Núi Ba Vì là điểm đến cuối tuần quen thuộc của dân Hà Nội: gần, mát, và có đủ cung đường leo núi, đền thờ, đồi cỏ và hồ nước quanh chân núi. Nhưng gần chưa có nghĩa là dễ: quãng đường từ Hà Nội tới cửa rừng Ba Vì có nhiều lựa chọn tuyến, các đoạn đường đổi tính chất liên tục từ đường đô thị sang đường núi, và phần leo lên đồi có những đoạn dốc phải tính trước. Bài viết này vẽ lộ trình đi xe máy từ Hà Nội đến Núi Ba Vì chi tiết theo từng chặng, trong loạt bài của chùm chủ đề Ba Vì – Hòa Bình – Mai Châu – Mộc Châu.
Câu trả lời nhanh
Từ trung tâm Hà Nội tới vùng chân núi Ba Vì khoảng năm mươi đến sáu mươi cây số tùy điểm xuất phát và tuyến chọn, xe máy đi chừng một tiếng rưỡi tới hai tiếng. Tuyến phổ biến nhất là đại lộ Thăng Long tới Hòa Lạc, rẽ lên quốc lộ 21 qua Sơn Tây, tới thị xã thì theo đường 416 về hướng cầu Trung Hà rồi tới cửa rừng. Tuyến thứ hai là đường 32 qua Phúc Thọ xuống Sơn Tây, ngắn hơn chút và cho cảnh đồng ruộng đẹp mùa lúa chín. Cả hai tuyến đều đường nhựa tốt, xăng và ăn uống đầy dọc đường; phần khó duy nhất là các đoạn dốc quanh co sát cửa rừng và lên đồi, cần số thấp và phanh kiềng, chi tiết chuẩn bị đã nêu trong chuyên mục du lịch Hà Nội.
Chặng một: ra khỏi Hà Nội
Xuất phát sáng sớm, trước bảy giờ, ăn sáng gọn gần nhà rồi lên đường. Chặng nội đô đến đại lộ Thăng Long thường là phần mất thời gian nhất nếu đi trễ: giờ cao điểm làm quãng vài cây số thành nửa tiếng. Trên đại lộ, giữ làn giữa cho ổn, tránh làn xe tải rẽ vào khu công nghiệp. Đến Hòa Lạc có thể dừng lần thứ nhất cho cà phê và xăng, vì từ đây trở đi là quãng đường tỉnh quen thuộc nhưng vẫn nên đầy bình.
Nếu chọn đường 32: qua cầu Nhật Tân là tới trục Phúc Thọ chạy dọc sông Đáy, mùa lúa chín hai bên đường vàng óng, và đây là tuyến đẹp hơn để đi vào buổi sáng sớm, được xếp vào nhóm cung đường quanh Hà Nội đáng đi cho người thích ngắm cảnh trên yên. Tuyến 32 nhiều xe máy và xe tải hơn đại lộ, có các đoạn qua thị trấn nhỏ cần giảm tốc, nhưng bù lại có thể ghé ngang qua các làng nghề dọc đường.
Một cách kết hợp đáng thử cho người đã quen: đi bằng đại lộ cho nhanh, về bằng đường 32 cho đẹp. Như vậy mỗi tuyến bạn chỉ phải tập trung vào lúc còn sức, và buổi chiều được phần thưởng là quãng sông Đáy lúc xế nắng, nơi có những bến đò cũ và đồng lúa hai bên đường, loại khung hình mà đại lộ không bao giờ cho.
Chặng hai: Sơn Tây lên cửa rừng Ba Vì
Từ thị xã Sơn Tây, theo đường 416 về hướng cầu Trung Hà băng qua sông, đường chạy men theo chân núi, hai bên có các vườn cây và quán nhà vườn. Vài cây số trước cửa rừng, đường bắt đầu dốc nhẹ và quanh co, mặt đường có đoạn bị mòn sâu lún, cần gài số thấp và đi giữa làn. Cuối tuần đoạn này đông xe, kể cả ô tô gia đình và xe khách, nên tránh sát làn phải có xe nhường ngược, và tuyệt đối không vượt ở khúc cua khuất tầm nhìn.
Trước khi lên núi, nên dừng kiểm tra xe lần cuối ở các quán nước gần cửa rừng: phanh, lốp, xăng. Nếu đi mùa đông, mang thêm lớp ấm vì sát đỉnh trời ẩm và lạnh hơn chân núi rõ rệt; mùa hè thì nên chống nắng kỹ, phần leo núi hiếm bóng mát giữa trưa.
Trên tuyến 416 cũng có nhiều quán nhà vườn nhận ăn trưa, hợp với nhóm muốn về không vội. Gọi trước một phần gà hoặc thịt nướng, ghé trên đường chiều về, là cách trả chuyến đi trọn vẹn mà không phải chạy đói về tới phố.
Trên đồi: đường mòn và đền thờ
Từ cổng khu du lịch lên các đền Thượng, Trung, Hạ là đường nhựa quanh co, dốc liên tục, có những đoạn dốc dài phải gài số một với xe chở hai người. Xe tay ga số nhỏ dễ nóng máy nếu ép ga trên dốc, nên đi đều, nhả ga ở khúc cua thay vì giữ ga rồi bóp phanh. Đi mùa mưa, phần trên có đoạn trơn rêu, và sương mù buổi sớm có thể dày tới mức chỉ thấy vài chục mét, khi đó nên đợi trời mở, mải chạy trong sương là kiểu liều không đáng.
