Núi Ba Vì là một trong những điểm đến cuối tuần quen thuộc nhất phía tây Hà Nội, nhưng giá trị lớn nhất của chuyến đi đôi khi không nằm ở đích đến mà nằm ở chính quãng đường: cung đường ngắm cảnh từ Hà Nội lên Núi Ba Vì thuộc chuỗi cung đường Hòa Bình – Sơn La trong chuyên mục cung đường đi xe máy từ Hà Nội, và chạy cung này chậm rãi là một cách đi hoàn toàn khác với chạy cho tới nơi. Bài viết gợi ý cách chia cung, các mốc đáng dừng máy, và kỹ thuật chạy sao cho mắt kịp ngắm mà tay lái vẫn an toàn. Ai cần bản lịch trình ngủ lại qua đêm thì xem thêm bài một ngày một đêm ở núi Ba Vì có đủ không, còn bản xếp lịch trình di chuyển chi tiết đã có trong bài lộ trình đi xe máy từ Hà Nội đến núi Ba Vì.
Câu trả lời nhanh
Cung ngắm cảnh Ba Vì nên chạy theo công thức: xuất phát sớm để đón sáng, chia cung thành ba đoạn với nhịp nhanh chậm khác nhau, dừng máy ở ba đến bốn mốc có chỗ để xe rộng, và giữ đoạn dốc lên núi cho khung sáng muộn khi mắt đã quen độ chênh sáng. Ngắm cảnh bằng xe máy nghĩa là chấp nhận chạy chậm hơn kế hoạch thông thường, vì điểm đến của chuyến này là tổng của nhiều điểm dừng chứ không phải một địa danh. Cuối tuần đông hơn ngày thường, và người muốn cảnh vắng nên đi sớm hoặc đi chiều muộn. Mùa đẹp nhất là các tháng giao mùa và tiết trời khô ráo; tránh hẳn những ngày mưa kéo dài vì đoạn dốc ẩm là nơi không nên thử thách tay lái.
Vì sao cung Ba Vì được gọi là cung ngắm cảnh
Không phải cung nào ra khỏi Hà Nội cũng được gọi là cung ngắm cảnh. Cung Ba Vì có ba yếu tố hiếm gặp cùng lúc: đường rộng thoáng ở đoạn đầu để người mới yên tâm, đồng ruộng và làng xóm liền mạch ở đoạn giữa cho cảnh thay đổi liên tục, và đoạn cuối dốc lên núi với lớp không khí mát dần theo từng kilômét. Chạy cung này, mắt luôn có việc: lúc là hàng cây hai bên trục lớn, lúc là thửa ruộng sau con đê nhỏ, lúc là dãy núi hiện dần phía xa. Cung thưởng cảnh đúng nghĩa là cung mà người ta về mặt trong lúc đi, và Ba Vì đạt chuẩn đó trong tầm một buổi sáng.
Đặc thù thứ hai là chiều dài vừa phải: cung này đủ ngắn cho một ngày và đủ dài để có đủ các chất đường khác nhau. Người đi xe máy trong ngày từ Hà Nội không phải dậy từ bốn giờ sáng, nhưng cũng không thể coi đây là chuyến quanh phố. Cân bằng đó là lý do cung Ba Vì trở thành cung tập ngắm cảnh lý tưởng cho cả người mới cầm lái đường dài.
Chia cung thành ba đoạn, mỗi đoạn một kiểu chạy
Đoạn một, từ nội đô ra vành đai: chạy kiểu giữ nhịp. Đường đông, đèn đèn dày, và đây là đoạn khởi động cho người lẫn máy. Không cố vượt, không lách, giữ làn ổn định và để cơ thể quen với gió. Đoạn này không có gì để ngắm ngoài dòng phố đang tỉnh giấc, nên mục tiêu duy nhất là thoát sạch và bình an.
Đoạn hai, đường giữa qua vùng đồng và các thị trấn nhỏ: đây là trái tim ngắm cảnh của cung. Tốc độ hạ xuống một nấc, mắt bắt đầu dừng lâu hơn ở các thửa ruộng, viền làng, và những con đường nhỏ bắc qua mương. Chạy đoạn này kiểu thả: để đầu núi hiện dần phía chân trời làm điểm định hướng, và đừng vội rẽ vào mọi lối nhỏ đẹp mắt vì cung chính vẫn là trục lớn. Điểm dừng giải lai đầu tiên nên đặt ở cuối đoạn này, tại một quán ven đường có sân rộng.
Đoạn ba, phần lên núi: đổi hoàn toàn sang kiểu chạy kỹ thuật. Đường hẹp dần, dốc dài, cua kín, và cảnh đẹp nhất cung lại nằm đúng ở đây. Nguyên tắc vàng của đoạn này: ngắm bằng mốc dừng, không ngắm khi đang vào cua. Cứ mỗi một quãng lại có các chỗ rộng ven đường, dùng những chỗ đó để dừng máy, tắt máy, và ngắm cho đủ trước khi tiếp tục.
Các mốc dừng máy đáng giá trên cung
Mốc thứ nhất: điểm ngắm cảnh đồng bằng ngay trước khi đường bắt đầu chạm chân đồi, nơi trời rộng và ruộng phẳng tạo các khung ảnh sáng sớm đẹp. Mốc thứ hai: điểm dừng giải lao có quán nước, kết hợp ngắm cảnh và nghỉ tay lái, ưu tiên quán có chỗ để xe trong tầm mắt. Mốc thứ ba: một chỗ trống ven đường trên đoạn dốc, nơi dãy núi phía sau hiện rõ và ánh sáng xiên tạo chiều sâu cho khung cảnh. Mốc thứ tư nếu còn thời gian: điểm gần đỉnh nhìn về thung lũng, khung ngắm chiều đáng giá nhất cung. Bốn mốc là đủ cho một ngày; nhiều hơn thì chuyến đi biến thành chuỗi dừng, ít hơn thì phí phần cảnh đẹp nhất.
