Cung đường đi xe máy từ Hà Nội đến Tam Điệp là một trong những tuyến nam ngắn dễ chạy nhất từ Hà Nội: khoảng một trăm cây số, hầu như toàn quốc lộ 1A, đi qua Phủ Lý rồi thành phố Ninh Bình trước khi vòng qua vùng đá vôi để vào thị trấn nằm giữa các dãy núi đá của Ninh Bình. Tuyến này ngắn hơn các chuyến Tây Bắc rất nhiều, nhưng không vì thế mà thiếu thứ để nói: xe tải dày, ngã tư lớn, vài khúc qua chân núi có đường quanh co, và thời điểm xuất phát quyết định bạn về tới khi trời còn đẹp hay đã nắng gắt. Bài viết này đi tuyến đó theo từng chặng, chỉ mặt đường, điểm dừng nghỉ hợp lý, và các lưu ý an toàn cho khách thuê xe máy, trong chuỗi trang cẩm nang cung đường từ Hà Nội của Mr Tú Motorbike Rental.
Câu trả lời nhanh
Từ trung tâm Hà Nội đến Tam Điệp dài khoảng một trăm cây số, đi toàn bộ trên quốc lộ 1A, chạy vừa phải mất khoảng hai tiếng rưỡi chưa tính nghỉ. Lộ trình chuẩn: ra khỏi nội đô theo hướng bến xe phía nam, nối vào quốc lộ 1A, đi qua các huyện phía bắc Hà Nam, dừng hoặc chạy thẳng qua Phủ Lý, tiếp tục về thành phố Ninh Bình, rồi rẽ theo trục 1A xuống Tam Điệp ở phía nam tỉnh. Đường nhựa rộng và tương đối bằng, độ khó thấp, hợp cả xe số lẫn xe ga, người mới chạy đường dài cũng làm được nếu giữ tốc độ vừa và né các khung giờ xe tải đông. Nên xuất phát sáng sớm để tránh nắng trưa và trả xe kịp trong khung thời gian thuận tiện, hoặc đi chiều hôm trước và ngủ lại Ninh Bình nếu muốn thong thả.
Lộ trình theo từng chặng
Chặng một, từ nội đô Hà Nội ra mép thành phố phía nam. Đây là chặng đông nhất, chậm nhất và cũng dễ mệt nhất, vì bạn phải xen giữa dòng xe máy và xe khách buổi sáng. Cách xử lý là đi sớm, trước bảy giờ, khi các trục chính chưa kẹt cứng. Bám làn xe máy, giữ tốc độ đồng đều với dòng, không luồn lách vào khoảng hẹp giữa các xe. Khi qua khỏi khu vực các khu công nghiệp ven đường và thấy đường thoáng dần, bạn đã vào đúng nhịp của quốc lộ.
Chặng hai, từ cầu vượt ra khỏi Hà Nam phía bắc đến Phủ Lý. Mặt đường rộng, thẳng, hai bên là đồng lúa và các làng nghề. Đây là đoạn dễ chạy nhất, nhưng cũng là đoạn dễ bị xe ôm theo xe tải lớn tạo gió bất ngờ, nên giữ khoảng cách với đoàn xe nặng, không bám sát đá hậu cần. Ai mê dừng chụp ảnh đồng quê ven đường thì đọc trước bài đường đến Phủ Lý nên dừng ở đâu để chụp ảnh, vì vài khúc đê và cây cổ thụ ven tuyến đáng dừng hơn hẳn trạm dừng.
Chặng ba, từ Phủ Lý đến thành phố Ninh Bình. Đường tiếp tục là trục 1A, qua các huyện lúa của Hà Nam rồi sang đất Ninh Bình. Đoạn này có nhiều ngã tư chợ và trường học nên thẳng nhưng không vội, tốc độ vừa phải. Nếu chọn kiểu đi vòng qua thành phố Ninh Bình để ăn trưa hoặc tham quan trước khi xuống Tam Điệp, cách ghép các chặng đã được kể trong bài cung đường vòng qua thành phố Ninh Bình có gì khác, một lựa chọn hợp cho chuyến hai ngày một đêm.
