Mùa mưa ở Hà Nội, nhiều tuyến phố biến thành sông sau một cơn dông, và câu hỏi khách thuê xe máy hay nhắc tới là: phần đường dành cho xe bị ngập sâu, nếu chạy xe lên vỉa hè để tránh nước thì có bị phạt không. Câu trả lời thẳng thắn là có, trừ một ngoại lệ duy nhất. Điều khiển xe máy đi trên vỉa hè là hành vi bị xử phạt nặng, mức tiền từ 4.000.000 đến 6.000.000 đồng kèm trừ điểm giấy phép lái xe theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP, và lý do tránh ngập nước không nằm trong nhóm được miễn. Bài viết này đi qua mức phạt cụ thể, ngoại lệ được phép, và cách xử lý đúng khi gặp đoạn đường ngập để bạn không phải đứng trước lựa chọn giữa tiền phạt và chiếc xe bị nước nuốt.
Mức phạt leo lề hiện hành là bao nhiêu
Từ ngày 1/1/2025, Nghị định 168/2024/NĐ-CP của Chính phủ quy định người điều khiển xe mô tô, xe gắn máy và các loại xe tương tự điều khiển xe đi trên vỉa hè bị phạt tiền từ 4.000.000 đồng đến 6.000.000 đồng. Ngoài tiền phạt, người vi phạm còn bị trừ 02 điểm giấy phép lái xe theo quy định trừ điểm tại cùng điều luật. Đây là một trong những lỗi bị xử phạt nặng nhất đối với xe máy, nặng hơn nhiều so với thời kỳ Nghị định 100/2019/NĐ-CP còn hiệu lực.
Mức phạt cao như vậy vì hành vi leo lề đe dọa trực tiếp an toàn của người đi bộ, đặc biệt là người già và trẻ em. Vỉa hè là phần đường dành riêng cho người đi bộ theo quy định về phân kênh giao thông, và khi một phương tiện cơ giới nhập vào không gian đó, mọi người xung quanh mất hoàn toàn chỗ tránh. Cơ quan chức năng cũng tăng cường xử lý nghiêm lỗi leo lề trong giờ cao điểm ở các tuyến phố đông như khu phố cổ, nơi vỉa hè luôn tấp nập người qua lại.
Trường hợp nào được đi lên vỉa hè
Quy định hiện hành chỉ cho phép một ngoại lệ: người điều khiển xe được đi qua vỉa hè để vào nhà ở, cơ quan hoặc công trình có lối ra vào nằm sát vỉa hè. Lưu ý rằng được đi qua, nghĩa là băng ngang vỉa hè theo lối đi bộ rồi rẽ vào cửa, chứ không phải chạy dọc vỉa hè để đi tới một điểm khác. Nếu bạn chạy dọc vỉa hè năm mươi mét rồi mới ghé vào một con ngõ, hành vi đó vẫn bị coi là đi trên vỉa hè và chịu mức phạt đầy đủ.
Vậy nên với trường hợp đường ngập nước, kể cả khi làn xe ngập sâu không thể đi tiếp, bạn vẫn không được rẽ lên vỉa hè chạy dọc để tìm đường khác. Cách xử lý đúng là giảm tốc, quan sát, và nếu đoạn ngập quá sâu thì dừng xe ở phần đường còn lại, chờ hoặc tìm tuyến vòng. Không có quy định nào cho phép leo lề vì lý do thời tiết, và cơ quan chức năng cũng không chấp nhận đây là tình huống bất khả kháng khi lập biên bản.
Chạy xe trong đường ngập đúng cách
Thứ nhất, đánh giá độ sâu trước khi enter nước. Với xe máy thông thường, mực nước ngập trên nửa bánh xe đã là mức cần cảnh giác, vì nước có thể tràn vào ống gió hoặc thấm qua nắp lọc gió. Quan sát xe phía trước đi qua để ước lượng mực thật của đoạn ngập, bởi mặt nước phẳng dễ đánh lừa cảm giác, và các hố va li giữa đoạn ngập thường giấu dưới làn nước đục.
Thứ hai, đi số thấp, giữ vòng tua đều và không bao giờ dừng máy giữa đoạn ngập. Nhả ga đều, đi chậm và giữ đà, tránh phanh gấp khiến xe trượt dài trên mặt đường trơn. Nếu có xe đi ngược chiều, đợi họ qua trước, vì sóng nước hai xe tạo ra dễ làm nước dâng vào hệ thống điện. Đây cũng là lúc giữ khoảng cách với xe container, vì sóng của xe lớn có thể quật ngang thân xe máy nhỏ.
Thứ ba, sau khi ra khỏi đoạn ngập, phanh nhẹ vài lần để má phanh khô lại trước khi tăng tốc, vì má phanh ướt giảm rõ hiệu quả hãm trong vài phút đầu. Nếu máy chết giữa đoạn ngập, đừng đạp nổ lại liên tục, hãy dắt xe ra chỗ khô, kiểm tra gió và chờ khô hệ thống điện, hoặc gọi người cho thuê xe để được tư vấn. Với xe thuê, việc báo ngay cho bên cho thuê khi xe gặp sự cố giữa đường cũng giúp bạn có hướng xử lý nhanh nhất.
