Trục Hà Nội đến Tam Điệp chỉ dài khoảng một trăm cây số, nhưng đếm được nhiều điểm dừng đáng giá hơn nhiều cung gấp đôi: đồng lúa mênh mông hai bên đường Hà Nam, những khúc đê và hàng cây ven quốc lộ, phố huyện Phủ Lý với ẩm thực đồng bằng, và cuối tuyến là vùng đá vôi quanh Tam Điệp, nơi mỗi km sau lại hiện ra một khung núi khác. Điểm dừng chân đẹp trên cung đường Hà Nội Tam Điệp là bài cho người không muốn coi quãng đường chỉ là chi phí di chuyển, mà là nửa trải nghiệm của chuyến đi, trong chuỗi trang cẩm nang cung đường từ Hà Nội của Mr Tú Motorbike Rental.
Câu trả lời nhanh
Chia cung theo ba nhóm điểm dừng. Nhóm một là các khúc ngắm đồng ruộng ven quốc lộ sau khi qua khỏi khu công nghiệp Hà Nam, nơi từng quãng lại có một khúc cây cổ thụ hoặc góc nhìn cánh đồng đẹp, dừng được ở các lề rộng, đoạn thẳng. Nhóm hai là dừng phố và quán tại Phủ Lý hoặc thành phố Ninh Bình, hợp cho ăn uống và nghỉ lâu hơn, và các gợi ý chọn quán đã có sẵn trong bài điểm dừng trưa trên đường đi thành phố Ninh Bình. Nhóm ba là các điểm cuối tuyến quanh Tam Điệp: đường vòng chân núi, các vườn cây và khúc nhìn dãy đá vôi lúc chiều đổ nắng. Quy tắc chọn chỗ dừng trên trục 1A luôn là: lề rộng, đoạn thẳng, tầm nhìn thoát, không dừng ngay sau khúc cua.
Chặng Hà Nam: đồng lúa và các khúc cây ven đường
Sau khi rời vùng đô thị và công nghiệp, hai bên quốc lộ mở ra các cánh đồng của Hà Nam, đẹp nhất vào mùa lúa: xanh mướt quanh các tháng hạ, vàng rực khi lúa chín, và úp một màu bạc óng ánh lúc ruộng rút nước. Các khúc đẹp thường kèm hàng cây ven đường hoặc con mương dẫn nước làm đường dẫn thị giác cho ảnh, và kiểu dừng tốt nhất ở đây là kiểu dừng ngắn: năm mười phút, xuống xe, hít gió, chụp vài khung rồi đi tiếp, bởi vì đẹp nhất của đồng bằng là cảm giác dài rộng chứ không phải một điểm chụp cố định. Ai mê khung đồng quê nên đọc thêm gợi ý đã gom trong bài đường đến Phủ Lý nên dừng ở đâu để chụp ảnh, vì cùng một trục và cùng một kiểu cảnh, chỉ khác mốc cây số dọc theo hướng nam.
Chặng Phủ Lý: dừng phố, ăn uống và xả trọn một tiếng
Khoảng giữa cung, phố Phủ Lý là điểm dừng tiện nhất cho một nghỉ dài. Ưu điểm của kiểu dừng phố là có đủ mọi thứ: quán ăn, cà phê, trạm xăng, tiệm vá xe nếu cần, và chỗ gửi xe thoải mái. Ăn ở phố huyện thường rẻ và đậm chất đồng bằng, các quán sát quốc lộ phục vụ nhanh hợp với nhóm qua đường. Với chuyến hai ngày như lịch trình đã kể trong bài lịch trình 2 ngày 1 đêm đi xe máy đến Tam Điệp, Phủ Lý là điểm dừng trưa ngày đi lẫn điểm đổ xăng nghỉ nước chiều về. Mẹo nhỏ của dừng phố: đỗ xe nơi thoáng dễ ra, vì quán ven trục đông xe lúc giờ cao điểm, và nhớ kiểm tra cốp trước khi rời điểm đỗ, thói quen nhỏ mà cứu không ít chuyến.
Chặng Ninh Bình đến Tam Điệp: núi đá và ánh chiều
Đoạn cuối cung đổi cảnh nhanh: từ thành phố Ninh Bình trở vào, đường bắt đầu chạy giữa các dãy núi đá vôi thấp, mỗi khúc lại mở một khung núi mới, và khoảng cách giữa các điểm ngắm ngắn dần nên dễ bị cám dỗ dừng liên tục. Cách chọn lọc: hai đến ba điểm là đủ cho chiều một buổi. Đáng giá nhất là các khúc đường có núi chắn phía tây lúc chiều muộn, khi nắng đổ vàng lên vách đá; tiếp theo là các đường nhỏ vòng qua vùng vườn ven Tam Điệp, hợp cho khung cận ấm; và nếu kịch tính hơn, các khúc nhìn xa về hướng các khu danh tiếng phía bắc vào lúc trời trong. Các đoạn này mặt đường nhỏ hơn trục chính, xe thưa, nhưng vẫn giữ nguyên tắc dừng: thấy trước thấy sau được mới dừng, và luôn đỗ hẳn ra khỏi làn xe chạy.