Chặng bốn, từ thành phố Ninh Bình xuống Tam Điệp. Chỉ còn khoảng mười mấy cây số nhưng cảnh quan đổi hẳn: đường bắt đầu men theo các dãy núi đá vôi thấp, hai bên có vườn cây và bãi đá, vài khúc cua có tầm nhìn hạn chế. Tam Điệp nằm nép giữa các dãy đá, coi như cổng ngõ phía nam của vùng núi Ninh Bình, từ đây có thể rẽ tây lên hướng rừng quốc gia Cúc Phương hoặc ngược lên khu Tràng An, Bái Đính nếu đổi ý.
Chọn khung giờ xuất phát
Giờ xuất phát quan trọng hơn cả chọn đường trên tuyến này. Đi sớm bốn giờ rưỡi đến năm giờ rưỡi sáng là đẹp nhất: nội đô chưa kẹt, quốc lộ còn vắng, nắng chưa lên, và bạn tới Tam Điệp trước mười giờ, còn nguyên ngày để đi tiếp. Giờ xấu là khung bảy đến chín sáng các ngày làm việc, khi xe tải và xe khách đua nhau xuống các tỉnh, và khung mười một đến ba giờ trưa nắng gắt, mặt đường phản nhiệt, người chóng mệt. Chiều muộn cũng chạy được nhưng nhớ tính giờ trở lại hoặc đặt chỗ ngủ lại, vì chạy đêm trên 1A với xe tải là trải nghiệm không dành cho người mới. Khách thuê xe theo ngày nên tính cả giờ nhận xe buổi sáng, cửa hàng mở từ tám giờ, nên khung nhận xe lúc tám giờ và về chiều muộn là hợp nhất cho chuyến trong ngày.
Mặt đường, địa hình và chọn xe
Toàn tuyến là nhựa lớn, không có đoạn đất đá, nên bất kỳ dòng xe nào trong dàn xe cho thuê đều đủ sức: xe số gọn nhẹ cho ai thích bẻ vào các nhánh nhỏ, xe ga êm cho ai đi đôi hoặc chở đồ chụp ảnh. Địa hình cơ bản là đồng bằng, cao độ thay đổi nhẹ cho đến khi tới mép vùng đá ở cuối tuyến, nơi có vài dốc ngắn và khúc cua quanh co hơn. Với người ít kinh nghiệm, hai điểm cần để ý là các khúc cua chân núi gần Tam Điệp có phần mặt đường mòn hơn vì xe tải nặng đi lại, và các đoạn qua khu chợ nơi người và xe buôn tràn xuống mặt đường. Đi trong ngày với xe ga hay xe số đều chạy được, nếu chở hai và đồ cồng kềnh thì nên chọn xe ga yên rộng. Luật đường bộ không cho xe máy đi vào đường cao tốc, và trên tuyến này cũng chẳng cần: quốc lộ 1A thẳng và nhanh đủ cho một chuyến trong ngày.
Điểm dừng nghỉ và ăn dọc tuyến
Chuyến một trăm cây số không bắt buộc nghỉ nhiều, nhưng hai lần dừng là hợp lý: lần đầu sau khi qua khỏi khu đông dân cư Hà Nam, chỉ để uống nước và duỗi lưng; lần hai trước khi vào thành phố Ninh Bình hoặc ngay trong thành phố, dành cho ăn khẽ và xăng. Trạm xăng trên 1A dày, không lo thiếu, nhưng khách thuê nên đổ đầy trước khi rời Hà Nội để đỡ phải dồn dựa vào các trạm lớn luôn đông. Ai hay mỏi lưng thì nghỉ mỗi khoảng một giờ, năm phút thôi cũng đổi được cảm giác lái. Cách chọn quán và ghế dừng giữa trưa đã có sẵn kinh nghiệm trong bài điểm dừng trưa trên đường đi thành phố Ninh Bình, áp dụng nguyên cho chặng về phía Tam Điệp vì cùng một trục đường.
