Hầu hết người đi từ Hà Nội xuống vùng Tam Cốc, Tràng An đều chọn chạy thẳng theo quốc lộ 1, quẹo vào nút Tam Điệp rồi tới điểm đến, coi Thành phố Ninh Bình chỉ là chỗ tiện đường đi ngang qua. Nhưng nếu chịu vòng thêm một đoạn ngắn qua nội thành và các tuyến ven sông, bạn sẽ thấy một Ninh Bình hoàn toàn khác: phố tỉnh ven nước, chợ nổi giữa đồng, những cây cầu cũ qua sông Vân và cảnh đồng ngập phù sa đúng chất đồng bằng ven biển. Bài viết này so sánh hai cách đi, chỉ ra cung vòng đáng chạy và cách chạy an toàn, thuộc chuỗi cung đường phượt quanh Hà Nội dành cho khách thuê xe của Mr Tú Motorbike Rental.
Câu trả lời nhanh
Khác biệt lớn nhất của cung vòng nằm ở ba điều: nhịp đường, phong cảnh và chỗ dừng. Tuyến QL1 quen thuộc là đường thẳng, nhanh, nhiều xe tải, phong cảnh ven trục ít đổi; cung vòng qua thành phố chậm hơn khoảng hai mươi ba mươi phút nhưng đổi được cảnh phố ven sông, đồng lúa và các điểm ăn nghỉ địa phương. Nếu chỉ cần tới Tam Cốc sớm, đi QL1; nếu coi đường đi là một nửa chuyến, vòng qua thành phố rồi men các tuyến tỉnh lộ nhỏ về phía Tam Điệp. Cung vòng nên chạy vào buổi sáng sớm khi phố tỉnh còn thoáng, hoặc chiều muộn khi ánh sáng vàng lên đồng; tránh giờ tan tầm vì các tuyến nội thành nhỏ nhanh đông.
Vì sao đường thẳng chưa chắc là đường vui
Tuyến quốc lộ phía nam là trục vận tải, mục tiêu của nó là đưa bạn tới nhanh, không phải cho bạn thấy gì. Hai làn xe liên tục có tải nặng, mọi người đều kéo tốc độ, và dừng xe ven đường để ngắm cảnh gần như không có chỗ an toàn. Cung vòng qua Thành phố Ninh Bình ngược lại đi đúng loại đường mà người phượt tìm: phố xá có nhịp sống riêng, các đoạn qua kênh ngòi có bến đò, và những quãng đồng trống chưa bị xưởng xí chiếm. Điều thú vị là phần lớn cung vòng nằm gần tuyến chính, sai vài nút vẫn quay về được dễ dàng, nên với người thuê xe lần đầu xuống Ninh Bình, đây là bài tập nhẹ nhàng trước khi dám thử các cung xa hơn như tuyến ven biển phía sau, nơi đường nhỏ kéo dài hàng chục cây số liền và đòi hỏi kinh nghiệm dồn cho cả buổi. Cách đọc cung đường, chọn điểm dừng và xếp lịch chạy từng đoạn đã được trình bày trong bài điểm check-in dọc cung đường đến Sơn Tây cho hướng tây, và hôm nay chúng ta làm điều tương tự cho hướng nam.
Đoạn phố tỉnh ven sông Đáy
Vòng vào thành phố, không khí đổi hẳn trong vài cây số đầu: đường nhỏ dần, nhà thấp tầng san sát, và các con phố ăn uống tỏa ra từ chợ trung tâm. Đoạn đáng đi nhất là dải ven sông: phố chạy song song mặt nước, có chỗ nhìn ra bến thuyền và các vành đai tre ven bờ. Sáng sớm, chợ bốc lên khói bánh mì xíu mại, bún điu và cháo vịt; đây là loại bữa sáng mà chạy QL1 bạn sẽ chẳng bao giờ gặp, vì các quán dọc trục quốc lộ phục vụ tài xế chứ không phục vụ phố. Khi đi trong phố, chấp nhận chạy chậm theo nhịp xe địa phương: đường nhỏ, ngã tư không đèn, người đi bộ qua đường như gánh hàng; còi chỉ bấm khi thật cần, và luôn quét gương vì xe máy địa phương hay rẽ ngang không ra tín hiệu. Một điểm dừng nên có trong phố là cầu qua sông với tầm nhìn dọc lòng sông, lúc nào cũng có người câu cá và thuyền nhỏ cập bến, vừa nghỉ xe vừa có ảnh. Nếu đúng dịp cuối tuần, phố còn có phiên chợ phiên với hàng vải, bánh đậu và các gánh rau đồng, một dịp hiếm để thấy nhịp buôn bán tỉnh lẻ còn giữ nguyên vẻ cũ.