Chọn mốc dừng theo một tiêu chí cứng: chỗ dừng phải là nơi xe rời hẳn làn đường, có mặt bằng phẳng, và người khác nhìn thấy xe từ xa. Dừng ngay sau một khúc cua hoặc trên vai đường vắng là hai lỗi mở đầu cho hầu hết các va chạm của người ngắm cảnh.
Kỹ thuật chạy ngắm cảnh an toàn
Ngắm cảnh trên xe máy chỉ an toàn khi tuân theo một quy tắc phân vai: mắt ngắm thì tay lái đi chậm, tay lái xử lý thì mắt quay về đường. Cụ thể: khi đường thẳng, vắng, tầm nhìn xa, cho phép liếc cảnh trong một giây; khi vào cua, xuống dốc, hoặc có giao thông ngược chiều, mắt chỉ biết về mặt đường. Tốc độ ngắm cảnh thường chậm hơn tốc độ đi thông thường một đến hai mươi cây số mỗi giờ, và chính khoảng chênh đó tạo thời gian cho mắt.
Về ánh sáng: sáng sớm cho cảnh trong và màu mát, chiều muộn cho ánh xiên vàng đậm chất ảnh, giữa trưa nắng gắt làm cảnh phẳng. Người nghiêm túc với ảnh thì chọn khung sáng và khung chiều, nghỉ giữa trưa. Cuối cùng là gió và nhiệt: lên cao gió lạnh hơn, nên kể cả mùa nóng cũng mang một lớp mỏng; người thuê xe trong ngày nên hỏi trước chủ xe về tình trạng lốp và phanh, vì đoạn dốc là nơi mọi điểm yếu của xe hiện ra rõ nhất.
Mùa và thời tiết: chọn ngày trước khi chọn giờ
Cung Ba Vì đẹp nhất sau những ngày nắng khô, khi trời trong và nhìn thấu dãy núi. Đầu hè cho ruộng xanh và mây sâu, cuối thu cho ánh sáng êm và heo may, mùa đông giá nhưng trời trong cho khung ảnh rộng. Ngày mưa hoặc ngay sau mưa to, đoạn dốc lên núi nên cân nhắc: ẩm trơn cộng sương sớm là điều kiện xấu cho người mới. Trước chuyến đi, xem dự báo cho cả vùng núi chứ không chỉ Hà Nội, vì thời tiết chân núi và nội đô có thể khác nhau.
Một chi tiết hay bị bỏ quên: gió trên cung đổi theo giờ. Sáng sớm gió lặng trong thung lũng, giữa trưa gió dốc thổi ngược trên đoạn lên, và chiều muộn gió lạnh kéo về từ hướng núi. Người mặc mỏng và chạy khung chiều nên có thêm một lớp gió giữ ấm, vì run vì lạnh là giảm tập trung tay lái nhanh hơn cả mệt. Kính hoặc kính mát cũng đáng mang theo: sáng sớm trời thấp dễ bụi mù, giữa trưa nắng chói trên mặt đường, và cả hai khung đó đều làm mắt mệt nhanh hơn thường lệ. Chuẩn bị cho gió và sáng là chuẩn bị cho phần ngắm cảnh, vì mắt là dụng cụ chính của chuyến này.
Câu hỏi thường gặp
Người mới chạy đường dài có đi được cung này không?
Được, với điều kiện chạy đúng vai từng đoạn: đoạn phố giữ làn, đoạn giữa thả nhịp, đoạn dốc tập trung tuyệt đối. Người mới nên đi thêm một người có kinh nghiệm cùng đoàn, chọn ngày cuối tuần sáng khi có các xe khác trên đường, và không chạy khung tối.
Một ngày có đủ để vừa đi vừa ngắm không?
Vừa đủ nếu xuất phát sớm và chỉ gói bốn mốc dừng chủ đạo. Muốn thêm phần leo bộ hoặc thăm các điểm trong khu vực núi thì chuyển sang phương án một đêm, kế hoạch đã bàn trong bài một ngày một đêm ở núi Ba Vì.
Dừng chụp ảnh kiểu nào là an toàn?
Xe rời hẳn làn đường, chân đất phẳng, gương chiếu hậu vẫn để hướng đường, và máy đã tắt. Chỗ không có mặt bằng rộng thì bỏ qua, cảnh đẹp luôn tái xuất ở mốc kế tiếp.
Thuê xe máy trong ngày chạy cung này cần chú ý gì?
Hỏi trước chủ xe tình trạng xe, chụp hình xe khi nhận, và chốt giờ trả phù hợp giờ mở cửa của shop. Cọc và giấy tờ theo hợp đồng, giao trả đúng hẹn tránh phát sinh phí giờ, và mọi thắc mắc về giá hoặc điều kiện xe nên hỏi trực tiếp để xác nhận thông tin hiện tại.
Tóm lại
Cung đường ngắm cảnh từ Hà Nội lên núi Ba Vì thưởng thức tốt nhất khi chạy chậm theo ba đoạn, dừng máy ở các mốc có mặt bằng rộng, ngắm bằng khung sáng hoặc khung chiều, và coi an toàn đoạn dốc là ranh giới không vượt qua. Chuẩn bị đúng thì một ngày là đủ cho chuyến ngắm cảnh trọn vẹn, và mỗi lần quay lại cung này đều có một góc mới để dừng máy.