Bài này thuộc chùm xe máy điện trong mục Xe máy, về hiện tượng xe máy điện kêu rè rè ở bánh xe khi lăn bánh hoặc khi bóp phanh. Tiếng rè tuy không làm xe chết ngay nhưng là dấu hiệu cho thấy một bộ phận đang ma sát không đúng cách, bỏ lâu sẽ mòn sâu và tốn kém sửa chữa hơn. Bài đi qua các nguyên nhân phổ biến, cách tự kiểm tra từng vị trí và thời điểm cần mang xe đến thợ. Nên đọc kèm việc xe máy điện chạy đường đèo có ổn không vì tiếng rè hay lộ rõ khi xe chịu tải, quãng đường xe máy điện sạc đầy chạy được để hiểu trục quay trong xe điện, và cách bảo quản xe máy điện mùa mưa vì nước và bụi chính là hai thủ phạm gây rè.

Câu trả lời nhanh

Tiếng rè rè ở bánh xe xe máy điện đa số đến từ bốn nhóm: má phanh mòn hoặc lệch, đĩa phanh cong vênh, vành xe móp hay dị vật kẹt giữa vành với lốp, và bộ nhông sên khô dầu hoặc mòn. Xe điện không có tiếng máy nên tai bạn nghe tiếng rè rõ hơn xe xăng, nhiều khi âm thanh vốn có từ ngày mua nhưng chỉ lúc này bạn mới để ý. Cách xác nhận nhanh là đẩy xe chậm trên đoạn đường yên tĩnh, nghe xem tiếng rè nhịp theo vòng quay bánh hay chỉ kêu khi bóp phanh.

Nguyên nhân từ bộ phanh

Rè khi bóp phanh thì khả năng cao nằm ở má phanh hoặc đĩa phanh. Má phanh mòn tới lớp kim loại sẽ cạ vào đĩa tạo tiếng rè khô khốc, còn đĩa phanh cong do ngã xe hay va đập sẽ khiến má phanh tiếp xúc lệch, tạo tiếng rè theo nhịp mỗi vòng quay. Xe điện thường nặng hơn xe xăng cùng loại vì có bình ắc quy, lực ép lên bộ phanh cũng lớn hơn nên má phanh mòn nhanh hơn bạn nghĩ.

Cách tự kiểm tra: bóp phanh nhẹ cho xe trôi chậm, nếu tiếng rè tăng dần theo mức bóp thì thủ phạm gần như chắc chắn là phanh. Nhòm vào khe giữa má và đĩa, thấy rãnh sâu trên đĩa hoặc rìa má đã mòn cong thì nên thay sớm, đừng đợi đến lúc phanh bó cứng hay mất lực. Sau khi thay, phải chạy rà phanh mấy chục cây số đầu cho má ăn khớp với đĩa.

Vành xe và dị vật kẹt

Rè liên tục theo nhịp bánh quay, không liên quan phanh, thì nghi vấn đầu tiên là vành hoặc dị vật. Vành nhôm móp nhẹ sau một lần lệch hố sẽ cạ vào má phanh hay cùm, còn dăm đá, cọng kẽm, vít rơi từ đâu đó kẹt trong gọng xe cũng tạo tiếng rè đều đều. Nghiêng xe xoay tay bánh không tải, nghe gần từng vị trí sẽ nhận ra chỗ kêu, đồng thời quan sát vành có bị trợt lên một bên nào không.

Xe điện dùng vành đúc kín nhiều, cát bụi dễ dồn trong rãnh lốp rồi rít vào má phanh khi trời nắng khô. Nếu tiếng rè chỉ xuất hiện sau chuyến đi đường đất, chưa chắc bộ phanh hỏng, có thể chỉ cần xịt rửa sạch bụi ở vành và khe phanh rồi tiếng kêu tự hết. Rửa xong nên để khô hẳn trước khi chạy tiếp.

Nhông sên và trục bánh

Xe máy điện phổ thông vẫn dùng bộ truyền nhông sên như xe xăng, và nhông sên khô dầu chính là nguồn kêu rè quen thuộc nhất, nghe như tiếng sên cạ vào niềng. Sên khô không chỉ kêu mà còn mòn nhông nhanh gấp mấy lần bình thường, để lâu thì giật sên, tuột sên giữa đường là chuyện khó tránh. Kéo sên lên xem độ giãn, thấy các mắt sên lộ khoảng hở rõ hoặc răng nhông nhọn hoắt như chiếc lược cũ thì bộ đã đến hạn thay cả bộ ba.

Ngoài ra, bi trục bánh thiếu dầu mỡ cũng rên rỉ lúc bánh chậm quay, tiếng này trầm hơn và nghe như tiếng bi lăn trên rãnh gỉ. Nếu nhông sên vẫn sạch dầu mà tiếng rè vẫn còn, nên để thợ soi trục bánh, vì đây là vị trí cần dụng cụ chuyên để siết lại đúng lực.

