Thuê xe máy đi trong phố hoặc đi xa rồi sau đó nhận tin xe bị phạt nguội là tình huống nhiều người gặp phải, và câu hỏi đầu tiên lúc đó luôn là: người thuê hay chủ xe phải chịu trách nhiệm? Câu trả lời của pháp luật khá rõ ràng: người điều khiển phương tiện tại thời điểm vi phạm là người phải chấp hành quyết định xử phạt, còn chủ xe có nghĩa vụ hợp tác với cơ quan chức năng để xác định đúng người điều khiển. Bài viết này giải thích chi tiết quy định hiện hành theo Nghị định 168/2024, cách trách nhiệm được phân định giữa hai bên, và những việc bạn nên làm ngay khi nhận được thông báo vi phạm trên xe thuê.
Nguyên tắc xác định người chịu trách nhiệm
Phạt nguội được phát hiện qua camera và thiết bị kỹ thuật, nên điểm xuất phát của mọi vụ việc là biển số xe, dẫn thông báo vi phạm đến chủ xe đứng tên đăng ký. Tuy nhiên đứng tên xe không đồng nghĩa với chịu phạt. Người bị xử phạt phải là người đã điều khiển phương tiện thực hiện hành vi vi phạm tại thời điểm được camera ghi lại. Vì vậy khi xe thuê dính phạt nguội, cơ quan chức năng sẽ yêu cầu chủ xe hợp tác để xác định ai đang cầm lái trong khung giờ vi phạm.
Theo khoản 8 Điều 47 Nghị định 168/2024 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ, chủ phương tiện có nghĩa vụ phải hợp tác với cơ quan chức năng để xác định người đã điều khiển phương tiện thực hiện hành vi vi phạm. Trường hợp chủ xe là cá nhân mà không hợp tác, không chứng minh hoặc không giải trình được mình không phải người điều khiển xe lúc vi phạm thì chủ xe sẽ bị xử phạt đối với hành vi được phát hiện. Nói cách khác, pháp luật đặt trách nhiệm chứng minh lên vai chủ xe: bạn cho ai mượn xe, hợp đồng thuê ghi thế nào, bạn phải trình ra được.
Nghĩa vụ cụ thể của chủ xe cho thuê
Với hình thức kinh doanh cho thuê, chủ xe gần như không thể là người điều khiển tại thời điểm vi phạm, nhưng nghĩa vụ của chủ xe không vì thế mà nhẹ hơn. Khi nhận thông báo, chủ xe cần liên hệ người thuê đang giữ xe trong khung giờ vi phạm, cung cấp cho cơ quan chức năng thông tin của người đó kèm các chứng cứ như hợp đồng thuê xe, bản chụp giấy tờ tùy thân và giấy phép lái xe của khách. Những chứng cứ này giúp cơ quan xử phạt chuyển trách nhiệm sang người thực sự điều khiển xe.
Điều đáng lưu ý là nếu hệ thống dữ liệu cập nhật muộn, chủ xe phát hiện vi phạm sau khi khách đã trả xe và khách không hợp tác giải quyết, chủ xe vẫn phải đối mặt với quy trình pháp lý. Trường hợp quá thời hạn ghi trong thông báo mà vụ việc chưa được giải quyết, cơ quan có thẩm quyền sẽ gửi thông báo cho cơ quan đăng kiểm, cơ quan đăng ký xe, cơ quan cấp giấy phép lái xe theo quy định tại khoản 11 Điều 47 Nghị định 168, khiến xe không thể đăng kiểm hoặc đăng ký cho đến khi xử lý xong. Vì vậy cả chủ xe lẫn người thuê đều có lợi khi phối hợp xử lý sớm.
Người thuê xe chịu trách nhiệm đến đâu
Với người thuê, trách nhiệm trước pháp luật đi kèm trách nhiệm theo hợp đồng. Trước pháp luật, nếu bạn là người điều khiển xe khi camera ghi vi phạm, bạn là người phải nộp phạt, bất kể xe thuộc ai. Trước hợp đồng thuê, gần như mọi hợp đồng cho thuê xe máy đều quy định người thuê chịu mọi vi phạm giao thông phát sinh trong thời gian thuê, kể cả phạt nguội được phát hiện sau khi trả xe. Tiền cọc có thể bị trừ để bù tiền phạt nếu bạn không chủ động giải quyết, và chuyện đó không có gì là thiếu công bằng.
Vì vậy khi nhận thông báo vi phạm liên quan đến chuyến thuê xe của mình, cách làm đúng là xác nhận khung giờ vi phạm trùng với thời gian mình giữ xe, đề nghị xem hình ảnh gốc nếu nghi ngờ, rồi nộp phạt đúng hạn và giữ lại biên lai. Nếu bạn chắc chắn mình không điều khiển xe ở thời điểm đó, ví dụ xe bị lỗi ghi nhầm biển số hoặc bạn đã trả xe trước giờ vi phạm, hãy nói rõ với chủ xe và cung cấp chứng cứ như tin nhắn xác nhận trả xe, để chủ xe giải trình với cơ quan chức năng.