Quy tắc chọn chỗ dừng an toàn trên quốc lộ
Cung 1A đông xe tải, nên điểm dừng đẹp trước tiên phải là điểm dừng an toàn. Bốn điều kiện bắt buộc: lề hoặc sân rộng đủ cho cả xe lẫn người đứng cách khỏi làn xe chạy; đoạn đường thẳng hoặc tầm nhìn thoát ít nhất vài chục mét về hai hướng; mặt đất phẳng cứng, tránh mép đất mềm hoặc vũng che giấu hố; và nếu dừng đông xe, xếp nghiêng hàng dọc theo đường chứ không thành hàng ngang chắn mắt người sau. Đèn khẩn hoặc áo phản quang đáng có khi dừng sát trục vào lúc trời mờ, vì xe tải không thấy nhóm dừng sớm từ xa. Tránh tuyệt đối các khúc ngay sau đỉnh dốc và sau khúc cua, nơi xe sau không có thời gian phản ứng với vật đứng yên, dù khung cảnh ở đó có đẹp tới mấy.
Dừng chụp ảnh: quy tắc không liều
Khung đẹp trên trục lớn có khi lại nằm ở chỗ nguy hiểm: giữa góc cua nhìn ra cánh đồng, trên vai đường hẹp, hoặc ngay mép làn xe tải. Quy tắc đơn giản để không để ảnh trở thành rủi ro: khung nào phải băng qua làn xe mới tới được thì bỏ, điểm nào buộc đứng trong làn mới có góc thì bỏ, và khung nào chỉ đẹp lúc mờ tối nhưng không có chỗ đỗ sáng thì chuyển hẹn sang buổi sáng sau. May mắn của cung này là các điểm đẹp đa số kèm lề rộng hoặc đường nhỏ né vào, vì trục 1A chạy qua vùng đồng bằng thoáng, nên gần như không bao giờ phải đánh đổi an toàn lấy khung. Nhóm đi đông càng cần thỏa trước quy tắc này, vì chỉ một người trong nhóm băng đường để chụp cũng kéo cả đoàn phiền theo.
Xếp điểm dừng theo nắng và theo mùa
Điểm dừng đẹp nhiều khi phụ thuộc vào giờ, nên xếp lịch dừng trước khi đi còn giá trị hơn việc săn từng khung lúc trên đường. Sáng sớm và khung trước trưa hợp với các điểm nhìn đồng lúa phía Hà Nam, khi sương chưa dứt và nắng còn thấp khiến mặt ruộng phản sáng. Trưa nên dành cho dừng phố như Phủ Lý hoặc Ninh Bình, nơi có bóng mái và quán nước, vì khung đồng bằng giữa trưa nắng gắt cho ảnh phẳng và người cũng chóng mệt. Chiều muộn thuộc về vùng đá Tam Điệp, khi nắng đổ nghiêng làm vách đá có màu ấm và chiều sâu. Nếu đi mùa gặt khoảng tháng 5, 6 ở Hà Nam, các khúc đồng đổi màu vàng đậm hơn hẳn ngày thường; mùa nước ở vùng đá cuối năm cho phản chiếu ruộng bậc và mặt ao ven đường; còn mùa đông sương mù dày, nên ưu tiên các điểm có tầm nhìn thoáng và chủ động kết thúc hành trình trước khi tối.
Một nguyên tắc nhỏ khi xếp lịch: mỗi dừng ngắn giữ dưới mười lăm phút, dừng dài giữ trong một tiếng, và luôn chừa khoảng đệm giữa hai dừng đủ dài để hưởng đường chứ không chỉ nhấp nhô ven lề. Xe máy thuê chạy liên tục ba tiếng liền đã đáng nghỉ, nên nếu lịch chỉ có dừng ngắn, hãy chèn một dừng dài thật sự giữa cung để tay lái thả lỏng, thay vì gồng đến tận Ninh Bình.
Câu hỏi thường gặp
Cả cung nên dự kiến bao nhiêu điểm dừng?
Hai đến bốn điểm cho chuyến một chiều là nhịp đẹp: một dừng ngắn ngắm đồng, một dừng dài ăn ở Phủ Lý hoặc Ninh Bình, và một hai dừng ngắn cuối tuyến quanh Tam Điệp. Dừng quá dày làm mất nhịp đường, vừa khiến buổi đi kéo dài bất thường.
Đi sáng sớm thì điểm dừng nào đẹp nhất?
Đồng lúa Hà Nam lúc sương chưa tan là khung đẹp của khung giờ đầu, ánh sáng mềm và sương thấp trên ruộng. Dừng sớm còn giúp né nắng trưa ở chặng sau, khi phần lớn điểm đẹp cuối tuyến đẹp hơn vào buổi chiều quang.
Trạm xăng trên trục có dày không, cần dừng đổ từ sớm không?
Dày, gần như đều dọc trục, nhưng nên đổ đầy trước khi rời Hà Nội và đổ thêm lần ở Phủ Lý cho chuyến về, để khỏi phụ thuộc các trạm lớn luôn đông lúc cao điểm. Với xe thuê, hỏi chủ xe về mốc đổ phù hợp của dòng xe là cách chắc chắn nhất.
Tóm lại
Cung Hà Nội đến Tam Điệp hiếm khi cần phải lèo nhèo dừng: đồng lúa Hà Nam cho khung đầu, Phủ Lý cho dừng phố giữa chừng, vùng đá Tam Điệp cho ánh chiều cuối. Chọn điểm dừng theo lề rộng, tầm nhìn thoát và đoạn thẳng, chụp đẹp không liều, và chủ động dừng sớm để nhịp ngày còn thong thả. Các cung đồng bằng khác quanh Hà Nội được gom tại trang cẩm nang cung đường đồng bằng ven biển. Mr Tú Motorbike Rental hỗ trợ khách thuê qua điện thoại hoặc Zalo trong giờ mở cửa từ 08:00 đến 17:00 hằng ngày.