Đến Tam Điệp rồi đi đâu tiếp
Tam Điệp nhỏ, nửa tiếng là hết thị trấn, nhưng vị trí của nó lại rất đáng tiền: phía bắc là các khu danh tiếng Tràng An, Bái Đính, Tam Cốc; phía tây là hướng lên rừng Cúc Phương xanh mát; phía nam nối tiếp về Thanh Hóa nếu muốn kéo dài hành trình. Nhiều khách chọn Tam Điệp làm điểm dừng chân rẻ và yên tĩnh, tránh giá dịch vụ của khu trung tâm Ninh Bình, sáng hôm sau mới đi vào các điểm tham quan. Quanh thị trấn có các vườn cây ven chân núi, các con đường nhỏ quanh co khá đẹp để chạy thăm dạo trong một buổi chiều, nhưng nhớ hỏi kỹ đường trước khi bẻ vào các nhánh đất, vì không phải nhánh nào cũng thông và một số đoạn vườn có chó giữ nhà. Chỗ ở quanh đây nhiều loại từ nhà nghỉ vườn đến khách sạn, cuối tuần nên đặt trước.
An toàn trên quốc lộ nhiều xe tải
Những lưu ý an toàn riêng của tuyến 1A: thứ nhất, xe tải và xe container chạy dày, sóng gió từ xe lớn đẩy xe máy lệch làn, nên khi xe tải vượt, hãy giữ thẳng tay lái và né sát làn trong nếu được. Thứ hai, các ngã tư có đèn đỏ vẫn cần quan sát lại vì không phải xe nào cũng nhường. Thứ ba, tránh chạy theo sau xe tải chở vật liệu rơi vãi, các mảnh đá và cát nhỏ trên nhựa là nguyên nhân trượt phổ biến. Thứ tư, nếu trời mưa bất chợt, dừng dưới mái hiên chợ hoặc trạm xăng thay vì chạy tiếp trong mưa to trên đường nhiều xe nặng. Cuối cùng, nhớ mang đầy giấy tờ tùy thân theo thỏa thuận thuê xe và đội mũ bảo hiểm suốt tuyến, vì đoạn 1A qua các tỉnh đều có lực lượng làm việc thường xuyên.
Câu hỏi thường gặp
Đi Tam Điệp bằng xe máy mất bao lâu?
Khoảng hai tiếng rưỡi chạy vừa không tính nghỉ, cộng thêm thời gian ra khỏi nội đô Hà Nội tùy giờ. Khung sáng sớm tổng thời gian thực tế thường là ba tiếng đến ba tiếng rưỡi kể cả một lần dừng đổ nước.
Xe ga có chạy được tuyến này không?
Được, mặt đường nhựa bằng, không có dốc dài hay đoạn gồ ghề lớn. Xe ga còn tiện hơn nếu chở hai người hoặc đồ, chỉ cần nhớ đổ xăng đủ và kiểm tra lốp trước khi nhận xe.
Có nên đi Tam Điệp trong ngày rồi về Hà Nội luôn không?
Chạy được nhưng sẽ rất dài: hai chiều cộng điểm thăm quan là hơn hai trăm cây số trong một ngày. Hợp hơn là đi chiều hôm trước, ngủ lại, sáng thăm quan rồi về trước chiều muộn, hoặc gộp Tam Điệp vào chuyến Ninh Bình hai ngày một đêm.
Tóm lại
Tuyến Hà Nội đến Tam Điệp ngắn, đường tốt, độ khó thấp, và phần thưởng ở cuối tuyến là vùng đá vôi mát cùng vị trí ngã tư của các điểm chơi Ninh Bình. Đi sớm, nghỉ đều, tôn trọng khoảng cách với xe tải, và tính chuyện ngủ lại nếu muốn thong thả. Các cung đường đồng bằng quanh Hà Nội khác được gom tại trang cẩm nang cung đường đồng bằng ven biển. Mr Tú Motorbike Rental hỗ trợ khách thuê qua điện thoại hoặc Zalo trong giờ mở cửa từ 08:00 đến 17:00 hằng ngày.