Những chuyến đi đầu tiên trên một chiếc xe lạ thường gói gọn trong một cảm giác: mắt luôn phải dừng lại xem gương, nhưng gương lại chỉ cho mình thấy bầu trời hoặc lốp xe của chính mình. Chỉnh gương là việc năm phút, nhưng hầu như ai cũng làm qua loa rồi mang cảm giác thiếu tự tin suốt mấy ngày đầu. Bài này thuộc nhóm kiến thức về các loại xe máy, hướng dẫn chỉnh gương xe máy chuẩn theo từng bước, cho cả người mới nhận xe lần đầu.

Câu trả lời nhanh

Chỉnh gương chuẩn khi ngồi vào tư thế lái thật, mắt nhìn gương phải thấy trọn làn kế bên và một phần vệt bánh xe sau; gương trái thấy tương tự phía bên kia, và gương không rung khi xe chạy. Trong đèo góc gương cũng nên hướng thêm về phía sau để bù góc mù của khúc cua. Cách kiểm tra cuối cùng chính là bài kiểm tra đèn và phanh như đã trình bày trong cách kiểm tra phanh xe máy an toàn và bài đèn xe máy sáng yếu nên kiểm tra đâu: đèn, còi, gương là bộ ba phải đạt trước khi lăn bánh.

Vì sao gương chỉnh sai là rủi ro thật sự

Gương trên xe máy không phải phụ kiện trang trí, mà là mắt thứ ba và thứ tư của người lái. Chỉnh gương quá cao để nhìn đường, người lái sẽ không thấy xe chạy sát bên hông; chỉnh quá thấp để nhìn bánh, lại bỏ sót xe tải đang tiến gần từ sau. Trong các tình huống đổi làn ở phố đông, phần lớn va chạm bắt đầu từ việc người lái tin rằng phía sau không có ai, bởi gương không cho họ thấy gì cả.

Với xe thuê, gương lại là thứ bị lệch nhiều nhất giữa các lượt khách: ai cũng chỉnh theo tư thế của mình, rồi để lại cho người sau một bộ gương nhìn đâu chẳng thấy đâu. Vì thế khách nhận xe nên dành một phút chỉnh lại gương ngay khi nhận, trước khi rời khỏi cửa hàng, lúc tay nghề còn có thể dựa vào việc đứng cạnh xe trong sân rộng rãi.

Đáng nói thêm: gương lệch còn tiết lộ nhiều thứ về lịch sử chiếc xe. Khớp gương phải siết lại nhiều lần là dấu hiệu xe từng bị đổ nhẹ về phía đó; gương hai bên khác kiểu nhau là dấu hiệu từng được thay rời. Với khách thuê, những chi tiết như vậy đáng được hỏi kỹ trước khi nhận xe, vì chúng cho biết xe được chăm sóc cẩn thận hay chỉ được sửa qua loa.

Tư thế ngồi quyết định trước khi chỉnh

Chỉnh gương khi đứng chống chân ngoài lề ngang đường thì mười lần cũng sai, vì tư thế ngồi thật mới là tư thế gương phải phục vụ. Ngồi lên yên như đang lái, hai tay nắm ga, mắt nhìn thẳng: từ tư thế đó, hai gương mới được chỉnh. Nếu xe có balô hoặc đồ cột sau, nên chỉnh sau khi đã chở đồ, vì hàng hóa sau lưng nâng vai và thay đổi tầm mắt đáng kể.

Cả hai gương nên chỉnh theo nguyên tắc một phần ba: một phần ba hình gương thấy phần thân xe của mình, hai phần ba thấy đường phía sau. Nguyên tắc này cho phép người lái luôn định vị được xe mình ở đâu trong làn, thay vì nhìn thấy một khoảng trống không có mốc.

Một cách kiểm tra cuối cùng đáng làm sau khi chỉnh: ngồi trên xe, nhờ một người đi bộ vòng quanh xe từ phía sau ra phía trước. Mắt theo dõi qua gương, người đó phải luôn nằm trong tầm nhìn của ít nhất một trong hai gương tới khi họ tiến ra sát bên hông xe. Nếu có đoạn người đó biến mất hoàn toàn, đó chính là góc mù thật, và gương cần mở thêm về phía đó.

Chỉnh gương trái và gương phải theo từng bước

Bắt đầu từ gương trái, tay kéo nhẹ khớp gương theo bốn hướng, không vặn mạnh vì khớp gương của nhiều xe đã mòn sau thời gian dài. Nhìn vào tâm gương: mép trong của gương nên chạm nhẹ vai hoặc mép túi đồ phía sau, mép dưới gương thấy chút ít vệt bánh sau. Gương phải chỉnh tương tự, nhưng vì khoảng nhìn phía này hay bị che bởi phần thân xe rộng hơn, nên đừng ngại nghiêng người sang chút để kiểm tra kỹ.

Chỉnh xong, lăn bánh thử một vòng ngắn và nhìn lại: gương đúng là gương không cần nghiêng đầu khi liếc. Nếu mắt phải nhích cao hay cúi xuống mới thấy, tức là khớp gương còn lệch, quay lại chỉnh tiếp, đừng để cơ thể tự bù cho lỗi của gương.

