Bài này thuộc chùm mũ bảo hiểm và trang bị trong mục An toàn, về việc chọn mũ bảo hiểm đúng cỡ đầu. Mũ bảo hiểm là trang bị bắt buộc khi đi xe máy, nhưng một chiếc mũ đúng chuẩn mà cỡ không khít thì hiệu quả bảo vệ giảm đi nhiều lần: mũ rộng dễ lệch khi va chạm, mũ quá chật gây đau đầu và nhanh chóng bị bỏ ở nhà. Bài này trình bày cách đo vòng đầu, thử mũ và điều chỉnh quai sao cho chiếc mũ ôm đầu đúng nghĩa. Nên đọc kèm kỹ năng đội mũ bảo hiểm không bị gió cuốn cho cách cài quai chắc chắn, đánh giá đèn pin gắn mũ bảo hiểm nếu bạn định gắn thêm phụ kiện, và quy định về mũ bảo hiểm cho người ngồi sau xe máy để hiểu yêu cầu pháp lý với người đi cùng.
Câu trả lời nhanh
Mũ đúng cỡ là mũ ôm sát vòng đầu mà không gây sức ép, lắc đầu mạnh thì mũ không tự xoay, và quai hai bên bịt kín cằm. Cách chọn nhanh: đo vòng đầu ngang trán trên và điểm lồi nhất phía sau, so với bảng cỡ của hãng, rồi thử trực tiếp mười lăm phút để biết mũ có điểm nào ghì đau không. Cỡ chữ của từng hãng chỉ mang tính tham khảo, vì cùng nhãn size M giữa hai thương hiệu có thể chênh nhau đáng kể, nên hãy lấy cảm giác ôm đầu làm chuẩn cuối cùng.
Đo vòng đầu và đọc bảng cỡ
Dùng thước dây mềm quét ngang đôi chân mày phía trên, vòng qua thái dương và phần sau đầu lồi nhất, ghi số đo chính xác tới từng xen-ti-mét. Đo hai lần vào các thời điểm khác nhau trong ngày, vì đầu người có thể nở nhẹ hơn vào buổi chiều; lấy số lớn hơn để chọn cỡ.
Người đội mũ thường xuyên cũng nên đo lại vòng đầu sau mỗi thời gian dài, tóc thay đổi độ dày, vóc dáng thay đổi theo từng giai đoạn, và một chiếc mũ từng khít bỗng trở nên lỏng là chuyện có thật. Đo lại một phút thôi nhưng giúp phát hiện sớm lúc mũ đã hết hợp, thay vì phát hiện qua tiếng mũ đung đưa trên đầu khi chạy nhanh.
Mỗi hãng có bảng quy đổi khác nhau giữa số đo và cỡ chữ, nên khi mua online hãy đọc kỹ bảng cỡ của chính hãng đó, không lấy bảng của hãng khác thay thế. Nếu số đo rơi đúng ranh giới giữa hai cỡ, chọn cỡ lớn hơn rồi siết gối trụ bên trong cho khít, cách này tiện hơn là chịu đựng một chiếc mũ nhỏ.
Các bước thử mũ tại cửa hàng
Đội mũ lên đầu, giữ hai bên hông mũ và lắc nhẹ: đầu bạn không được di chuyển bên trong vỏ mũ, trán không được đập vào mép trước. Rồi cài quai và gật gật đầu thật nhanh về trước, mũ không được tít sâu xuống che mắt, đó là dấu hiệu mũ rộng.
Đeo thử lâu ít nhất mười lăm phút, vì nhiều điểm ghì chỉ lộ ra sau vài phút. Nơi hay bị đau nhất là hai bên thái dương và đỉnh đầu; nếu bỏ mũ ra thấy vết hằn đỏ sâu và nhức, hãy thử cỡ khác hoặc mẫu khác. Cuối cùng nghiêng đầu sang hai vai và quay trái phải, mũ phải đi theo đầu chứ không trễ một nhịp sau.
Nếu mua mũ cho người ngồi sau thường xuyên đi cùng, hãy cho chính người đó đến thử, vì đầu mỗi người khác nhau và việc mượn cảm giác ôm của người khác là không được. Đem theo chiếc mũ cũ khi đi mua cũng hữu ích, vừa so được độ ôm, vừa nhờ nhân viên đối chiếu cỡ cũ đã sai ở điểm nào để tránh lặp lại.
Điều chỉnh quai và đệm trong
Quai mũ phải khít cằm đến mức vừa luồn được hai ngón tay là vừa, lỏng hơn thế thì cú va nhẹ đã văng quai mất tác dụng. Núm vặn chỉnh kích thước sau gáy, nếu có, nên siết chặt lại sau mỗi lần cho người khác mượn mũ, vì đây là chi tiết hay bị bỏ quên nhất.
Với mũ có đệm lót tháo rời, có thể đổi đệm mỏng hơn nếu mũ hơi ghì ở một điểm, nhưng đừng tháo hẳn đệm để chiếc mũ rộng ra: đệm chính là phần hấp thụ xung lực, mũ thiếu đệm gần như mất một nửa tác dụng. Khi đệm đã cũ, xẹp và có mùi, nên mua đệm chính hãng thay thế thay vì giặt đi giặt lại quá nhiều lần.
