Câu trả lời nhanh
Điều khiến các nhiếp ảnh gia chịu khó dậy sớm để lên Núi Ba Vì là biển mây. Từ độ cao vài trăm mét trở lên, khi trời còn chưa sáng hẳn, sương đọng trong các thung lũng vùng chân núi nằm lại thành lớp mây trắng dày. Đứng trên các điểm cao nhìn xuống, bạn thấy thung lũng chìm trong mây, những triền đồi chọc lên như đảo nhỏ, và rặng núi xa hiện lên từng lớp màu từ xám xanh đến tím nhạt. Thêm vào đó là ánh sáng lúc bình minh rất mềm, không quá gắt, hợp với chân dung và phong cảnh, cùng không khí trong lành còn mang hơi lạnh của đêm trên lá cây. Tóm lại: sáng sớm ở Ba Vì cho bạn mây, ánh sáng vàng và không khí trong lành, ba thứ khó gặp cùng lúc vào ban ngày. Nếu bạn đi bằng xe máy từ Hà Nội, đừng quên tham khảo lộ trình từ Hà Nội lên Núi Ba Vì để tính giờ xuất phát cho kịp rạng sáng trên đỉnh.
Biển mây và khoảng khắc ánh sáng đầu tiên
Biển mây ở Ba Vì không quá dày và quá cao như ở Tà Xùa hay Y Tý, nhưng lại gần và dễ tính hơn: chỉ cần một đêm trời ráo, nhiệt độ chênh lệch giữa thung lũng và sườn núi đủ lớn, sáng hôm sau rất khả năng có mây. Khoảnh khắc đẹp nhất thường rơi vào nửa giờ trước mặt trời mọc đến một giờ sau đó. Trước lúc mặt trời lên, mây mang tông xám xanh, cảnh vật tĩnh lặng; khi mặt trời vừa ló dạng, ánh sáng vàng nhạt trải lên các lớp mây, khối mây bắt đầu có chiều hướng dày lên, trong khi mặt thung lũng dưới đáy vẫn còn tối. Đây là lúc chụp ảnh màu đẹp nhất trong ngày, ánh sáng chưa gay gắt, tỷ lệ chênh sáng giữa trời và đất vẫn chưa quá lớn, màn sương cũng làm cho các khối cảnh lùi xa hiện ra có chiều sâu. Sau khoảng bảy giờ đến tám giờ, nắng đã lên cao, mây bắt đầu tan và bị chia cắt, khung cảnh trở về như một ngọn núi bình thường. Vì vậy, nếu định đi chụp, mục tiêu phải là có mặt ở điểm cao trước lúc rạng đông, nghĩa là xuất phát từ rất sớm hoặc đêm hôm trước.
Những điểm dừng chụp đẹp trên đường lên
Ba Vì không chỉ có đỉnh. Trên đường từ chân núi lên, có một số điểm dừng khiến nhiều người phải kéo phanh lại. Đoạn đường vòng qua các đồi chè và thông ở trung độ núi thường có mây thấp lướt ngang đường, hợp để chụp ảnh xe máy cùng khung cảnh sương. Các cổng vào vườn quốc gia với rặng thông cao thẳng hàng là khung hình đối xứng kinh điển; buổi sớm khi chưa đông người, bạn có thể chụp trọn vẹn con đường thông thẳng tắp. Cao hơn nữa là khu vực đồng cỏ và vườn hoa dại theo mùa, lúc sương chưa tan, những giọt nước đọng trên cánh hoa lóe sáng dưới ánh nắng đầu. Gần đỉnh, khoảng lặng giữa hai dãy đá trên đường lên đền Thượng tựa như một bậc thang trời: phía trên là trời, phía dưới là biển mây. Nếu bạn chưa từng đi, nên đọc trước kinh nghiệm đi Ba Vì cuối tuần hay ngày thường để hình dung mật độ người và thời điểm vắng nhất tại từng khu vực.
Ánh sáng và máy móc nên chuẩn bị gì
Chụp lúc rạng sáng có một quy tắc: máy móc phải ổn ở dải sáng yếu. Điện thoại hiện đại vẫn chụp được, nhưng nếu dùng máy ảnh, một ống kính sáng hoặc tripod nhỏ sẽ giúp bạn giữ được chất lượng khi trời còn tối. Nên mang theo miếng lau ống kính và túi chống ẩm, vì sương đọng trên ống kính là lỗi thường gặp nhất ở vùng núi buổi sớm, khiến toàn bộ ảnh mờ nhòe dù bấm đúng tham số. Về mặt kỹ thuật, giai đoạn trước bình minh nên để độ nhạy vừa phải và chấp nhận phơi sáng hơi tăng, vì ánh sáng vàng lúc mặt trời mọc rất nhanh nhạt, phải chụp liên tục. Khi mặt trời lên, hãy quay ống kính ngược phía ánh sáng để tạo dải sáng kẻ ngang qua khung hình, tăng chiều sâu cho mây. Người ưa chụp chân dung nên tận dụng sương và tia nắng xiên qua tán cây làm nền tự nhiên, không cần đèn phụ. Sau buổi chụp, khi trời đã sáng rõ, đến lượt các khung cảnh rộng: đường núi vòng cung dưới chân trời, những thung lũng nhỏ trải dài giữa rừng, và cả bóng xe máy nhỏ bé trên các khúc cua để lại dấu bánh trên mặt đường ẩm.
