Mũ bảo hiểm bị gió hất văng khỏi tay lúc đang cầm, mũ đội lỏng bị gió đẩy lệch vải tầm nhìn, và tệ nhất là mũ tuột khỏi đầu đúng lúc xe tải vượt ở tốc độ cao: đó là chuỗi trải nghiệm quen thuộc của người đi đường dài với chiếc mũ không ôm đầu. Kỹ năng đội mũ bảo hiểm không bị gió cuốn là tổ hợp của ba việc: chọn đúng size, cài dây đúng cách, và điều chỉnh một số thói quen nhỏ trên đường. Bài viết này đi qua từng việc một, kèm cách xử lý khi gặp gió giã mạnh từ xe lớn, trong chuỗi bài kỹ năng an toàn khi chạy xe máy của Mr Tú Motorbike Rental.
Câu trả lời nhanh
Mũ không bị gió cuốn khi ba điều kiện cùng có đủ. Một, mũ đúng size: đeo vào lắc đầu trái phải mũ đi theo đầu chứ không hất hải trên đó, viền mũ áp vừa quanh trán và thái dương, không tạo khoảng hở hai bên. Hai, dây cài đúng cách: nút cài đã khít, dải dưới cằm vừa chạm da mà không thở được cái lỏng, dây chùng đủ để lật cả mũ lên khi lấy nhưng không đủ để mũ tự nhấc khỏi đầu khi gật xuống. Ba, kính và mui mũ (nếu có) đóng khít, vì kính lật hở là cánh buồm nhỏ đẩy mũ lệch mỗi lần xe to vượt. Với khách thuê xe: nếu mũ cho thuê đội lỏng dù đã chỉnh dây tối đa, yêu cầu đổi chiếc khác ngay, vì mũ rộng là mũ chỉ để đẹp cho tới lúc cần.
Vì sao mũ hay bị gió cuốn
Nguồn gió tấn công mũ đến từ ba hướng. Hướng thứ nhất là gió xuôi do chính tốc độ tạo ra: càng chạy nhanh, lực đẩy lên viền và kính mũ càng lớn, mũ lỏng sẽ bị nhấc từ sau. Hướng thứ hai là gió ngược và gió chéo từ các hướng bên, gặp nhiều nhất khi ra khỏi dải cây chắn, vào khoảng trống giữa hai nhà cao, hoặc lúc rẽ vào đường rộng thông thoáng. Hướng thứ ba nguy hiểm nhất là gió giã từ phương tiện lớn: xe tải, xe container, xe khách vượt ngang ở khoảng cách gần tạo một cơn gió đẩy rồi hút theo chuỗi, đủ mạnh để mũ lỏng lệch hẳn tầm mắt trong một giây. Ai từng gặp cú gió này đều nhớ cảm giác mũ chựng lại trên đầu rồi rơi lệch về một bên, và cũng chính vì thế mà vị trí giữ khoảng cách với xe lớn không chỉ là kỹ năng lái mà còn là kỹ năng giữ mũ, như đã bàn trong bài lỗi không đội mũ bảo hiểm bị phạt thế nào: mũ lệch khỏi đầu trong khoảnh khắc nguy hiểm cũng gần như không đội mũ.
Chọn size mũ ôm đầu đúng cách
Size là gốc của mọi chuyện. Khi mua hoặc chọn mũ, đội thử và làm phép thử lắc: cúi đầu xuống, lắc mạnh trái phải, mũ đúng size sẽ di chuyển cùng đầu, không hất, không day. Viền mũ phải áp quanh vùng trán, không đè đau một điểm nào sau nửa giờ đeo, vì mũ đau là mũ sẽ bị bạn nới lỏng dần mà không nhận ra. Với mũ có lớp lót trong, sau vài tháng lót xẹp xuống cũng làm mũ rộng đi, nên mũ cũ cần thử lại độ ôm định kỳ. Người đội khăn kín hoặc mũ len bên trong mũ khi trời lạnh nên chọn mũ nhích thêm nửa size, nhưng đổi lại, đừng đội khăn dày tới mức mũ trôi trên đó như chiếc thuyền. Cuối cùng là cân mũ: mũ trùm quá sâu xuống gáy che cử động nhìn lại, mũ nông quá chỉ che đỉnh, cả hai kiểu đều đẩy mũ vào đúng tư thế dễ bị gió nhấc.
Về loại mũ, độ bắt gió khác nhau đáng kể giữa ba kiểu phổ biến. Mũ nửa đầu nhẹ nhưng viền cắt ngang trán là nơi gió len mạnh nhất ở tốc độ cao, chỉ hợp chạy phố chậm. Mũ trùm tai kiểu jet kín hơn, giữ ấm tai mùa đông và ít rít viền, nhưng cần chọn loại có vành ôm để không bị gió nhấc phần sau. Mũ full-face ôm trọn và cân bằng nhất trong gió lớn, đáng cân nhặt cho ai chạy quốc lộ thường xuyên, đổi lại nặng hơn và bí hơn trong nắng trưa nội đô. Không có kiểu mũ nào vượt qua được phép thử lắc đầu ở trên: loại mũ tốt mà size sai vẫn thua chiếc mũ thường mà size đúng.
