chở đồ, đi đôi, hoặc cổ tay yếu mà vẫn muốn xe nhép nhẹ: không cần vào số, cốp rộng, và phanh dễ cảm nhận. Điều kiện quan trọng nhất không nằm ở loại xe, mà ở việc chạy thử vài vòng quanh phố trước khi nhận, và trong những ngày đầu đi chậm, đi đường quen, tránh giờ cao điểm.
Khác biệt cơ bản giữa xe số và xe ga
Xe số, như Honda Wave hay Yamaha Sirius, vào số bằng chân, tay trái bóp côn, xe gọn, trọng tâm thấp và nhẹ. Người lái làm chủ tốc độ bằng tổ hợp côn và ga, nhờ vậy xe số rất hợp tốc độ thấp trong phố: chậm mà vẫn vững, đi trong hẻm và đường đông không cần giữ tay ga ổn định. Nhược điểm là quãng đầu làm quen sẽ mỏi cổ tay và bàn chân trái, và nếu đã lâu không lái, việc phối hợp côn ga số dễ bị vụng trong vài ngày đầu.
Xe ga, như Honda Vision, Honda Air Blade, Honda Click hay Yamaha Mio, không có cần số: vặn ga là đi, bóp hai phanh tay là dừng. Ưu điểm rõ nhất cho người mới lái trở lại là giảm một kênh điều khiển, chỉ còn tay lái và ga phanh, nên thao tác sai ít hơn. Đổi lại xe ga nặng hơn, trọng tâm cao hơn, và ga xe ga nháp: tay ga rung hoặc vặn sâu quá là xe lao tới bất ngờ, điều người lâu ngày không lái hay gặp ở khúc rẽ và chỗ dừng đèn đỏ.
Chọn theo quãng đường và mục đích sử dụng
Quãng đường dưới năm ki lô mét, đường nhỏ, hẻm, chợ, gửi xe thường xuyên: xe số hợp hơn. Xe gọn, xoay trở dễ, chân chống xuống là đứng, và khi dừng đỏ trong phố đông, người mới không phải giữ ga cố định như xe ga. Quãng đường mười ki lô mét trở lên mỗi chặng, đi qua đường lớn và cầu: xe ga thoải mái hơn về độ êm, ghế ngồi thoải mái, và cốp đựng được mũ bảo hiểm cùng áo mưa, nên những người đi việc cả ngày thường chuộng xe ga.
Đi đôi hoặc chở con nhỏ thì xe ga là lựa chọn thực tế: sàn để chân phẳng, người ngồi sau dễ lên xuống, và ghế rộng hơn. Đi một mình quanh khu nhà, rẻ quán, chợ sớm: xe số đủ dùng và dễ thao tác. Còn nếu lịch trình lẫn cả hai loại quãng đường, hãy chọn theo tỉ lệ thời gian: ngày nào cũng đi xa hơn gần thì lấy xe ga, tuần nào chỉ đi vài vòng ngắn thì xe số nhẹ nhàng hơn.
Chọn theo thể trạng và thói quen cũ
Thói quen cũ là chỉ dẫn đáng tin: hồi trước quen đi xe gì thì lấy lại đúng loại đó, vì cơ bắp và phản xạ còn nhớ. Người quen xe số mà đổi sang xe ga thường bị bất ngờ bởi độ nhép của ga; người quen xe ga mà quay lại xe số dễ chết máy và vào sai số ở ngã tư. Nếu trước đây đi cả hai loại, chọn theo thể trạng hiện tại: cổ tay yếu hoặc đau sau chấn thương thì xe ga đỡ mỏi hơn; chân đầu gối khó gập thì xe số với cần số và bóp côn sẽ nặng hơn hẳn.
Chiều cao và trọng lượng cũng đáng tính: người thấp nhỏ dễ chống xe số nhẹ; người nặng hơn thì xe ga có khung và giảm xóc đỡ đầm hơn trên đường xấu. Không có lựa chọn nào sai hoàn toàn, chỉ có lựa chọn khớp hơn với thân hình và lịch trình của người đi.
Ba ngày đầu làm quen: quy trình nhỏ
Ngày đầu nên chạy thử quanh khu phố ít xe trong mười lăm phút: xe số tập vào số một, vào số hai và cho côn nhấp nhẹ; xe ga tập vặn ga nhè nhẹ và bóp cả hai phanh cùng lúc ở tốc độ chậm. Ngày thứ hai thử một quãng có đèn đỏ và ngã tư quen, tập dừng đỏ cho chân tiếp đất gọn, không chồm người về phía tay lái. Ngày thứ ba mới đi quãng thực tế, và nên đi lệch giờ cao điểm. Trong cả ba ngày, giữ nguyên một quy tắc: tốc độ thấp hơn mức thấy thoải mái một nấc, vì phản xạ cũ trở lại chậm hơn cảm giác tự tin.