Thói quen nhỏ giúp mũ giữ cỡ lâu hơn: đừng treo mũ lên gương xe khi chạy, vì mũ va đập liên tục và dây bị kéo giãn; cất mũ vào cốp hoặc bụng xe khi không dùng. Sau chuyến đi mưa, lau khô đệm và phơi mũ nơi thoáng, tránh để mũ trên cốp xe hứng nắng gắt lâu ngày làm vỏ và đệm lão hoá nhanh hơn nhiều.
Dấu hiệu mũ sai cỡ thường gặp
Mũ rộng: đội tuột xuống che mắt khi gật đầu, lắc nhẹ thì xê dịch trên đầu, và buộc phải siết quai cực chặt để giữ — cách này làm đau cằm và mũ vẫn lệch khi va chạm. Mũ chật: đau hai bên thái dương chỉ sau mươi phút, vết hằn đỏ sâu trên trán, thậm chí nhức đầu sau mỗi chuyến đi xa.
Cả hai trường hợp đều khiến người đội nhanh mệt và tìm cách nới lỏng quai khi đi đường dài, vô hình trung biến chiếc mũ thành mũ vắng nhiệm vụ. Nếu bạn rơi vào vòng xoắn đó, kết luận duy nhất là chiếc mũ hiện tại sai cỡ, nên thay thay vì cố chỉnh bằng cách đội lệch hay lót khăn phía trong.
Bao lâu thì nên thay mũ
Vỏ mũ bảo hiểm có tuổi thọ nhất định, đa phần các nhà sản xuất khuyến nghị thay sau vài năm sử dụng, và vỏ nhựa dần giòn đi theo thời gian cùng các cú đập nhỏ hằng ngày. Mũ từng rơi từ xe đang chạy, từng bị va dù chưa gây nứt nhìn thấy, cũng nên được thay vì lớp xốp hút xung bên trong có thể đã hỏng mà vỏ ngoài vẫn nguyên.
Dấu hiệu cần thay ngay: vỏ có vết nứt nhỏ, dây quai lỏng lẻo không siết được nữa, đệm bên trong mục và lớp lót bong tróc. Một chiếc mũ đúng cỡ, còn mới, đạt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về mũ bảo hiểm cho người đi mô tô, xe máy, luôn xứng đáng hơn nhiều chiếc mũ đẹp đẽ nhưng đã hết hạn nhiệm vụ bảo vệ.
Đừng tiếc chiếc mũ cũ chỉ vì nó còn đẹp, và cũng đừng ham mũ giảm giá trôi nổi không rõ nguồn gốc: chiếc mũ rẻ không đạt chuẩn, đội rộng hay đội chật, đều không khác gì đi xe mà thiếu trang bị. Cần kiểm tra tem chống hàng giả và thông tin nhà sản xuất trước khi trả tiền, một bước nhỏ mà quyết định hiệu quả bảo vệ trên đường.
Câu hỏi thường gặp
Đo vòng đầu ở vị trí nào cho đúng?
Quét thước ngang phía trên đôi chân mày, qua thái dương và vòng qua phần sau đầu lồi nhất, đo hai lần lấy số lớn hơn.
Cỡ M của các hãng có giống nhau không?
Không hoàn toàn, mỗi hãng có bảng quy đổi riêng, nên khi mua online phải đọc bảng cỡ của chính hãng, tốt nhất vẫn là thử trực tiếp.
Mũ mới đội có hơi chật một chút có sao không?
Chật nhẹ và đều quanh đầu là bình thường vì đệm còn dày, nhưng đau điểm ở thái dương hay trán là sai cỡ, không nên kỳ vọng đệm sẽ dãn ra.
Quai siết chặt tới mức nào là đủ?
Khít cằm, vừa luồn được hai ngón tay là hợp lý. Lỏng hơn thì mũ dễ văng, chặt hơn thì đau cằm và bạn sẽ nới ra giữa đường.
Tháo bớt đệm để mũ rộng ra được không?
Không nên, đệm là phần hấp thụ xung lực. Nếu mũ ghì nhẹ một điểm, dùng đệm mỏng hơn do hãng sản xuất, không tự cắt hay bỏ hẳn.
Trẻ em đi cùng thì chọn mũ thế nào?
Trẻ phải có mũ riêng cỡ trẻ em, không dùng mũ người lớn đội rộng để lót thêm, và cỡ phải khít tương tự như chuẩn của người lớn. Nên dẫn trẻ đi thử trực tiếp.
Mũ từng rơi mấy lần nhưng không nứt thì dùng tiếp được không?
Nên cân nhắc thay, vì lớp xốp hút xung bên trong có thể đã giảm hiệu quả mà bề ngoài không nhìn thấy được.
Nguồn tham khảo
Tóm lại
Mũ bảo hiểm chỉ bảo vệ đúng nghĩa khi đúng cỡ: đo vòng đầu, thử đủ mười lăm phút, điều chỉnh quai khít cằm và thay mũ khi vỏ hay đệm đã xuống cấp. Nếu bạn cần thuê xe máy cho các chuyến đi trong và ngoài Hà Nội, hãy xem bảng giá thuê xe máy hoặc liên hệ Mr Tú qua điện thoại hoặc Zalo, giờ làm việc từ 08:00 đến 17:00 hàng ngày, để được tư vấn thêm.