Đoạn đồng ngập và kênh đào về phía Nam
Rời phố về hướng nam và tây nam, cung vòng chạm vào vùng đồng trù phú nhất của tỉnh: ruộng lúa hai vụ, kênh đào thẳng tít hàng cây xanh hai bên, và các xóm đóng trên gờ đất cao giữa đồng. Đặc trưng của đoạn này là mặt đường nhỏ nhưng thẳng và vắng, chạy êm về buổi sáng sớm; hai bên là ruộng nước, chân trời bị các dãy núi Tam Cốc phía xa đóng khung lại. Điểm dừng đáng giá ở đây không phải một địa danh riêng, mà là các bến đò và cống nhỏ: mỗi bến là một góc nhìn đời sống nông thôn đồng bằng, thuyền tải phân bón, ghe hái rau, và những khóm tre rợp bóng. Hỏi thuê ghe ở một số bến cũng được nếu muốn xuống nước chớp một vòng, giá thỏa thuận trực tiếp với chủ ghe và nên hỏi trước cả giờ đi lẫn giờ về. Với khách có ít thời gian, chỉ cần chọn một bến, dừng mười lăm phút, rồi chạy tiếp; phần thưởng là loại ảnh và cảm giác mà Tam Cốc đông khách không cho được, và với nhiều người, đây chính là phần đáng nhớ nhất của cả ngày, hơn cả những điểm tham quan xếp sẵn trong lịch. So với các cung đồng bằng khác quanh Hà Nội, đoạn này gần với đời sống thật nhất, giống tinh thần đã gặp ở cung đường đến Hải Dương nhưng đậm chất nước hơn vì mật độ sông ngòi dày.
Chạy vòng sao cho an toàn
Cung vòng đẹp nhưng đòi hỏi ba kỹ năng. Thứ nhất, quản lý tốc độ: đường nhỏ dễ tạo cảm giác vắng để chạy nhanh, nhưng các ngã tư gộp, chốt cống và bãi phơi nông sản có thể chiếm nửa đường bất ngờ; giữ tốc độ có thể dừng trong ba mét là chuẩn. Thứ hai, dừng đúng chỗ: chỉ dừng ở bến, bãi rộng hoặc đầu cầu có chỗ đỗ, không dừng trên cầu, trong khúc cua hoặc ngay sau gờ cống; nguyên tắc chọn chỗ đỗ ven đường trường đã bàn trong bài đường đến Phủ Lý nên dừng ở đâu để chụp ảnh áp dụng nguyên vẹn cho Ninh Bình. Thứ ba, giữ xăng và giờ: các trạm xăng trên tuyến vòng có nhưng thưa hơn QL1, nên đổ đầy trước khi rời trục chính, và canh giờ để không bị đẩy vào chặng cuối trong tối mịt trên đường nhỏ.
Ghép cung vòng vào hành trình một ngày
Lịch gợi ý cho một ngày từ Hà Nội: sáng sớm xuất phát, chạy QL1 qua Phủ Lý với một hai điểm dừng ven trục, tới Thành phố Ninh Bình khoảng tám rưỡi cho bữa sáng phố và đoạn ven sông; sau đó men đường đồng về hướng Tam Điệp, ghép một bến đò và một quãng ruộng, rồi nhập về tuyến chính tới khu Tam Cốc, Tràng An cho buổi chiều. Cách xếp này giúp bạn có được cả tốc độ của trục quốc lộ lẫn chất riêng của cung vòng, mà tổng thời gian chỉ nhích hơn ít so với đi thẳng. Với nhóm đi nhiều xe, nên giao xe cuối đoàn giữ nhịp và waypoint rõ ràng cho từng chặng, tránh tình trạng mỗi xe dừng một kiểu khiến cả nhóm xé lịch. Nếu đi theo nhóm, thống nhất trước bản đồ điểm hẹn gộp lại, vì trong phố sóng điện thoại có lúc chập chờn và các ngõ dễ khiến hai xe rẽ lệch hướng.
Câu hỏi thường gặp
Cung vòng hơn tuyến thẳng bao nhiêu thời gian?
Tùy điểm xuất phát và các điểm dừng, phần chạy thêm so với QL1 thường khoảng hai mươi đến ba mươi phút, chưa tính thời gian dừng chơi. Nếu lịch sát nút, chạy thẳng và để dành cung vòng cho một chuyến khác kỹ hơn, khi có đủ thời gian dừng chơi thay vì chỉ lướt qua.
Đường vòng có phù hợp xe ga thuê không?
Có, mặt đường về cơ bản tốt và không có dốc dài; xe ga chỉ cần được kiểm tra phanh và lốp trước chuyến như mọi cung. Chú ý duy nhất là tránh các gờ cống và miệng cống hở giữa đường nhỏ, loại chướng ngại dễ khiến lốp móp nếu chạy nhanh.
Đi mưa có chạy được cung vòng không?
Được nhưng nên lược bớt: mặt đường trơn ở các bến đất, và đồng ngập có đoạn ngập cục bộ sau mưa lớn. Đi mưa thì bám phố và các trục tỉnh lộ lớn hơn, dừng ở điểm có mái che, và tách bữa sáng phố thành điểm chính thay vì chạy đuổi nhiều bến.
Tóm lại
Cung vòng qua Thành phố Ninh Bình khác tuyến QL1 ở chỗ nó trả về thứ mà đường quốc lộ không có: bữa sáng phố ven sông, bến đò giữa đồng và những quãng đường nhỏ đủ chậm để nhìn thấy đất. Cái giá của nó chỉ là vài mươi phút và một chút kỹ năng chạy đường nhỏ, đổi lại là trải nghiệm đúng chất đồng bằng ven biển phía nam Hà Nội. Các cung đường khác cùng vùng được gom tại trang cẩm nang cung đường đồng bằng ven biển. Mr Tú Motorbike Rental hỗ trợ khách thuê qua điện thoại hoặc Zalo trong giờ mở cửa từ 08:00 đến 17:00 hằng ngày.