Bộ đề điện là thứ bạn dùng nhiều lần nhất trong ngày mà nghĩ tới ít nhất: bấm nút, máy nổ, đi. Trên Honda Air Blade, bộ đề điện gồm ba phần phối hợp: ắc quy cấp dòng, mô tơ đề quay, và Bendix đẩy bánh răng ăn khớp vào ly hợp. Ba phần này hỏng theo ba cách khác nhau, và bảo dưỡng đúng nghĩa là chăm cả chuỗi, không phải chỉ đổ nước ắc quy. Bài viết này thuộc chuỗi chuyên sâu về chủ đề Honda Air Blade của Mr Tú Motorbike Rental, giúp khách thuê và người quản xe giữ bộ đề luôn bốc trong mọi buổi sáng.
Câu trả lời nhanh
Bảo dưỡng bộ đề điện Air Blade gói trong ba việc định kỳ. Mỗi tuần: bấm đề vài lần ngay từ đầu để cảm nhận tốc độ nổ máy, đề chậm dần là tín hiệu sớm của ắc quy xuống. Mỗi tháng: kiểm tra và đổ nước cất cho ắc quy loại hở, lau khô mặt bình, siết lại hai cực ắc quy nếu thấy muối trắng đóng. Mỗi sáu tháng hoặc khi đề đã yếu rõ: nhờ thợ kiểm tra chổi than mô tơ đề, vệ sinh Bendix và lưới ly hợp, tra mỡ các điểm ăn khớp, nhân tiện đo luôn dòng đề và sụt áp dây để biết cả mạch còn khỏe tới đâu. Ba dấu hiệu cần tới thợ ngay: đề mà máy quay lững thững không lên ga, tiếng kêu rạch tạch mà máy không quay, và đề chỉ được khi xe vừa chạy xong rồi để qua đêm là yếu. Chăm đủ sớm, một bộ đề Air Blade có thể bền qua nhiều năm mà không cần thay cả cụm.
Ắc quy là nguồn sống của bộ đề
Trong ba phần của chuỗi đề, ắc quy là phần hỏng thường nhất và cũng là phần chăm rẻ nhất. Dòng điện khởi động một lúc lớn gấp nhiều lần đèn chiếu sáng, nên một ắc quy còn đủ sáng đèn chưa chắc đã đủ đề máy, cách thử thực tế nhất vẫn là chính tiếng đề. Với ắc quy nước loại hở, chỉ đổ nước cất tới vạch mức trên, không đổ nước muối hay axit vì điện giải đã có sẵn trong bình, phần bay hơi chỉ là nước. Với ắc quy khô không bảo trì, việc bạn làm được là giữ cực sạch: muối trắng ở cực làm hao dòng, lau bằng khăn khô chấm chút nước ấm rồi bôi lớp mỡ mỏng chống ẩn. Ba thói quen giết ắc quy nhanh nhất: để xe lâu không nổ máy, cắm đồ điện nguội qua ổ sạc cả khi xe tắt, và đề liên tục nhiều phút khi máy không nổ, ai hay gặp cảnh đề yếu sáng sớm nên đọc thêm bài dấu hiệu ắc quy gặp vấn đề trên Honda Air Blade để tách lỗi ắc quy với lỗi phần sau. Riêng với xe ít chạy, ắc quy xả dần từng ngày kể cả khi xe đứng im, nên mỗi tuần nổ máy chạy một quãng mười lăm hai mươi phút để máy sạc lại, tốt hơn là cắm sạc thấp dòng chuyên dụng nếu xe dự kiến đứng cả tháng; một ắc quy để cạn kiệt vài lần là hẳn chai, thay ắc quy bao giờ cũng đắt hơn mua một chiếc sạc giữ bình.
Mô tơ đề và Bendix: phần cơ khí của chuỗi nổ
Mô tơ đề là động cơ điện nhỏ, mỗi lần bấm nút nó quay máy qua bánh răng trung gian; Bendix là bộ phận đẩy bánh răng ra khớp vào khi đề và rút về khi máy đã nổ. Hai hư hỏng kinh điển: chổi than mô tơ mòn làm đề quay yếu dù ắc quy khỏe, và Bendix dính do dầu bẩn làm máy đề xong vẫn nghe tiếng rít nhẹ. Cách tự chăm ở mức người dùng: giữ vùng quanh mô tơ sạch, không xịt nước trực tiếp mạnh vào hốc máy khi rửa xe, vì nước và bụi vào Bendix là nguyên nhân phổ biến của các lần đề kẹt. Khi đưa xe đi bảo dưỡng định kỳ, nói thợ tháo Bendix lau sạch và tra đúng loại mỡ, một việc nhỏ nhưng quyết định cảm giác đề êm hay rít qua nhiều năm. Dấu hiệu cần thợ sắp tới: bấm đề nghe tiếng tích tắc liên tục của rơ le mà mô tơ không quay, thường do chổi than đã mòn tới đáy hoặc đường điện vào mô tơ tiếp xúc kém. Một nhận biết nữa đáng nhớ: đề rít to khác đề quay yếu, rít to thường là Bendix hay bánh răng ăn khớp khô mỡ, còn quay yếu dần là thiếu dòng; nghe đúng loại tiếng giúp bạn mô tả chuẩn cho thợ qua điện thoại và đỡ tốn công tháo nhầm bộ phận.