Cài dây và giữ mũ ổn định trên đầu
Dây cằm là thứ giữ mũ lại khi mọi thứ khác đã thất bại, nên cài dây là việc đáng làm chậm rãi. Kéo dải cho khít sau khi nút đã khớp, để lại đủ một khe hở vừa luồn hai ngón, rồi gật nhẹ cằm một cái để kiểm tra: dây không cấn họng, mũ không nhích. Với dây lò xo hoặc nút trượt, lau sạch cát bám sau mỗi chuyến bụi bẩn, vì cát vào khớp làm dây tụt dần mà bạn không hay. Người ngồi sau cũng cần được để ý như người lái: quy định về mũ cho người ngồi sau đã được trả lời trong bài quy định về mũ bảo hiểm cho người ngồi sau xe máy, và trên thực tế khách ngồi sau hay được trao mũ rộng nhất trong dàn mũ của nhà, chính là người hay gặp mũ lỏng nhất trên đường. Trước khi lăn bánh, một câu hỏi một giây với người sau: mũ có ôm không, dây có khít không, là đủ để khỏi phải hét qua tiếng gió giữa đường.
Xử lý khi gió lớn và mũ bị đẩy lệch
Trên đường, khi gió đẩy mũ lệch tầm mắt, phản xạ sai là lấy tay bẻ mũ trong khi đang giữ ga, phản xạ đúng là ba bước nhỏ. Một, hạ nhẹ người và cằm cúi xuống tí để mũ tự lấy lại thế cân bằng, phần lớn các cú lệch do gió xuôi tự hết ngay khi giảm tí tốc độ. Hai, nếu cần chỉnh tay, đợi đoạn thẳng thoáng,bớt ga, rồi lấy một tay chỉnh viền mũ cho về vị trí, không bẻ mạnh vì đà xe vẫn đang đi. Ba, sau cú gió giã của xe lớn, giữ thẳng tay lái và hướng nhìn về phía trước chứ không phải về phía mũ, vì chiếc xe bị gió đẩy lệch là nguy hiểm hơn chiếc mũ lệch. Và nếu mũ liên tục bị gió túm dù dây đã khít, nghĩa là mũ đã sai tư thế hoặc sai size, đừng treo nó lên yên rồi đi không, hãy dừng ở điểm bán mũ gần nhất đổi chiếc đúng size, khoản đó rẻ hơn nhiều so với một pha trượt tay lái giữa trục lớn.
Thói quen nhỏ giữ mũ luôn sẵn sàng
Vài thói quen đáng đưa vào thói quen. Kiểm dây mỗi lần đội lại, vì dây lò xo và nút trượt tự nhả dần theo rung động. Lau kính và tấm che mặt trước mỗi buổi đi, kính dơ không làm mũ lỏng nhưng làm bạn nghiêng đầu nhiều hơn để né vệt, và sự nghiêng đầu đó chính là tư thế đẩy mũ lệch gió. Không treo mũ lên gương hoặc tay lái khi dừng, một cú ngã xe nhẹ đủ va xước vỏ ngoài làm chai viền, và vỏ chai là điểm gió bắt đầu len vào rít mỗi chuyến sau. Khi cầm mũ xuống xe, nắm quai hoặc hai bên vỏ chứ không cầm dây vất vơ, dây là bộ phận giữ mạng chứ không phải tay cầm. Với khách thuê xe đi xa, nên xin mũ có kính rõ và dây còn tốt, một lời hỏi nhỏ khi nhận xe đổi lại nguyên chuyến đi không phải nghĩ tới mũ.
Câu hỏi thường gặp
Mũ bị gió rít ở viền là dấu hiệu gì?
Là dấu hiệu viền mũ đã hở, do xẹp lớp đệm trong hoặc do vỏ ngoài chai sau va đập. Mũ rít là mũ đang có khe cho gió len, và khe đó sẽ to dần. Nên thay lớp lót hoặc đổi mũ, đừng bịt khe bằng băng dính rồi quên.
Đeo thêm mũ len bên trong cho ấm thì mũ có dễ tuột hơn không?
Có, nếu mũ len dày làm mũ trôi trên đầu. Chọn mũ len mỏng và mũ nhích nửa size, sau đó thử lại độ ôm với phép thử lắc đầu. Đi đường núi mùa đông, cách hay hơn là khăn phủ cổ mỏng và mũ ôm đúng size, chứ không phải lớp chèn dày dưới vỏ cứng.
Xe máy điện chạy êm có ít gió cuốn mũ hơn không?
Không, lực gió tác động lên mũ do tốc độ và môi trường, không do loại xe. Xe điện êm chỉ khiến bạn ít nhận ra mình đang chạy nhanh, nên với dòng xe êm, càng nên giữ tốc độ vừa và mũ khít, bởi gió lên mũ là hàm số của tốc độ chứ không của tiếng máy.
Tóm lại
Mũ không bị gió cuốn là mũ đúng size, dây khít, kính đóng, và một người lái biết cúi người hạ thế khi gió giã tới. Ba phút chọn và thử mũ trước chuyến đi đổi lại nguyên ngày không phải lo chiếc mũ trên đầu. Các trang bị và cách chọn đồ an toàn khác được gom tại trang chủ đề mũ và trang bị. Mr Tú Motorbike Rental hỗ trợ khách thuê qua điện thoại hoặc Zalo trong giờ mở cửa từ 08:00 đến 17:00 hằng ngày.