Gương rung và gương cụp khi chạy nhanh

Gương chuẩn nhưng nhìn lúc chạy nhanh chỉ thấy một vệt mờ, thủ phạm thường là khớp gương lỏng hoặc ốc lỏng sau thời gian dùng. Siết lại ốc gốc, hoặc với xe thuê thì báo ngay cho chủ xe để siết giúp, vì chạy quốc lộ mà gương rung thì mọi chỉnh trước đó đều vô nghĩa. Cách kiểm tra nhanh: dùng tay lay nhẹ gương khi xe đứng, gương chắc không lắc lư theo tay.

Có một lỗi hay bị gộp chung với gương rung là gương bị lệch sau mỗi cú sốc lớn, ví dụ khi xe lao vào ổ gà. Gương lệch thì nhìn vào thấy cảnh chim trời thay vì đường, và người lái thường chỉnh lại ngay trên đường đi, nhưng nếu gương hay lệch lại thì khớp đã mòn thực sự, cần thay cả khớp chứ không phải chỉnh nữa. Thói quen quan sát gương trước khi xuất phát, giống như liếc kiểm tra áp suất lốp, giúp phát hiện sớm loại hư hỏng tiến triển chậm này.

Về góc nhìn khi chạy cao tốc hoặc đường trường, nên hướng hai gương hơi hẹp vào trong so với chỉnh đi phố, vì lúc đó quan trọng là thấy rõ xe phía sau đang tiến nhanh, chứ không cần thấy vỉa hè. Ai hay chạy cả hai loại đường thì nhớ chỉnh lại khi chuyển cảnh, đó là thói quen nhỏ nhưng giữ an toàn lớn.

Với khách thuê xe: chỉnh gương trước khi rời cửa hàng

Khi nhận xe thuê, hãy chỉnh gương ngay tại chỗ, trong lúc còn có chủ xe ở cạnh để hỏi. Khác với xe của mình, xe thuê có thể có gương gắn tay lái kiểu khác, khớp gương mòn khác nhau, nên việc làm quen gương cùng việc làm quen côn, phanh, đèn. Chỉnh xong thì khởi động thử, chạy chậm một vòng quanh phố nhỏ để kiểm tra lại gương trong chuyển động thật. Nếu trong vòng thử đó thấy gương nhìn lệch theo một phía nhất định, quay lại chỉnh tiếp trước khi chạy ra đường lớn, vì chỉnh trong sân bao giờ cũng nhàn hơn chỉnh giữa dòng xe.

Cần hỏi về tình trạng xe trước khi lên đường, khách có thể gọi hoặc nhắn qua điện thoại hoặc Zalo cho Mr Tú Motorbike Rental trong giờ mở cửa từ 08:00 đến 17:00 hằng ngày, để có xe sẵn sàng và đủ thời gian kiểm tra kỹ trước khi rời đi.

Câu hỏi thường gặp

Chỉnh gương xe tay ga khác xe số không?

Nguyên tắc giống nhau: tư thế ngồi thật, một phần ba thân xe, hai phần ba đường. Khác biệt chỉ là vị trí gương gắn trên tay lái hay trên tấm che trước, nên cách thao tác khớp hơi khác nhưng mục tiêu nhìn thấy thì y hệt.

Gương bị mờ do nước hay bùn thì xử lý ra sao?

Lau gương bằng khăn mềm khi dừng nghỉ, không lau khi đang chạy. Ai hay đi mưa nên lau trước khi vào chuyến, và nhớ rằng gương ướt ban đêm phản chiếu đèn xe đối diện rất chói, chạy chậm lại cho tới khi gương ráo.

Gương nứt nhẹ có cần thay ngay không?

Vết nứt nhỏ hôm nay sẽ to ra theo từng cú sốc đường, và gương nứt gây méo hình ngay cả khi còn nhìn được. Tốt nhất là báo chủ xe để thay sớm, hoặc với xe của mình thì thay luôn, vì giá một tấm gương luôn rẻ hơn một lần đổi làn đoán mò.

Chỉnh gương cho người hay chở người ngồi sau thế nào?

Người ngồi sau che mất một phần gương trái, nên khi có khách ngồi phía sau, nghiêng gương trái ra ngoài thêm một chút so với lúc chạy một mình. Kiểm tra lại bằng liếc mắt thật trước khi vào đường lớn.

Gương bị vết dầu mỡ bám nhìn lem nhem, có lau thường xuyên được không?

Nên lau bằng khăn mềm khô hoặc chút xà phòng loãng, tránh hóa chất mạnh làm mờ lớp phản chiếu. Gương là thứ dùng mắt nhiều giờ mỗi ngày, một lớp lem nhẹ cũng đủ khiến người lái đoán sai khoảng cách xe phía sau, nên lau gương cùng lúc với lau đèn trước mỗi chuyến.

Tóm lại

Chỉnh gương chuẩn là việc của một phút nhưng đổi lấy sự an toàn cả chuyến: ngồi đúng tư thế, chia gương một phần ba thân xe hai phần ba đường, siết khớp gương lỏng và chỉnh lại theo loại đường sắp đi. Khách thuê xe nên làm việc này ngay khi nhận xe, khi mọi thứ còn dễ sửa hơn là giữa quốc lộ. Xem thêm các việc bảo dưỡng và kiểm tra định kỳ tại trang chủ đề bảo dưỡng và kiểm tra xe máy.