Núi Ba Vì gần Hà Nội đến mức câu hỏi không còn là đi hay không, mà là đi lúc nào cho đáng. Cuối tuần và ngày thường ở Ba Vì là hai trải nghiệm gần như khác nhau một chuyến: cùng con đường, cùng cánh rừng, nhưng nhịp độ, cảnh đông vui và cả cảm giác trên các đoạn dốc đều thay đổi. Bài viết này so sánh đi xe máy đến Núi Ba Vì cuối tuần hay ngày thường theo từng tiêu chí cụ thể, để bạn tự chọn phiên bản hợp với mình, trong loạt bài của chùm chủ đề Ba Vì – Hòa Bình – Mai Châu – Mộc Châu.
Câu trả lời nhanh
Đi để vui vãn, đông đúc, có hàng ăn và khí phức náo nhiệt: chọn cuối tuần. Đi để chạy xe thư thái, ngắm cảnh, chụp ảnh không người lạ lọt ống kính: chọn ngày thường. Cuối tuần cửa rừng Ba Vì đông gấp nhiều lần ngày thường, giữ xe và ăn uống đầy đủ nhưng chậm, các đoạn dốc tắc cục bộ vào khung giờ cao điểm buổi sáng. Ngày thường gần như bạn có cả con đường cho riêng mình, quán vắng hơn, giá giữ xe không đổi nhưng không phải chen, đổi lại một số quán nhà vườn chỉ mở khi có khách đặt trước. Kinh nghiệm chung của dân đi nhiều: đi sáng sớm cả hai phiên bản, vì mọi khác biệt giữa hai kiểu ngày đều dịu nhất trước tám giờ sáng, chi tiết chuẩn bị đã nêu trong chuyên mục du lịch Hà Nội.
Cuối tuần: đông nhưng vui
Thứ bảy và chủ nhật, Ba Vì là điểm hẹn của cả gia đình đi ô tô, nhóm bạn trẻ đi xe máy và cả các đội chạy bộ dã ngoại. Không khí náo nhiệt từ chân núi đã thấy: các quán nước dọc đường 416 kín khách, bãi giữ xe mở hết biên độ, trên đồi những nhóm người trải bạt picnic cạnh các đền thờ. Với người đi xe máy, phiên bản cuối tuần có một lợi ích ít ai nói: hỗ trợ. Xe trục trắc, mòn lốp, hết xăng, đều gần như chắc chắn có người đi qua trong vòng vài phút, và các quán ở cửa rừng có sẵn đồ nghề vá xe và ghúm máy.
Cái giá của sự náo nhiệt là các đoạn dốc. Đường lên đền Thượng vốn dốc và quanh co, cuối tuần thêm dòng xe hai chiều chuyển động chậm, có chỗ dừng chờ. Người quen địa hình giữ số thấp, nhường ngược ở các khúc cua khuất và không vượt trong sương mù buổi sớm. Người lần đầu dễ bị cuốn theo dòng xe nhanh hơn mình, rồi hết phanh ở cuối dốc; nếu chưa chắc tay lái, nên dừng ở chân đồi, gửi xe và đi bộ hoặc thuê xe trôi của khu du lịch, cách thưởng thức được nêu trong các bài kinh nghiệm thuê xe máy.
Ăn uống cuối tuần không cần chuẩn bị nhiều: gà đồi, ngô, khoai nướng và nước mía có sẵn từ cửa rừng lên tới các đền. Ngược lại, chỗ ngồi trong quán nhà vườn buổi trưa chủ nhật cần gọi trước, và giá một số dịch vụ ven núi nhích nhẹ hơn ngày thường dù bảng giá niêm yết không đổi. Chuẩn bị thêm một giờ cho cả chuyến: nửa tiếng cho chờ giữ xe, nửa tiếng cho các lần dừng nhường đường trên dốc.
Ngày thường: vắng và đáng theo cách riêng
Từ thứ hai đến thứ sáu, Ba Vì trở về đúng chất rừng: yên tĩnh, tiếng gió và chim nhiều hơn tiếng động cơ. Dân đi xe máy giỏi thời gian sẽ thấy đây là phiên bản tốt hơn hẳn: đường 32 và đại lộ Thăng Long thoáng, không khí trong, các khúc dốc chạy được trọn vẹn không phải đè phanh chờ dòng xe. Ngày trời đẹp giữa tuần, từ trên đồi nhìn xuống lòng hồ Suối Hai thấy rõ từng vệt nắng, khung cảnh mà cuối tuần khó lấy được vì vừa đông người vừa nhiều xe cộ dưới chân.
Đổi lại, ngày thường là phiên bản phải tự lo cho mình. Quán nhà vườn quanh Tản Lĩnh và Ba Trại có ngày không mở bán lẻ; muốn ăn trưa đúng buổi nên gọi trước một phần gà hoặc đặt mâm trâu. Trạm giữ xe các đền vẫn làm việc nhưng thưa thớt, một số hàng nước ven đường 416 đóng sớm hơn giờ họ hay trông đồ cuối tuần. Đi một mình ngày thường cũng nên báo lịch trình cho người nhà, vì các đoạn đường vắng có thể qua hàng chục phút mới có xe.