Khi nhận xe thuê, phần kiểm tra phanh và lốp nên làm kỹ hơn bình thường với người mới lái trở lại, cách làm đã có trong bài kinh nghiệm kiểm tra áp suất lốp xe thuê. Nếu khi chạy thử thấy phanh mềm bất thường, nên đọc ngay cách kiểm tra trong bài phanh xe thuê mềm hơn bình thường kiểm tra thế nào và đổi xe nếu cần.
Với người thuê xe: trao đổi thẳng với chủ xe
Khi thuê, nói rõ với chủ xe hai điều: đã lâu ngày không lái, và muốn xe nhẹ, dễ đi. Chủ xe thường có cả xe số và xe ga để chọn, và là người biết xe nào đang trong tình trạng tốt nhất trong đội xe hiện có. Cần hỏi về đặc điểm của chính chiếc xe sẽ nhận: ga nhấp nhẹ hay mạnh, phanh trước sau nhạy ra sao, và đừng ngại hỏi lại nếu quên. Cần đặt xe, hỏi tình trạng xe hoặc trao đổi yêu cầu đặc biệt trong giờ mở cửa từ 08:00 đến 17:00 hằng ngày thì liên hệ Mr Tú Motorbike Rental qua điện thoại hoặc Zalo. Đừng vì ngại mà nhận một chiếc xe chưa chắc tay lái, vì việc đổi xe ngay lúc nhận luôn nhanh hơn xử lý sự cố giữa đường.
Mấy chuyện giấy tờ cũng nên hỏi cho rõ ngay đầu: thuê xe thường cần để lại một loại giấy tờ tùy thân theo thỏa thuận, nên mang theo CCCD hoặc hộ chiếu và hỏi trước chủ xe loại nào được chấp nhận, đừng đến nơi mới phát hiện thiếu. Câu hỏi đáng hỏi nữa là ai chịu trách nhiệm nếu có hỏng hóc trên đường, và người thuê cần tự lo bảo hiểm theo quy định. Về mũ bảo hiểm, người mới lái trở lại nên chọn mũ có dây cài chặt và kính rõ, vì phần lớn va chạm nhẹ của người lâu ngày không lái là ở khúc rẽ chậm và chỗ ngang qua đường; mang theo khẩu trang và kính gió cho quãng đường bụi cũng giúp mắt không chớp liên tục, một phản ứng khiến tay lái chậm lại ở người đang tìm lại cảm giác xe.
Câu hỏi thường gặp
Xe ga có dễ bị vọt ga hơn xe số không?
Có, vì ga xe ga nhép và phản ứng nhanh hơn vặn ga ở xe số có côn đỡ. Người mới lái trở lại nên tập vặn ga bằng cổ tay quay chậm, và luôn để hai ngón tay đặt sẵn trên phanh.
Người quen xe số bao lâu thì chuyển được sang xe ga?
Thường chỉ cần một buổi chiều chạy thử. Vấn đề không phải thao tác, mà là phản xạ chân trái cứ tìm cần số; sau vài ngày chân hết nhớ thói quen là ổn.
Đi đường đê, đường trường nên chọn loại nào?
Xe ga êm và giữ tốc độ đều hơn trên quãng dài; xe số mạnh ở đường xấu và dốc nhẹ nhờ vào số chủ động. Người mới lái trở lại dù chọn loại nào cũng nên tránh đường đê vào các khung giờ đông.
Tuổi tác có ảnh hưởng việc chọn xe không?
Ảnh hưởng qua thể trạng nhiều hơn tuổi: cổ tay, vai và đầu gối khỏe thì loại nào cũng ổn; khớp yếu thì xe ga giảm thao tác chân là lợi thế thật.
Đã lâu không lái có cần học lại không?
Không cần học lại từ đầu, nhưng nên tự đặt cho mình một chế độ tập ba ngày nhẹ nhàng như đã nêu, và nhớ rằng giấy phép lái còn hiệu lực là điều kiện bắt buộc khi chạy xe máy phân khối lớn trên đường.
Tóm lại
Xe số hợp người mới lái trở lại đi phố ngắn, muốn thao tác đơn giản và xe thấp nhẹ; xe ga hợp người đi quãng xa, chở đồ, đi đôi hoặc cổ tay yếu. Thói quen cũ và thể trạng hiện tại là hai chỉ dẫn đáng tin hơn mọi lời khuyên chung. Ai còn lưỡng lự thì nói thật với chủ xe để được tư vấn chiếc xe đang tốt nhất trong giờ mở cửa. Xem thêm các tình huống chạy xe trong đời sống khác ở trang chủ đề chạy xe trong đời sống.