Về phần thưởng, đoạn đường lên đỉnh vượt qua các tầng cây khác nhau: rừng thường xanh chân núi, rồi rừng thông, rồi dã quỳ tím mùa đông và đồi cỏ gió. Ngày trời trong, từ trên cao nhìn thấy cả lòng hồ Suối Hai và đường trung du chạy mảnh dưới chân, khung hình mà dân chạy xe và chụp ảnh Hà Nội ai cũng muốn có một lần.
Khi xuống dốc, kỷ luật phanh quan trọng hơn lúc lên: dùng phanh động cơ kết hợp phanh sau, phanh trước chỉ chạm nhẹ; xuống dốc dài mà giữ phanh tay liên tục là cách nhanh nhất để mòn má phanh và mất phản xạ ở khúc cua cuối. Giữa các đoạn dốc dài, tận dụng các chỗ tránh xe ven đường để dừng cho máy và má phanh nguội một phút, cũng là lúc ngắm lại khung cảnh vừa đi qua.
Ghép thêm các điểm quanh chân núi
Ba Vì hiếm khi đi đơn lẻ trong một ngày. Các ghép phổ biến: hồ Suối Hai với đồi thông và cầu gỗ vào buổi sáng, các trang trại bò sữa và vườn cây ăn trái quanh chân núi cho buổi trưa, và các thác suối vùng ven rừng cho nhóm muốn thêm chút phiêu lưu. Ghép như thế nào nên cân theo mùa và sức nhóm, nhưng nguyên tắc chung là lên núi buổi sáng khi còn sức, để các điểm thấp cho chiều, vì dốc ở cuối ngày luôn dài gấp đôi cảm giác.
Mỗi mùa chân núi lại có một phiên bản riêng, nên lịch ghép điểm cũng nên theo trời mà đổi. Mùa xuân sương muối và mưa phùn làm hồ Suối Hai mờ khói, hợp những ai thích khung hình tĩnh và đi chậm. Mùa hè nắng gắt giữa trưa nhưng rừng trên đồi mát hẳn, chỉ cần canh giờ lên đền sớm và để các điểm trống cho xế chiều. Mùa thu là mùa dễ chịu nhất: trời trong, gió nhẹ, chiều xuống muộn, một ngày chạy được trọn cả vòng lớn. Cuối đông se lạnh, sương mù dày buổi sớm, các đồi cỏ chuyển vàng úa, và nếu trúng độ dã quỳ nở thì chẳng cần ghép thêm gì, cứ ngồi một chỗ cũng đã đáng giá cả bình xăng. Kinh nghiệm chung: xem dự báo trước một ngày và sẵn sàng đổi thứ tự các điểm, vì ở vùng núi này mười cây số cũng đủ để trời mưa và trời nắng khác nhau.
Chi phí, xăng và giấy tờ
Lộ trình một ngày đi Ba Vì tiêu tốn một bình xăng nhỏ cho xe phổ thông, cộng vé vào khu du lịch và ăn uống, tổng chi phí vừa túi tiền so với các chuyến xa. Với khách thuê xe tại Hà Nội, các dòng xe số và tay ga phổ thông đều đủ sức cho cung này, giá theo ngày đã niêm yết trên bảng giá, đặt cọc thường từ hai đến năm triệu đồng tùy xe và điều kiện thuê; nên liên hệ trước để chọn mẫu xe còn sẵn cho ngày đi. Ai định đi mùa mưa thì nên hỏi kỹ lốp và phanh của xe thuê, vì hai hạng mục này quyết định an toàn trên các đoạn dốc trơn.
Giấy tờ nên mang theo trọn bộ: giấy tờ tùy thân, giấy tờ xe thuê hoặc bản photo kèm thỏa thuận, và bằng lái hợp lệ. Trên đường núi cuối tuần có tuần tra giao thông ở các đoạn đèo, thiếu giấy tờ là chuyện mất cả buổi vui chỉ vì một tờ giấy để ở nhà.
Các câu hỏi thường gặp
Từ Hà Nội tới Ba Vì mất bao lâu bằng xe máy? Khoảng một tiếng rưỡi tới hai tiếng tới chân núi, tùy tuyến và giờ xuất phát, chưa tính leo lên đỉnh.
Nên đi đường nào, đại lộ Thăng Long hay đường 32? Đại lộ nhanh và rộng; đường 32 đẹp hơn mùa lúa chín và hợp dân muốn chụp ảnh, chọn theo sở thích hơn là theo xa gần.
Xe tay ga có leo lên đền Thượng được không? Được, với xe đủ sức và lái biết gài số thấp giữ vòng tua; cặp đi hai người nên nghỉ giải lao giữa các đoạn dốc dài.
Có trạm xăng quanh Ba Vì không? Có ở Sơn Tây và ven đường 416, nhưng thưa dần khi sát cửa rừng, nên đổ đầy trước khi rời thị xã.
Mùa nào đi Ba Vì đẹp nhất? Cuối thu và đông sớm, trời trong mát, dã quỳ nở; mùa hè mưa toả mạnh, nên xuất phát sớm và canh dự báo.
Đi một mình có nên thử cung này không? Được, đường không quá vắng và có dân đi quanh năm, nhưng nên đi sáng sớm và báo trước lịch trình cho người nhà.
Tóm lại
Lộ trình Hà Nội – Ba Vì không khó vì xa, mà khó vì đổi tính chất: từ đường đô thị, sang quốc lộ thân thiện, rồi những khúc dốc quanh co cuối hành trình. Công thức cho một ngày trọn là xuất phát sớm, chọn tuyến theo mùa, kiểm tra phanh và lốp trước khi lên núi, leo các đền ban sáng, và để hồ Suối Hai cùng các vườn cây cho xế chiều. Ai tôn trọng đoạn dốc sẽ về với một ngày trọn vẹn, còn ai chủ quan với nó thì thường phải kể chuyện phanh kêu trên đường về.