Một mẹo nữa cho khách thuê xe: lưu lại vị trí các đoạn đường thường ngập ở khu vực mình định đi. Ở Hà Nội, các hầm chui và đường trũng gần chân cầu voi thường tụ nước nhanh sau mưa to, trong khi các trục đường cao vành đai thoát nước tốt hơn nhiều. Nếu lịch trình cho phép, chuyển toàn bộ phần di chuyển đường dài sang đầu giờ sáng, thời điểm mưa dông ít gặp nhất trong ngày, và dành buổi chiều cho các điểm tham quan trong nhà. Vài phút lên lịch trước khi ra khỏi chỗ ở đáng giá hơn nhiều lần dừng giữa đường tính toán lại bản đồ dưới mưa.
Tại sao không nên leo lề kể cả khi đường ngập
Ngoài nguy cơ bị phạt, việc chạy xe máy trên vỉa hè lúc ngập còn tiềm ẩn rủi ro riêng. Vỉa hè ngập thường che các miệng cống mở, gờ bậc thề, và ốp gạch lồi lõm, những thứ khiến bánh xe nhỏ dễ vấp ngã. Mặt vỉa hè nhiều loại gạch granite bóng, khi ướt độ bám gần như bằng không, và một cú nghiêng nhẹ trên gạch ướt đủ khiến cả người lẫn xe ngã trên nền cứng. Người đi bộ khi trời mưa thường cúi thấp dưới ô, khó nhận ra xe đang tới từ phía sau trên chính lối đi của họ.
Hành vi leo lề vì ngập nước còn tạo hiệu ứng dây chuyền: một xe leo lên thì các xe sau theo, và chỉ vài phút sau vỉa hè đông người trở thành làn thứ tư. Trong các tuyến phố cổ đông du khách đi bộ, đây là tình huống dễ dẫn tới va chạm giữa xe máy và người đi bộ, mà khi đó người điều khiển xe sẽ gánh trách nhiệm lớn hơn nhiều so với một biên bản phạt nguội.
Chuẩn bị trước chuyến đi ngày mưa
Khi thuê xe máy vào mùa mưa, bạn nên chọn xe có đề khỏe, lốp còn rõ hoa văn, và hỏi người cho thuê xem xe đã được bảo dưỡng gần đây chưa. Cặp gương chiếu hậu vẫn phải hoạt động tốt, vì đi mưa tầm nhìn hẹp, việc liếc gương thường xuyên quan trọng hơn ngày nắng. Áo mưa hoặc bộ đồ mưa nên mang theo từ đầu ngày, vì mưa Hà Nội đến rất nhanh và khó dự báo chính xác.
Về hành trình, nếu dự báo mưa lớn, cân nhắc dịch lịch trình sang các điểm trong nhà hoặc di chuyển trong khung giờ mưa tạnh ra. Giá thuê xe theo ngày hoặc theo tuần nên được xác nhận trực tiếp với người cho thuê trước khi nhận xe, để bạn chủ động chọn loại xe phù hợp mùa và lộ trình. Đây cũng là dịp hỏi luôn về cách liên hệ khi cần hỗ trợ giữa chuyến, để không lúng túng nếu xe trục trặc dưới mưa.
Các câu hỏi thường gặp
Chạy xe máy trên vỉa hè bị phạt bao nhiêu? Từ 4.000.000 đến 6.000.000 đồng và bị trừ 02 điểm giấy phép lái xe theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP.
Đường ngập nước có được leo lề không? Không, tránh ngập không thuộc trường hợp được phép, chỉ được đi qua vỉa hè để vào nhà hoặc cơ quan.
Đi qua vỉa hè để vào nhà có bị phạt không? Không, đây là ngoại lệ được quy định cho phép.
Ngập sâu quá thì nên xử lý thế nào? Dừng xe ở đoạn khô, chờ mực hạ hoặc tìm tuyến vòng, không mạo hiểm đi tiếp khi nước ngập trên nửa bánh.
Xe chết máy giữa đoạn ngập thì gọi ai? Gọi trực tiếp người cho thuê xe để được hướng dẫn xử lý hoặc hỗ trợ, đồng thời dắt xe ra chỗ khô trước.
Tóm lại
Chạy xe máy lên vỉa hè để tránh ngập vẫn bị phạt 4 đến 6 triệu đồng và trừ 2 điểm giấy phép lái xe, vì quy định chỉ miễn cho việc băng qua vỉa hè để vào nhà hoặc cơ quan. Khi gặp đường ngập, hãy đánh giá mực nước, đi chậm giữ đà, và sẵn sàng dừng chờ thay vì đánh đổi an toàn và tiền phạt cho vài phút sớm hơn. Nếu bạn cần thuê xe máy tại Hà Nội cho những ngày mưa, hãy liên hệ Mr Tú qua điện thoại hoặc Zalo trong giờ mở cửa từ 08:00 đến 17:00 hằng ngày để được tư vấn xe phù hợp. Bạn có thể xem thêm chuyên mục hỏi đáp về thuê xe máy, tham khảo câu hỏi thường gặp khi thuê xe, hoặc đọc kinh nghiệm thuê xe máy ở Hà Nội. Danh sách thủ tục thuê xe máy cũng giúp bạn chuẩn bị đầy đủ trước khi nhận xe.