Cách tự kiểm tra trước khi mang đi sửa

Ba bước tại nhà: một là nâng bánh sau hoặc bánh trước lệch khỏi mặt đất, xoay tay và nghe, đánh dấu vùng kêu; hai là bóp phanh rồi thả, xem tiếng có thay đổi theo phanh không; ba là soi vành, đĩa, sên dưới ánh sáng mạnh, tìm vết cạ mới bóng loáng, vì vết ma sát mới là bằng chứng rõ nhất của nguồn kêu. Ghi lại tiếng kêu bằng điện thoại để so sánh sau khi sửa cũng rất có ích.

Nếu tiếng rè biến mất sau khi rửa sạch và tra dầu, bạn chỉ mất một buổi chiều. Nếu còn nguyên, đừng tháo tung từng bộ phận một khi thiếu dụng cụ, vì xe điện có dây điện chạy sát khu vực bánh, kéo sai một giắc cắm có thể làm xe mất nguồn. Mang xe đến thợ với danh sách hiện tượng đã ghi sẽ đỡ tốn công soi lại từ đầu.

Khi nào nên mang xe đến thợ

Bốn dấu hiệu nên kết thúc việc tự sửa và đến thợ ngay: tiếng rè to dần chỉ sau vài ngày, phanh ăn lệch một bên khiến xe bị kéo lái khi bóp, bánh xe nhấp nhô khi xoay tay thấy rõ mắt thường, và có tiếng lục cục kèm cảm giác trống tay. Những dấu hiệu này nói đến bộ phận chịu tải hoặc hệ thống phanh, sửa sai ở đây không chỉ tốn tiền mà còn rủi ro khi đang chạy nhanh. Với xe điện, bạn cũng nên mô tả cho thợ biết tiếng kêu xuất hiện từ khi nào, sau chuyến đi nào, để thợ khoanh vùng nhanh hơn.

Chọn tiệm có kinh nghiệm với xe máy điện là điều đáng cân nhắc, vì xe điện có thêm bộ điều khiển và dây điện quanh khu vực bánh, tiệm quen xe xăng đôi khi thiếu cách tháo lắp đúng các giắc cắm này. Hỏi trước phương thức bảo hành, giá công và thời gian sửa, nếu xe phải để lại tiệm qua ngày thì nên rút hết đồ cá nhân và ghi lại công-tơ-mét kiểu gì đó cho chắc chắn.

Câu hỏi thường gặp

Xe máy điện kêu rè rè có nguy hiểm không?

Nguy hiểm cấp thì ít, nhưng là dấu hiệu hao mòn, để lâu chi phí sửa tăng gấp mấy lần. Nên kiểm tra trong vài ngày đầu nghe thấy tiếng.

Tiếng rè khi nào cần dừng xe ngay?

Khi tiếng rè đi kèm phanh yếu đi, bánh xe lắc lỏng hoặc có mùi khét. Đó là dấu hiệu an toàn đã bị ảnh hưởng, nên dừng xe và gọi hỗ trợ thay vì cố chạy tiếp.

Xe còn bảo hành thì tự tháo bánh có mất bảo hành không?

Nhiều hãng coi việc tự can thiệp dây điện hoặc bộ điều khiển là mất bảo hành phần liên quan. Tốt nhất chỉ kiểm tra bên ngoài, việc tháo lắp nên để đơn vị bảo hành làm.

Rửa xe bằng vòi nước áp lực có gây rè thêm không?

Xịt thẳng và lâu vào khe phanh, ổ điện vành xe có thể đẩy nước vào chỗ cần dầu, kêu to hơn sau khi rửa. Rửa nhẹ, lau khô và tra lại dầu sau rửa là đủ.

Thay má phanh xe điện có đắt hơn xe xăng không?

Giá má phanh phổ thông chênh nhau không nhiều giữa hai loại xe, phần chênh lệch chủ yếu đến từ đĩa phanh và công thợ tùy nơi. Nên hỏi giá trước khi sửa và thay theo bộ.

Tiếng rè chỉ xuất hiện khi trời mưa là sao?

Nước cuốn cát vào khe phanh và trục bánh, tạo rè tạm thời. Nếu hết sau khi khô ráo thì không sao, còn kéo dài cả tuần sau mưa thì nên rửa và tra dầu lại.

Bao lâu nên tra dầu nhông sên một lần?

Với điều kiện bụi nhiều như đường đất, nên tra dầu sên sau mỗi chuyến đi dài hoặc hai ba tuần một lần với nhu cầu đi lại phố. Sên sạch dầu là cách rẻ nhất để đỡ tốn tiền thay bộ truyền.

Nguồn tham khảo

Tóm lại

Tiếng rè rè ở bánh xe máy điện phần nhiều do má phanh, đĩa phanh, vành hoặc nhông sên, tự kiểm tra được bằng cách xoay tay bánh và nghe theo nhịp kêu. Sửa sớm luôn rẻ hơn sửa muộn. Nếu bạn cần thuê một chiếc xe máy hay xe máy điện ở Hà Nội để đi lại, hãy xem bảng giá thuê xe máy hoặc liên hệ Mr Tú qua điện thoại hoặc Zalo, giờ làm việc từ 08:00 đến 17:00 hàng ngày, để được tư vấn nhanh.