Thứ sáu và thứ hai là hai ngày lách đáng kể: gần cuối tuần nên dịch vụ còn mở, nhưng dòng xe chưa dày, cảnh vẫn trong. Nếu nghỉ phép được nửa ngày, xuất phát trưa thứ sáu lên tới chân núi trước tối, qua đêm nhà vườn và leo đền sớm thứ bảy trước đám đông, là công thức nhiều người ngầm dùng mà ít khi kể.
So sánh theo từng tiêu chí
Về thời gian di chuyển, chặng Hà Nội tới Sơn Tây hai phiên bản gần như như nhau nếu ra sớm; khác biệt nằm ở đoạn cửa rừng, cuối tuần có thể chậm thêm hai mươi đến ba mươi phút. Về chạy xe, ngày thường thắng tuyệt đối: đường thoáng, không phải nhường ngược liên tục, các khúc cua giữ được trọn nhịp. Về ăn uống, cuối tuần thắng: hàng quán đủ và vui. Về chụp ảnh, ngày thường cho khung hình sạch, cuối tuần cho khung hình đời thường có người, tùy gu nhiếp ảnh của bạn. Về an toàn, ngày thường nhàn hơn cho người mới chạy núi, trong khi cuối tuần buộc tập trung cao độ vào giờ cao điểm nhưng bù lại có sẵn sự hỗ trợ khi cần.
Về thời tiết, hai phiên bản không khác nhau ở bản chất thời tiết, chỉ khác ở khả năng xoay kế hoạch. Dự báo cuối tuần mưa mà nhóm vẫn muốn đi thì phải tính phương án dừng lâu ở các đền và quán có mái che; giữa tuần chỉ cần canh trông trời, thấy ráng là lên đường, thấy mây thấp là dời sang tuần sau mà không ai trong nhóm phiền. Người hay canh dự báo để săn ngày nắng đẹp, thường nhận ra giữa tuần là dịp dễ bắt được một ngày trong hiếm có sau đợt mưa kéo dài.
Chọn theo kiểu khách
Nhóm phượt quen tay lái mà mục tiêu là chạy đồi và ngắm cảnh: ngày thường, càng vắng càng đã. Gia đình có trẻ nhỏ: cuối tuần gần như bắt buộc, vì quán, vệ sinh và các tiện ích đều quan trọng hơn con đường trống. Người lần đầu đi núi: giữa tuần để luyện tay lái, hoặc cuối tuần nhưng lên sớm để tránh dòng dốc giữa trưa. Cặp thích picnic: cuối tuần, vì cần mua thêm đồ nướng tại chỗ. Còn nhóm định ghép Ba Vì vào cung đường xa hơn trong ngày: đi ngày thường, vì lịch trình dày không hợp với chờ giữ xe.
Chi phí và xe thuê
Chi phí hai phiên bản khác nhau phần dịch vụ phát sinh, không khác nhau phần xe. Thuê xe máy tại Hà Nội, giá ngày đã niêm yết trên bảng giá, đặt cọc thường từ hai đến năm triệu tùy xe và điều kiện thuê; cuối tuần nên đặt xe sớm vì các dòng phổ thông hay hết trước, ngày thường thoải mái hơn nhiều. Vé vào khu du lịch và giữ xe hai phiên bản như nhau. Khoản chênh thực sự nằm ở ăn uống và các dịch vụ phát sinh như trôi, chụp ảnh kỷ niệm, nên đi ngày thường nếu muốn gói chuyến đi trong ngân sách chặt.
Các câu hỏi thường gặp
Ngày thường quán ăn gần Ba Vì có mở không? Các quán nước ven 416 vẫn mở, quán nhà vườn thường cần gọi trước; không nên đi giữa tuần trông chờ vào hàng quán như cuối tuần.
Cuối tuần tắc đến mức nào? Tắc cục bộ ở cửa rừng và các đoạn dốc dài buổi sáng và xế chiều; đi trước bảy giờ hoặc sau ba giờ chiều sẽ tránh phần lớn.
Ngày thường có an toàn hơn cho người mới? Về đường sá thì có, vì ít phải nhường ngược; nhưng vắng người nên cần báo trước lịch trình và mang theo đồ sửa xe cơ bản.
Giá giữ xe và vé có khác cuối tuần không? Bảng niêm yết không đổi; chỉ có một số dịch vụ ven núi báo giá nhích hơn ngày thường.
Nên đi sáng sớm hay chiều muộn? Sáng sớm, ở cả hai phiên bản: trời trong, sương mù chưa dày, dòng xe chưa dày.
Thứ bảy hay chủ nhật đỡ đông hơn? Chủ nhật thường đông nhất khung trưa; thứ bảy dòng xe lên đỉnh dày hơn sáng sớm nếu trễ giờ.
Tóm lại
Cuối tuần hay ngày thường đều cho một chuyến Ba Vì đáng đi, chỉ khác chất liệu: một bên náo nhiệt đầy dịch vụ, một bên tĩnh lặng đầy con đường. Chọn theo mục tiêu chuyến đi và tay lái của nhóm, xuất phát sớm bất kể phiên bản, và nếu phân vân, hãy thử thứ sáu: ngày gần như có tất cả của cả hai thế giới, mà không phải chia con dốc với ai.