Vườn quốc gia Cúc Phương là khu bảo tồn thiên nhiên đầu tiên của Việt Nam, nằm chủ yếu trên địa bàn huyện Nho Quan, tỉnh Ninh Bình, cách Hà Nội khoảng một trăm cây số. Cung đường từ Hà Nội đến Cúc Phương ngắn hơn nhiều cung phượt nổi tiếng khác, lại đủ phần quốc lộ khỏe, phần đường quê nhỏ đẹp và cảnh rừng núi khi vào đến cửa vườn, nên rất hợp cho một ngày cuối tuần đi xe máy. Bài này thuộc chùm cung đường trung du phía nam đồng bằng, tổng hợp trong mục cung đường, sẽ đi từng chặng cụ thể kèm lưu ý an toàn cho người đi xe máy.

Câu trả lời nhanh

Tuyến phổ biến nhất: từ Hà Nội theo quốc lộ 1A hướng nam, qua Phủ Lý, đến nút rẽ Gián Khẩu thì quẹo vào đường 12A, đi qua thị trấn Nho Quan rồi tiếp theo đường này khoảng mười cây số nữa là đến cổng vườn. Tổng chiều dài chừng một trăm cây số, thời gian chạy thực tế từ hai giờ rưỡi đến ba giờ, chưa tính các lần tạm dừng. Xe số hay xe ga đều chạy tốt; xuất phát sớm buổi sáng để tránh nắng trưa và có trọn buổi chiều trong rừng. Ai thích tuyến vòng cảnh đẹp hơn thì đi QL6 lên Hòa Bình rồi cắt qua Lạc Sơn vào vườn từ hướng tây bắc, xa hơn nhưng phần đèo cảnh đẹp.

Chặng một: Hà Nội ra khỏi thành phố và theo quốc lộ 1A

Điểm khó nhất của cả cung không phải đường đèo mà là đoạn ra khỏi Hà Nội và phần quốc lộ 1A đông xe tải. Buổi sáng sớm, bạn theo đại lộ hướng nam, vượt các khu đô thị vệ tinh rồi nhập vào quốc lộ 1A. Trên quốc lộ, xe container và xe khách chạy dày, đoạn qua Phủ Lý có nhiều ngã tư dân sinh, nên giữ làn ngoài cùng bên phải, không chen giữa xe tải, và luôn mở xi nhan sớm khi vượt. Với người ít đi đường trường, kinh nghiệm giữ khoảng cách và đi đúng làn đã được tóm trong phần an toàn khi đi xe máy, đáng đọc lại trước một cung có nhiều xe nặng.

Điểm dừng hợp lý đầu tiên là khu vực Phủ Lý: đổ xăng đầy, ăn nhẹ, kiểm tra lại lốp và phanh sau chặng đô thị. Từ Phủ Lý đến nút Gián Khẩu chỉ còn một quãng ngắn, để ý biển chỉ dẫn hướng Nho Quan để rẽ đúng, vì nút này xe tải chạy nhanh và làn rẽ nằm sát đường chính.

Chặng hai: đường 12A qua Nho Quan vào cửa vườn

Rẽ khỏi quốc lộ 1A, mặt đường 12A nhỏ hơn, xe thưa hẳn, hai bên chuyển dần từ đồng ruộng sang đồi đá vôi và rừng. Đoạn qua thị trấn Nho Quan có chợ, quán ăn và cây xăng, là chỗ dự trữ cuối cùng trước khi vào vườn: nên đổ xăng ở đây kể cả vòi xe còn nửa bình. Sau Nho Quan, đường chạy men chân núi, quanh co và hẹp, có đoạn уступ nhau, chạy chậm khoảng bốn mươi cây số một giờ là vừa đẹp vì cảnh hai bên đã bắt đầu đáng dừng máy chụp ảnh.

Cổng vườn Cúc Phương nằm bên đường, có bãi xe để gửi máy. Từ cửa vườn bạn đi bộ hoặc thuê xe đạp vào các điểm tham quan bên trong, nên đừng cố gắng chạy xe sâu vào đường rừng: lối bộ hành mới là cách nhìn rừng đúng nghĩa.

Tuyến vòng qua Hòa Bình cho ai thích đèo

Ngược với tuyến chính, bạn có thể đi quốc lộ 6 lên thành phố Hòa Bình, rồi theo đường về Lạc Sơn và từ đó men đường 12A vào cửa vườn từ hướng tây bắc. Tuyến này dài hơn, có nhiều đoạn đèo nhỏ và mặt đường quanh co hơn, đổi lại được cảnh núi rừng và hồ suối phía Hòa Bình. Chỉ nên chọn nếu bạn đi hai ngày, xuất phát sớm và đã quen đường đèo; nếu chỉ có một ngày thì tuyến QL1A vẫn là lựa chọn thực tế hơn. Ai muốn tham khảo cách chọn hướng đi Ninh Bình theo nhiều lộ trình có thể đọc thêm bài từ Hà Nội đi Ninh Bình bằng xe máy đường nào đẹp.

Đến Cúc Phương thì xem gì

Bên trong vườn, ba trải nghiệm được nhắc nhiều nhất là đường bộ vào rừng già, cây chò chỉ cổ thụ nghìn năm tuổi, và động Người Xưa nơi từng phát hiện di chỉ cư trú của người tiền sử. Vườn còn có trung tâm cứu hộ linh trưởng và khu nuôi cứu hộ thú ăn thịt, nơi các cá thể được cứu trợ từ buôn bán động vật hoang dã; khách đến được tham quan theo giờ quy định. Cuối xuân và đầu hè, rừng Cúc Phương nổi tiếng với mùa bướm dày đặc, thường rơi vào khoảng tháng năm tháng sáu, khi hàng vạn con bướm trắng đậu kín lối đi.

