Có, xe máy không có gương chiếu hậu là hành vi bị xử phạt. Theo điểm a khoản 1 Điều 14 Nghị định 168/2024/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 01/01/2025, người điều khiển xe mô tô, xe gắn máy không có gương chiếu hậu bên trái hoặc có nhưng không có tác dụng bị phạt tiền từ 400.000đ đến 600.000đ. Lưu ý rằng quy định nhắm vào gương bên trái của người điều khiển; gương bên phải với xe hai bánh thông thường không bắt buộc, dù lắp thêm vẫn an toàn hơn. Bài viết này giải thích rõ mức phạt, cách hiểu quy định và cách kiểm tra gương khi thuê xe để bạn không bao giờ dính lỗi này.
Mức phạt cụ thể theo Nghị định 168/2024
Trước năm 2025, lỗi thiếu gương chiếu hậu trên xe máy chỉ bị phạt từ 100.000đ đến 200.000đ theo Nghị định 100/2019/NĐ-CP. Từ ngày 01/01/2025, Nghị định 168/2024/NĐ-CP thay thế và nâng mức phạt lên 400.000đ đến 600.000đ, gấp nhiều lần mức cũ. Đây là một trong những lỗi về điều kiện an toàn kỹ thuật của phương tiện được siết chặt, vì gương chiếu hậu là bộ phận quan trọng để quan sát khi chuyển hướng và tránh va chạm.
Cần đọc kỹ chữ trong quy định: hành vi bị phạt là không có gương chiếu hậu bên trái người điều khiển, hoặc có nhưng không có tác dụng. Không có tác dụng nghĩa là gương bị nứt mờ hoàn toàn, gãy chân gật xuống, xoay lệch hoàn toàn khỏi hướng quan sát hoặc đã bị tháo rời. Nói cách khác, gương còn treo trên xe nhưng không dùng được vẫn coi như vi phạm.
Với xe mô tô hai bánh có thùng chở hàng bên, xe mô tô ba bánh hoặc các loại tương tự, yêu cầu cao hơn: phải có gương cả bên trái lẫn bên phải. Nhưng với chiếc xe máy hai bánh thông thường bạn thuê để đi phố, quy định tối thiểu là gương bên trái hoạt động tốt.
Mức phạt trên áp dụng cho cả xe gắn máy và xe máy điện tương tự xe gắn máy, nên đừng nghĩ xe điện là ngoại lệ. Giới hạn giữa các dòng xe chỉ là dung tích xi lanh và giấy phép lái, còn điều kiện an toàn kỹ thuật như gương, đèn, còi, phanh áp dụng như nhau cho mọi phương tiện hai bánh khi lưu thông.
Vì sao pháp luật siết chặt lỗi thiếu gương
Gương chiếu hậu là mắt thứ hai và thứ ba của người lái. Không có gương, khi bạn rẽ phải, rẽ trái hoặc chuyển làn, việc quay đầu nhìn lại là cách duy nhất, mà quay đầu tức là mất tập trung phía trước trong tích tắc. Đa số va chạm sát cạnh xe xảy ra khi chuyển hướng và cắt làn, nên một tấm gương hoạt động tốt thực chất là thiết bị an toàn ngang tầm với phanh và còi.
Cảnh sát giao thông cũng xử lý lỗi này dễ dàng khi kiểm tra trên đường, vì chỉ cần nhìn vào tay lái là thấy ngay gương còn hay mất. Với khách du lịch thuê xe, rủi ro gặp chốt kiểm tra ở khu vực trung tâm là có thật, nên đừng để một tấm gương thiếu biến chuyến đi thành khoản chi ngoài dự kiến.
Việc nâng mức phạt cũng phản ánh thực tế: xe máy cũ, xe máy đỡ đầu thường bị tháo gương cho gọn, và thói quen này từng phổ biến đến mức nhiều người quên mất rằng gương là bộ phận bắt buộc. Khi chi phí của việc thiếu gương cao gấp bốn lần trước đây, việc giữ gương nguyên vẹn trở thành nguyên tắc nếu bạn muốn tiết kiệm.
Kiểm tra gương khi nhận xe thuê
Khi nhận xe máy thuê, hãy dành ba mươi giây cho gương chiếu hậu. Thứ nhất, xác nhận gương bên trái có mặt và gắn chắc: lay nhẹ tay, gương không lung lay hay trượt khỏi trục. Thứ hai, chỉnh gương về đúng góc nhìn của bạn: ngồi lên yên ở tư thế lái thật, chỉnh tới khi bạn thấy trọn làn đường phía sau bên trái mà không phải cúi nghi người.
Thứ ba, soi mặt gương: mặt gương phải cho hình ảnh rõ, không nứt, không mờ như kính lọc. Thứ tư, thử xoay gương hết cỡ rồi đưa về vị trí: gương xoay trơn và giữ chặt vị trí đó khi xe chạy, không tự tuột theo gió hay rung động.