Đi xe máy buổi sớm ở Ba Vì cần lưu ý
Đường lên Ba Vì buổi sớm đẹp nhưng cũng nhiều nguy cơ trơn trượt. Sương và mưa phùn khiến mặt đường ẩm, rêu và lá cây rụng phủ trên các khúc cua râm mát. Khi trời còn tối, hãy mở đèn, giữ tốc độ thấp ở các đoạn khuất, không bám sát người đi trước. Mùa đông, vùng đỉnh có thể xuống rất lạnh, gió kèm sương mù ướt nhanh, nên mang áo gió và găng tay kín. Trước khi xuất phát, kiểm tra phanh, nhớt và đèn của xe, vì đoạn dốc dài liên tục làm mòn má phanh nhanh hơn bạn tưởng. Cẩn thận hơn với những chuyến đi trong mùa mưa, đừng nhận xe nếu lốp đã mòn hoặc phanh ăn không đều, vì phần lớn các đoạn dốc đều có vách bên này là núi, bên kia là vực. Nếu bạn cần những lưu ý cho các chuyến đi quanh Hà Nội nói chung, xem thêm mục du lịch Hà Nội và các bài viết về chuẩn bị trước chuyến đi bằng xe máy.
Lịch trình mẫu cho một sáng chụp ảnh
Với nhóm ngủ lại trên núi, lịch trình mẫu như sau: ba giờ rưỡi sáng thức dậy, kiểm tra trời qua cửa sổ hoặc hỏi chủ homestay về mức mây; bốn giờ ra điểm chụp gần nhất, dựng máy trong lúc trời còn tối để kịp cấu khung hình; từ năm giờ đến bảy giờ là giai đoạn chụp chính, di chuyển nhẹ giữa hai hoặc ba điểm quanh nhau; bảy giờ rưỡi đến tám giờ trở xuống ăn sáng nóng, để cơ thể hồi nhiệt trước khi ngồi lên yên xe lần nữa; chín giờ bắt đầu xuống núi, khi nắng đã lên đủ cao và mặt đường đã khô ráo hơn. Với nhóm đi trong ngày từ Hà Nội, lịch trình lùi lại khoảng hai tiếng rưỡi: xuất phát lúc hai giờ rưỡi đến ba giờ sáng, đến chân núi lúc hơn bốn giờ, và cố gắng có mặt ở điểm cao trước năm giờ rưỡi. Dù theo lịch trình nào, nguyên tắc chung là không bao giờ chạy xuống trong lúc sương mù dày đặc: nếu xuống muộn mà mây vẫn còn dày, hãy chờ thêm ở quán trà trên núi cho đến khi tầm nhìn mở ra.
Nên đi hôm hay ở lại qua đêm
Câu hỏi thực tế nhất: đi sớm trong ngày hay ngủ lại trên núi. Đi trong ngày nghĩa là bạn phải rời Hà Nội lúc hai hoặc ba giờ sáng, đến điểm cao đúng lúc trời mở mây, và phần lớn thời gian đẹp dành cho việc di chuyển trong đêm. Cách này khả thi với nhóm lái khỏe và đã quen đường, nhưng với người mới, chạy đường núi lúc tối luôn không phải ý tưởng hay. Ngủ lại là phương án dễ chụp hơn: bạn đã có sẵn trên núi từ tối hôm trước, chỉ việc thức dậy sớm đi bộ vài chục phút tới điểm chụp, không phải phó mặc vận may vào đồng hồ buổi đêm. Nhiều homestay quanh khu vực chân núi và trung độ có giờ mở cửa linh hoạt, hợp với khách đi chụp, và bạn cũng có thể hỏi trước về tình hình mây của đêm hôm đó từ chính người địa phương. Với các chuyến đi lần đầu, hãy ưu tiên ở lại qua đêm; chỉ khi đường và xe đều quen thuộc thì mới cân nhắc xuất phát trong đêm.
Câu hỏi thường gặp
Mùa nào ở Ba Vì dễ có biển mây nhất?
Mùa thu từ tháng chín đến tháng mười một và giai đoạn giao mùa xuân, khi thời tiết khô ráo, đêm lạnh và ngày ấm, là hai khoảng thời gian mây đẹp và ổn định nhất. Mùa mưa cũng có mây nhưng kèm sương mù và mưa, khả năng hủy chuyến cao.
Điện thoại có chụp được sáng sớm ở núi không?
Được. Các đời điện thoại gần đây xử lý tốt dải sáng yếu, nhưng hãy chụp nhiều khung vì mây di chuyển rất nhanh, và lau ống kính thường xuyên vì sương đọng lên kính là nguyên nhân số một làm ảnh mờ.
Đi sớm thế thì an toàn không?
An toàn nếu bạn giữ tốc độ thấp, mở đèn, mặc áo giữ ấm và chọn xe có phanh tốt. Đoạn từ chân núi lên chủ yếu là đường dốc quanh co, ít ánh đèn công cộng, nên kinh nghiệm lái và trạng thái xe quan trọng hơn tốc độ.
Tóm lại
Sáng sớm là thời điểm Ba Vì đẹp nhất trong ngày: mây đọng thành biển dưới thung lũng, ánh sáng vàng trải lên các lớp núi, không khí trong lành và đường phố vắng. Để bắt trọn khung giờ này, hãy xem lại các bài viết về vùng Ba Vì và Tây Bắc gần, quyết định đi trong ngày hay ngủ lại, chuẩn bị xe và đồ giữ ấm, rồi lên kế hoạch có mặt ở điểm cao trước rạng đông. Phần thưởng cho việc dậy sớm là những khung hình mà giữa trưa bạn không thể mua lại bằng bất cứ cách nào.