Cần đề và mạch điện: chi tiết hay bị bỏ qua
Giữa ắc quy khỏe và mô tơ tốt vẫn có thể đề không lên, vì dòng điện phải đi qua cần đề và rơ le. Cần đề dùng lâu bị mòn tiếp điểm, triệu chứng là bấm lúc được lúc không, phải bấm hai ba nhịp máy mới nổ; xử đúng là thay cần đề, một chi tiết rẻ, chứ đừng tập thói quen bấm đi bấm lại. Rơ le đề là hộp nhỏ phát tiếng tích tắc mỗi lần bấm; nếu tiếng tắc có mà mô tơ im thì nghi rơ le hoặc mối nối. Với xe chạy phố nhiều năm, một lần kiểm tra toàn mạch đề ở thợ có đồng hồ là khoản đầu tư đáng giá: đo dòng đề, đo sụt áp trên dây, siết lại hết mối nối, sau lần đó bạn biết chính xác chuỗi đề mình đang ở trạng thái nào. Khách thuê xe thì nhớ một điều: khi nhận xe, thử đề ngay hai nhịp bằng thao tác nổ máy thật, đừng chỉ nhìn đèn bảng có sáng, vì đèn sáng chưa nói ắc quy đủ dòng đề, và cách đề yếu ồn ào là một trong các điểm cần báo ngay, bên cạnh vòng kiểm tra tổng thể trong bài kinh nghiệm kiểm tra Honda Air Blade trước khi nhận xe.
Lịch bảo dưỡng cho xe chạy nhiều
Xe máy cho thuê chạy gấp nhiều lần xe cá nhân, lịch chăm cũng nên dày tương ứng. Mỗi ngày: bấm đề từ tốn một nhịp, không nhấn giữ quá năm giây mỗi lần, nếu máy không nổ thì chờ mười lăm giây bấm lại để ắc quy hồi dòng. Mỗi tuần: lau mặt bình ắc quy, nhìn vạch nước. Mỗi tháng: chạy xe một quãng dài đủ sạc lại ắc quy nếu tuần đó xe ít dùng. Mỗi quý: kiểm tra bằng tay các mối nối và độ ồn của Bendix khi đề. Mỗi sáu tháng: bảo dưỡng mô tơ và chổi than. Với xe thuê, hãy lưu lịch vào một cuốn sổ nhỏ theo từng xe, ghi ngày thay ắc quy, ngày lau Bendix; các chi tiết như ổ khóa, cần đề, chổi than cùng xuống cấp theo thời gian dùng, và lịch ghi chép là cách duy nhất để chăm đúng lúc thay vì chăm khi hỏng, tinh thần tương tự như khi theo dõi dấu hiệu khóa cốp đã nêu trong bài dấu hiệu khóa cốp gặp vấn đề trên Honda Air Blade.
Câu hỏi thường gặp
Đề yếu buổi sáng thì phải thay ắc quy ngay không?
Chưa chắc. Đề yếu có nhiều nguyên nhân từ cực bẩn, nước ắc quy cạn, chổi than mòn tới nhiệt độ buổi sáng. Thử lau cực và đổ nước cất trước, nếu sau hai hôm đề vẫn yếu thì mang xe đi đo ắc quy, thay khi nào số đo nói tới lúc đó.
Bấm đề bao lâu là quá lâu mỗi lần?
Khoảng năm giây mỗi nhịp là mức an toàn. Nếu máy chưa nổ, nhả mười lăm giây rồi bấm tiếp; bấm giữ liên tục làm ắc quy quá tải và mô tơ nóng, là cách nhanh nhất làm hỏng cả hai. Với xe để qua đêm lạnh hoặc lâu ngày không chạy, cách nổ nhẹ nhàng nhất là mở khóa chờ vài giây cho hệ thống bơm ổn định rồi mới bấm đề, đừng vặn khóa xong bấm ngay tức thì.
Có thể tự vệ sinh Bendix tại nhà không?
Được với điều kiện bạn có dụng cụ tháo nắp máy và biết vị trí của nó; Bendix nằm trong hốc ly hợp, tháo lau và tra mỡ cần đúng loại và đúng lượng. Nếu chưa từng làm, nên quan sát thợ làm một lần đầu rồi mới tự làm các lần sau.
Tóm lại
Bộ đề điện của Honda Air Blade bền nếu được chăm như một chuỗi: ắc quy đủ nước và sạch cực, mô tơ có chổi than còn tốt, Bendix sạch mỡ, cần đề tiếp điểm chắc. Việc chăm không đòi hỏi kỹ năng cao, chỉ đòi hỏi đều: mỗi tuần một nhịp đề thử, mỗi tháng một lần nhìn bình, mỗi sáu tháng một lần bảo dưỡng. Xe được chăm chuỗi đề sẽ nổ êm mỗi sáng, thứ mà cả chủ xe lẫn khách thuê đều cảm nhận ngay, và với xe cho thuê thì đó chính là ấn tượng đầu tiên quyết định khách có tin chiếc xe này cho chuyến đường dài hay không. Các bài bảo dưỡng khác của dòng xe này được xem qua trang cẩm nang các loại xe máy. Mr Tú Motorbike Rental hỗ trợ khách thuê qua điện thoại hoặc Zalo trong giờ mở cửa từ 08:00 đến 17:00 hằng ngày.