Từ ngày 1 tháng 1 năm 2025, Nghị định 168/2024/NĐ-CP chính thức thay thế các nghị định xử phạt trước đó, kéo theo mức phạt cho rất nhiều hành vi vi phạm của người đi xe máy tăng mạnh so với thời điểm trước. Nếu bạn đang chạy xe máy tại Hà Nội, dù xe riêng hay xe thuê, hiểu các quy định xử phạt hiện hành không chỉ giúp tránh mất tiền oan, mà còn giữ điểm giấy phép lái xe, thứ đang bị siết chặt hơn bao giờ hết. Bài này tóm lược những quy định phổ biến nhất liên quan trực tiếp tới xe máy, kèm cách phòng tránh cho khách thuê xe.
Nghị định 168/2024 áp dụng từ khi nào và thay đổi gì
Nghị định 168/2024/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2025 và thay thế Nghị định 100/2019/NĐ-CP cùng các nghị định sửa đổi trước đó. Điểm thay đổi được nói tới nhiều nhất là mức phạt tiền tăng ở phần lớn các nhóm vi phạm, trong đó nhiều lỗi với xe máy tăng lên gấp ba gấp bốn, và việc trừ điểm giấy phép lái xe được áp dụng đồng bộ theo Luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ 2024. Với người đi xe máy, nhóm lỗi về tốc độ, làn đường, nồng độ cồn và mũ bảo hiểm đều có mặt trong diện được tăng nặng.
Đáng chú ý, cơ chế trừ điểm giấy phép lái xe là điểm mới lớn: mỗi giấy phép có mười hai điểm, mỗi vi phạm bị trừ từ hai tới mười điểm tùy mức độ, và khi hết điểm thì giấy phép bị thu hồi tạm thời. Vì vậy một chuyến đi vội vàng không chú ý biển báo có thể khiến bạn vừa mất tiền vừa mất điểm, đôi khi chỉ trong một lần dừng xe của lực lượng chức năng.
Các mức phạt phổ biến với xe máy theo Nghị định 168
Nhóm lỗi về mũ bảo hiểm: người điều khiển xe máy không đội mũ bảo hiểm hoặc đội không cài quai đúng quy định bị phạt từ bốn trăm tới sáu trăm nghìn đồng, và người ngồi sau cũng chịu mức phạt tương tự. Nhóm lỗi về làn đường: chạy trên vỉa hè, đi không đúng làn phần đường xe cơ giới bị phạt từ bốn tới sáu triệu đồng kèm trừ hai điểm giấy phép, trừ trường hợp qua vỉa hè để vào nhà ở hoặc cơ quan cho phép.
Nhóm lỗi về còi và xi nhan: không sử dụng xi nhan khi chuyển hướng, chuyển làn bị phạt từ sáu trăm tới tám trăm nghìn đồng, nếu gây tai nạn thì mức phạt lên tới mười tới mười bốn triệu đồng kèm trừ mười điểm; bóp còi rú ga liên tục trong khu đông dân cư hoặc gần cơ sở y tế, giáo dục bị phạt từ tám tới mười triệu đồng. Nhóm lỗi chở hàng cồng kềnh: phạt từ sáu trăm tới tám trăm nghìn đồng, nếu gây tai nạn thì mười tới mười bốn triệu đồng.
Nhóm lỗi về nồng độ cồn là mức nặng bậc nhất với xe máy: mức phạt theo từng nồng độ đo được, cao nhất tới bốn mươi triệu đồng kèm tước giấy phép, và mọi trường hợp đều bị trừ điểm giấy phép lái xe. Nhóm lỗi về tốc độ cũng không nhẹ: vượt quá tốc độ quy định trong khu đông dân cư bị phạt từ bốn tới sáu triệu đồng và trừ điểm, còn chạy quá tốc độ ngoài khu đông dân cư cũng bị xử lý theo từng mức vượt. Các mức phạt cụ thể của từng hành vi nên đối chiếu trực tiếp văn bản nghị định để có con số chính xác nhất cho trường hợp của mình.
Trừ điểm giấy phép lái xe hoạt động thế nào
Luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ 2024 quy định giấy phép lái xe có mười hai điểm, và Nghị định 168 chi tiết mức trừ cho từng lỗi. Ví dụ đi trên vỉa hè bị trừ hai điểm, vi phạm xi nhan gây tai nạn bị trừ mười điểm. Điểm bị trừ sẽ được khôi phục theo quy định sau khi bạn hoàn thành việc nộp phạt và giữ sạch lỗi trong thời gian luật định. Với người lái xe mỗi ngày, điều này có nghĩa mỗi lần vi phạm không còn chỉ là chuyện tiền, mà là cả khả năng được tiếp tục cầm lái.
Với khách thuê xe, hãy nhớ rằng giấy phép bị trừ điểm là giấy phép của chính bạn, không liên quan tới người cho thuê, nên đừng vì xe không phải của mình mà chủ quan với các lỗi nhỏ. Trước khi nhận xe, kiểm tra xi nhan, còi, đèn đã hoạt động tốt chưa, vì một số lỗi về thiết bị cũng bị xử phạt người điều khiển khi bị dừng xe.