Khi nào chủ xe có thể phải nộp phạt thay
Có hai tình huống chủ xe dễ bị coi là người chịu phạt. Tình huống thứ nhất: chủ xe không hợp tác, không cung cấp được thông tin người thuê trong khung giờ vi phạm, cũng không chứng minh được mình không lái xe lúc đó. Lúc này theo khoản 8 Điều 47 Nghị định 168, chủ xe bị xử phạt đối với hành vi được phát hiện. Tình huống thứ hai: người thuê lì lợt không nhận trách nhiệm mặc dù hợp đồng rõ ràng, khi đó chủ xe vẫn phải đối diện với cơ quan chức năng trước, rồi mới quay lại đòi người thuê theo hợp đồng dân sự.
Để tránh rơi vào hai tình huống này, chủ xe cho thuê nên chuẩn bị ngay từ lúc giao xe: ký hợp đồng ghi rõ họ tên, số giấy tờ của khách, khung giờ thuê, cam kết của khách về vi phạm giao thông, và lưu bản chụp giấy tờ kèm ảnh xe trước khi giao. Những hồ sơ đơn giản này chính là tấm khiên pháp lý cho cả hai bên khi có phạt nguội phát sinh.
Cách xử lý khi nhận thông báo trên xe thuê
Bước đầu tiên là bình tĩnh đối chiếu thông tin: thời gian, địa điểm, hành vi vi phạm và biển số xe. Bước hai là liên hệ với bên còn lại: nếu bạn là người thuê, báo chủ xe và hỏi về tình trạng xe trước giờ bạn nhận; nếu bạn là chủ xe, liên hệ khách thuê trong khung giờ đó kèm chứng cứ hợp đồng. Bước ba là cùng giải quyết trên văn bản của cơ quan chức năng, người điều khiển xe lúc vi phạm đến nơi tiếp nhận để nhận quyết định xử phạt và nộp phạt đúng hạn.
Khi thuê xe máy ở Hà Nội từ Mr Tú, giá thuê thường khoảng 150.000đ đến 200.000đ mỗi ngày tùy dòng xe, tiền cọc thường từ 2.000.000 đến 5.000.000 đồng tùy xe và điều kiện thuê, và mọi tình huống phạt nguội phát sinh đều được hỗ trợ xử lý nhanh chóng. Bạn liên hệ Mr Tú qua điện thoại hoặc Zalo trong giờ mở cửa từ 08:00 đến 17:00 hằng ngày để được hướng dẫn cụ thể cho từng vụ việc, tránh để quá hạn xử lý ảnh hưởng đến cả hai bên.
Các câu hỏi thường gặp
Xe thuê bị phạt nguội thì ai nộp phạt? Người điều khiển xe tại thời điểm vi phạm là người chịu trách nhiệm nộp phạt, kể cả khi xe là của chủ xe cho thuê.
Chủ xe có bị phạt thay khách không? Theo khoản 8 Điều 47 Nghị định 168/2024, nếu chủ xe không hợp tác, không chứng minh hoặc không giải trình được mình không phải người điều khiển xe lúc vi phạm thì chủ xe bị xử phạt đối với hành vi được phát hiện.
Người thuê không hợp tác giải quyết thì sao? Quá thời hạn hẹn mà vụ việc chưa giải quyết, cơ quan chức năng gửi thông báo cho cơ quan đăng kiểm, đăng ký xe, cấp giấy phép lái xe, khiến xe không đăng kiểm được cho tới khi xử lý xong, và chủ xe có thể truy trách nhiệm người thuê theo hợp đồng.
Chủ xe cần giữ những gì để tự bảo vệ? Hợp đồng thuê ghi rõ thông tin khách, khung giờ thuê và cam kết chịu vi phạm giao thông, kèm bản chụp giấy tờ tùy thân và giấy phép lái xe của khách.
Tôi thuê xe mà chắc chắn không vi phạm trong khung giờ ghi thì làm sao? Nói rõ với chủ xe, cung cấp chứng cứ như tin nhắn xác nhận trả xe trước giờ vi phạm, để chủ xe giải trình với cơ quan chức năng và đề nghị xem lại hình ảnh gốc.
Tóm lại
Phạt nguội trên xe thuê được xử lý theo nguyên tắc ai điều khiển xe lúc vi phạm thì người đó chịu trách nhiệm, còn chủ xe có nghĩa vụ hợp tác xác định người điều khiển theo khoản 8 Điều 47 Nghị định 168/2024, nếu không làm được thì chính chủ xe bị xử phạt. Vì vậy hai bên nên giữ hợp đồng, giấy tờ và thông tin liên lạc rõ ràng ngay từ lúc giao xe, và khi có thông báo vi phạm thì phối hợp xử lý sớm thay vì né tránh. Nếu bạn cần thuê xe máy ở Hà Nội với quy trình hợp đồng minh bạch, hãy liên hệ Mr Tú qua điện thoại hoặc Zalo trong giờ mở cửa từ 08:00 đến 17:00 hằng ngày. Trước khi nhận xe bạn nên đọc bảng giá thuê xe máy ở Hà Nội, tham khảo kinh nghiệm thuê xe máy tại Hà Nội để chọn xe phù hợp, và xem chuyên mục hỏi đáp thuê xe máy giải đáp thêm nhiều tình huống. Bạn cũng nên ghé chuyên mục an toàn khi đi xe máy để nắm rõ quy tắc, hạn chế tối đa nguy cơ bị phạt nguội.