Nếu gương bên phải có, càng tốt: dùng nó để quan sát khi vượt xe tải chậm chạp trên đường rộng. Nếu xe thiếu gương trái, đừng nhận xe với cam kết sẽ đi chậm, vì lỗi này là lỗi kỹ thuật, không phụ thuộc vào cách bạn chạy. Hãy yêu cầu thay gương trước khi ký hợp đồng. Tại Mr Tú Motorbike Rental, khách luôn được khuyến khích kiểm tra gương cùng đèn và còi trước khi xuất phát, và mọi thiếu sót đều được xử lý trước khi xe rời quán.
Khi gương hỏng giữa chuyến đi
Nếu giữa chuyến gương bị va gãy do xe đổ hoặc chạm vật cứng, hãy xử lý ngay thay vì tiếp tục đi. Cách tốt nhất là ghé tiệm sửa xe gần nhất thay gương mới, chi phí cho một tấm gương xe máy phổ thông rất nhỏ, nhỏ hơn nhiều so với mức phạt 400.000đ đến 600.000đ nếu bị bắt gặp.
Nếu tạm thời không tìm được tiệm, hãy giảm tốc, tránh chuyển làn bất ngờ và báo hiệu sớm bằng tay trước mỗi lần rẽ. Đồng thời gọi cho quán để trao đổi: khách thuê của Mr Tú được hỗ trợ hướng dẫn khi gặp sự cố giữa đường, và việc chủ động báo luôn tốt hơn mọi cách xử lý khác.
Tránh dùng keo dán gương rời tạm: gương dán lệch cho hình ảnh méo mó, dễ gây phán đoán sai khoảng cách phía sau. Một tấm gương đúng chuẩn luôn đáng hơn mọi biện pháp tạm bợ.
Gương liên quan tới những quy định nào khác
Ngoài lỗi thiếu gương, điều kiện an toàn kỹ thuật của xe máy khi tham gia giao thông còn bao gồm đèn trước đèn sau, còi, phanh hiệu quả. Cùng Điều 14 của Nghị định 168/2024 quy định nhiều lỗi nhóm này với mức phạt tương đương. Vì vậy cách an toàn nhất là một lượt kiểm tra tổng thể khi nhận xe: đèn, còi, phanh, gương, rồi mới đến phần giấy tờ.
Gương cũng dính tới kỹ năng lái: pháp luật yêu cầu xe có gương, nhưng việc dùng gương đúng là kỹ năng của bạn. Tạo thói quen liếc gương mỗi lần chuẩn bị chuyển hướng, mỗi lần nghe tiếng xe phía sau sát gần, và luôn quẹo đầu xác nhận trước khi rẽ, vì gương vẫn có điểm mù ở góc hẹp.
Câu hỏi thường gặp
Thiếu gương bên phải có bị phạt không?Với xe máy hai bánh thông thường, quy định hiện hành yêu cầu gương bên trái người điều khiển; thiếu gương bên phải không thuộc hành vi bị xử phạt nêu trên, nhưng nên lắp để an toàn hơn khi quan sát phía sau bên phải.
Gương còn mà nứt mặt có bị coi là vi phạm?Có, nếu mặt gương nứt hoặc mờ tới mức không quan sát được, nó thuộc trường hợp có nhưng không có tác dụng và vẫn bị phạt 400.000đ đến 600.000đ.
Không đội mũ bảo hiểm và thiếu gương, lỗi nào nặng hơn?Không đội mũ bảo hiểm là lỗi của người điều khiển có mức phạt riêng và thường nặng hơn, đồng thời nguy hiểm trực tiếp hơn. Cả hai lỗi đều có thể bị xử lý trong một lần dừng xe, nên tốt nhất đừng để phạm bất kỳ lỗi nào.
Thuê xe mà gương đã sẵn thiếu, ai chịu phạt?Người điều khiển xe là người bị xử phạt trên đường. Vì vậy khi nhận xe thuê, hãy kiểm tra gương trước khi ký hợp đồng và yêu cầu thay nếu thiếu; đừng nhận xe thiếu gương với hy vọng không gặp chốt kiểm tra.
Mức phạt thiếu gương có kèm trừ điểm giấy phép lái không?Lỗi thiếu gương chiếu hậu thuộc nhóm điều kiện phương tiện, không thuộc nhóm bị trừ điểm theo quy định hiện hành; người vi phạm bị phạt tiền và yêu cầu khắc phục lỗi trước khi tiếp tục tham gia giao thông.
Tóm lại
Xe máy không có gương chiếu hậu bên trái hoặc gương không dùng được bị phạt 400.000đ đến 600.000đ theo Nghị định 168/2024, áp dụng từ 01/01/2025. Khi nhận xe thuê, kiểm tra và chỉnh gương trước khi xuất phát; khi gương hỏng giữa đường, thay sớm vì rẻ hơn nhiều mức phạt. Mọi câu hỏi về tình trạng xe trước khi thuê, hãy liên hệ Mr Tú qua điện thoại hoặc Zalo trong giờ mở cửa từ 08:00 đến 17:00 hằng ngày.
Đọc thêm về an toàn khi đi xe máy, các bài kinh nghiệm thuê xe máy ở Hà Nội để chuẩn bị nhận xe đúng cách, hoặc mục hỏi đáp thuê xe máy cho thắc mắc nhanh.