Khách thuê xe cần lưu ý gì để không bị phạt
Bốn lỗi khách thuê xe dễ dính nhất là: đội mũ không cài quai khi đi chặng ngắn, bóp còi túc tác trong ngõ phố đông, không xi nhan khi rẽ vào quán, và chở balo quá khổ cồng kềnh đè lên hai bên. Tất cả đều là lỗi có mức phạt theo Nghị định 168, và đều tránh được bằng thói quen nhỏ: cài quai mũ trước khi ngồi lên xe, dùng xi nhan sớm trước khi rẽ, gói đồ gọn trong cốp hoặc balo đeo đúng cách.
Với những ai định chạy xa ra vùng ven hoặc tỉnh lân cận, nhớ rằng ngoài khu đông dân cư, xe máy được chạy tối đa 70 km/h trên đường một chiều có từ hai làn xe trở lên hoặc đường hai chiều có dải phân cách, và tối đa 60 km/h trên đường hai chiều không có dải phân cách hoặc đường một chiều chỉ có một làn xe, không phải các mức 90 km/h dành cho ô tô như nhiều người vẫn nhầm. Xe máy cũng không được đi vào đường cao tốc, và nếu ra vào các trục đường lớn cần tuân thủ biển báo làn đường dành cho xe máy.
Cũng nên biết một số lỗi liên quan giấy tờ: người điều khiển xe máy không mang theo giấy phép lái xe hoặc giấy tờ xe khi bị kiểm tra là vi phạm riêng, và giấy phép lái phải phù hợp với loại xe đang chạy, ví dụ xe trên năm mươi phân khối cần giấy phép hạng phù hợp. Với khách thuê, trước khi nhận xe bạn nên hỏi rõ cần mang giấy tờ gì và loại xe mình định thuê yêu cầu giấy phép hạng nào, để tránh tình huống bị dừng xe giữa chuyến vì giấy tờ không đúng, một lỗi hoàn toàn tránh được bằng một câu hỏi trước khi lên đường.
Khi bị dừng xe xử phạt thì làm gì
Khi bị lực lượng chức năng dừng xe, việc đầu tiên là bình tĩnh, xuất trình giấy tờ theo yêu cầu và hợp tác. Hiện nay hầu hết việc xử phạt được ghi nhận qua hệ thống, bạn có thể chọn nộp phạt trực tuyến hoặc tại kho bạc, và lưu giữ biên bản cẩn thận. Nếu thuê xe, thông báo sớm cho người cho thuê, vì một số thủ tục liên quan tới giấy tờ xe có thể cần bên cho thuê phối hợp, và việc chủ động báo sớm giữ trọn niềm tin hợp tác.
Điều không nên làm là cãi vã giữa đường hay cố bỏ chạy, vì hành vi không chấp hành lệnh dừng xe là vi phạm riêng với mức phạt nặng hơn. Nếu bạn cho rằng quyết định xử phạt có sai sót, cách đúng là phản ánh theo trình tự khiếu nại ghi trên biên bản, không phải là tranh luận tại chỗ.
Các câu hỏi thường gặp
Nghị định 168/2024 có hiệu lực từ khi nào? Từ ngày 1 tháng 1 năm 2025, thay thế các quy định xử phạt trước đó theo hướng tăng mức phạt và áp dụng trừ điểm giấy phép lái xe.
Không đội mũ bảo hiểm bị phạt bao nhiêu? Từ bốn trăm tới sáu trăm nghìn đồng với người điều khiển, và người ngồi sau cũng chịu mức tương tự theo Nghị định 168.
Đi xe máy trên vỉa hè bị phạt thế nào? Từ bốn tới sáu triệu đồng và trừ hai điểm giấy phép lái xe, trừ trường hợp qua vỉa hè để vào nhà hoặc cơ quan.
Uống bia chút xíu rồi chạy xe máy có bị phạt không? Có, mọi mức nồng độ cồn đều bị xử phạt theo quy định hiện hành, nên tuyệt đối không dùng đồ có cồn trước khi lái xe.
Đang thuê xe mà bị phạt thì liên hệ ai? Nộp phạt theo biên bản của bạn và chủ động thông báo cho người cho thuê để phối hợp nếu thủ tục liên quan giấy tờ xe.
Tóm lại
Nghị định 168/2024/NĐ-CP làm mức phạt với xe máy tăng lên rõ rệt và thêm cơ chế trừ điểm giấy phép, nên mỗi thói quen nhỏ trên đường giờ đều đáng tiền. Nếu bạn cần thuê xe máy ở Hà Nội với xe đủ đèn còi xi nhan và mũ bảo hiểm chuẩn, hãy liên hệ Mr Tú qua điện thoại hoặc Zalo trong giờ mở cửa từ 08:00 đến 17:00 hằng ngày để biết xe hiện có. Bạn cũng nên đọc chuyên mục an toàn khi đi xe máy để giảm thiểu rủi ro vi phạm, tham khảo kinh nghiệm thuê xe máy ở Hà Nội trước khi nhận xe, hoặc ghé chuyên mục hỏi đáp về thuê xe máy khi cần làm rõ điều khoản hợp đồng thuê.