Khoảng cách từ cửa vườn đến cây cổ thụ đi bộ mất cả tiếng đồng tùy tốc độ và chặng nghỉ, lối đi ẩm và trượt sau mưa, nên mang giày bám thay vì dép lào. Cứ coi một ngày ở Cúc Phương là ngày đi bộ nhiều hơn là ngày chạy xe, và khởi hành từ Hà Nội sớm để kịp bắt đầu đường bộ vào buổi trưa mát.

Thời điểm đẹp trong năm

Mùa xuân và cuối thu là hai khoảng thời tiết dễ chịu nhất: nắng dịu, ít mưa. Tháng năm tháng sáu là mùa bướm nhưng cũng là lúc trưa oi, nên khởi hành sớm và nghỉ trong rừng giữa trưa. Mùa hè bão và mưa lớn làm lối bộ trượt, còn mùa đông rừng ẩm lạnh, sương mù dày buổi sáng, nếu đi lúc này cần trang bị giữ ấm và đèn cho chặng về. Trước chuyến đi, xem dự báo và dự phòng mưa cho cả người lẫn balo đồ điện tử.

Ghép lịch trình hai ngày quanh Ninh Bình

Cúc Phương nằm sát dải danh thắng Ninh Bình, nên nhiều người ghép hai ngày một đêm: ngày một chạy lên Cúc Phương, chiều tham quan vườn, nghỉ đêm ở Nho Quan hoặc về thành phố Ninh Bình; ngày hai đi Tràng An, Tam Cốc hoặc Bái Đính rồi về Hà Nội. Cách xoay vòng các điểm trong thành phố Ninh Bình đã có bài riêng về cung đường vòng qua thành phố Ninh Bình, còn gợi ý trải nghiệm chung vùng này nằm trong mục du lịch. Đi kiểu này, mỗi ngày chỉ chừng một trăm cây số, không căng như phượt xa.

Đi xe thuê từ Hà Nội thì chuẩn bị gì

Xe số như Honda Wave, Yamaha Sirius hoặc xe ga nhỏ đều chạy tốt cung này, chi phí thuê từ một trăm năm mươi nghìn đồng một ngày theo bảng giá hiện hành. Trước chuyến, kiểm tra phanh, đèn, lốp và hỏi rõ nơi thuê về giấy tờ, đặt cọc và cách liên hệ khi cần hỗ trợ dọc đường. Với khách ở Hà Nội muốn lấy xe cho cung Cúc Phương, hãy liên hệ Mr Tú qua điện thoại hoặc Zalo trong giờ mở cửa từ 08:00 đến 17:00 hằng ngày, hoặc xem trước bảng giá thuê xe máy để chọn dòng xe hợp túi tiền.

Câu hỏi thường gặp

Hà Nội đến Cúc Phương bao xa, chạy mất bao lâu?

Theo tuyến quốc lộ 1A qua Gián Khẩu, quãng đường chừng một trăm cây số. Với tốc độ hợp lý và hai ba lần dừng, tổng thời gian di chuyển từ hai giờ rưỡi đến ba giờ. Nên tính cả thời gian nghỉ, không đi liên tục một mạch.

Xe ga có chạy được cung này không?

Có. Đường 12A sau Nho Quan quanh co nhưng mặt đường ổn, xe ga phổ thông như Vision, Click đều đủ sức. Lưu ý đổ xăng ở Nho Quan trước khi vào vườn và giữ tốc độ thấp trên đoạn đường nhỏ.

Trong vườn có chạy xe máy vào được không?

Khu tham quan chính đi bộ hoặc xe đạp sau khi gửi xe máy ở bãi trước cổng. Đường bộ vào rừng là lối đi dành cho khách, vừa an toàn vừa giữ yên tĩnh cho động vật hoang dã.

Có trạm xăng và quán ăn trên đường không?

Có. Đoạn quốc lộ nhiều cây xăng, khu Phủ Lý và thị trấn Nho Quan có quán ăn dân sinh. Từ Nho Quan vào cửa vườn thưa dân cư hơn, nên ăn và đổ xăng trước chặng cuối.

Đi mùa mưa có vào rừng bộ được không?

Được, nhưng lối đi ẩm trượt và vắt nhiều sau mưa lớn. Mang giày bám, áo mưa cho người và túi chống nước cho điện thoại, máy ảnh. Nếu mưa to kéo dài, nên dời phần bộ rừng sang buổi sáng hôm sau.

Chi phí vào cửa bao nhiêu?

Giá vé và phí gửi xe thay đổi theo thời điểm và loại hình tham quan, nên kiểm tra thông tin mới nhất trước khi khởi hành hoặc hỏi trực tiếp khi mua vé tại cửa. Không nên dựa vào con số cũ trên mạng để tính ngân sách. Ngoài vé vào cửa, hãy dự tính thêm tiền xăng cho chặng đi về quanh hai trăm cây số, bữa ăn trưa tại khu vực Nho Quan và phí gửi xe qua đêm nếu bạn ngủ lại gần vườn.

Tóm lại

Cung đường Hà Nội Cúc Phương ngắn, dễ chạy và nhiều cảnh: quốc lộ 1A khỏe xe, đường 12A êm đềm dưới chân núi, rừng già chờ sẵn ở điểm đến. Xuất phát sớm, đổ xăng ở Nho Quan, đi giày bám cho phần bộ rừng, và ghép thêm một ngày Tràng An Tam Cốc nếu có thời gian. Cần thuê xe máy cho chuyến này, hãy liên hệ Mr Tú qua điện thoại hoặc Zalo trong giờ mở cửa từ 08:00 đến 17:00 hằng ngày.