Máy đề là chi tiết nhỏ nhưng quyết định việc xe có nổ máy được mỗi sáng hay không, đặc biệt trong những ngày Hà Nội trời lạnh. Trên Honda Wave, hệ thống đề gồm mô tơ đề, ắc quy và các tiếp điểm, tất cả đều là những bộ phận hao mòn tự nhiên theo thời gian. Bài viết này đi qua cách bảo dưỡng máy đề của Honda Wave đúng cách: kiểm tra gì, khi nào, và những dấu hiệu hư hỏng cần lưu ý để chiếc xe số bền bỉ của bạn luôn sẵn sàng nổ máy.
Hệ thống đề trên xe số hoạt động ra sao
Khi bấm còi đề, dòng điện từ ắc quy chạy vào mô tơ đề, mô tơ quay và đẩy bánh răng ăn khớp với bánh đà, kéo máy qua chu kỳ nén để máy nổ. Trong chuỗi đó, mắt xích yếu nhất thường không nằm ở mô tơ mà ở ắc quy và đường dây nối. Vì vậy bảo dưỡng máy đề thực chất là bảo dưỡng cả một chuỗi điện, không chỉ một chi tiết.
Điều này lý giải vì sao nhiều xe đề yếu nửa đêm rồi hết bị hôm sau: tiếp xúc ở cọc ắc quy bị oxy hóa nhẹ, hết bị vì thời tiết khô lên. Hiểu được chuỗi này giúp bạn chẩn đoán nhanh tại nhà, phân biệt được đề yếu do ắc quy, do mô tơ hay do tiếp điểm, từ đó tránh sửa nhầm chỗ.
Kiểm tra ắc quy định kỳ
Ắc quy là nguồn năng lượng của đề, và cũng là chi tiết xuống cấp âm thầm nhất. Trên Wave đời thường dùng ắc quy nhỏ, khi yếu dần, tiếng đề sẽ chậm và đuối dần theo tuần. Cách kiểm tra thô tại nhà là bấm còi xem tiếng có bị nhỏ đi, bật đèn xi nhan rồi bấm đề: nếu đèn tối sầm lại khi đề chạy, ắc quy đã yếu rõ.
Ắc quy nên được sạc lại hoặc thay theo chu kỳ nhà sản xuất khuyến nghị. Với xe thuê dùng liên tục, ắc quy thường được sạc tự nhiên khi máy chạy, nhưng những xe để lâu ngày không nổ máy thì ắc quy tụt điện nhanh. Vì vậy nếu bạn để xe vài tuần không dùng, nên nổ máy chạy vòng mười lăm phút mỗi tuần để giữ ắc quy ở mức nạp ổn định. Đây cũng là cách giữ cho toàn bộ hệ thống điện luôn trong tình trạng sẵn sàng cho chuyến đi tiếp theo.
Chăm sóc mô tơ đề và than chổi
Mô tơ đề bên trong có các than chổi tiếp xúc với cổ phần ứng, sau thời gian dài sử dụng thì than chổi mòn dần làm lực đề yếu. Đây là dạng hao mòn tự nhiên, không thể tránh, chỉ có thể phát hiện sớm. Dấu hiệu là tiếng đề vẫn quay nhưng nghe rơ rỉ lực, đôi lúc bấm vài lần mới đủ lực kéo máy.
Việc vệ sinh mô tơ đề nên để thợ thực hiện khi xe đã chạy đủ số cây số khuyến nghị, hoặc khi có các dấu hiệu kể trên. Người dùng tự thay mô tơ khi không có dụng cụ đầy đủ dễ gặp rủi ro sai lắp bánh răng ăn khớp, khiến lúc đề phát ra tiếng kêu khác thường. Tốt nhất là mang xe đến thợ quen hoặc nhờ cửa hàng thuê xe tư vấn nơi uy tín.
Khi nào đề bắt đầu có vấn đề
Các dấu hiệu sớm của hệ thống đề yếu gồm: bấm đề máy quay chậm hơn thường lệ, nghe tiếng rè rè kéo dài, phải bấm hai ba lần máy mới nổ, hoặc có tiếng lạch cạch mà máy không quay. Ở giai đoạn này, xe vẫn chạy bình thường sau khi đã nổ, nên nhiều người bỏ qua cho tới sáng một ngày bấm đề không ăn gì nữa.
Nguyên nhân đi kèm thường thấy là ắc quy chai, tiếp điểm bẩn, than chổi mòn, hoặc ổ gài tại cần số bị kẹt khiến công tắc đề không đóng mạch. Nếu đề hoàn toàn không phản ứng, hãy thử lắc nhẹ cần gạt hoặc đổi tư thế bấm, nếu vẫn tắt hoàn toàn thì vấn đề nằm ở mạch điều khiển hoặc ắc quy hết điện.
Bảo dưỡng máy đề theo mùa ở Hà Nội
Mùa đông giá lạnh là kẻ thù lớn nhất của hệ thống đề. Dầu máy đặc hơn khi trời lạnh khiến máy nặng nổ hơn, ắc quy cũng cho dòng yếu hơn, hai yếu tố cộng lại làm đề làm việc cực hơn. Vào mùa này, nên nổ máy sớm một nhịp trước khi lên đường, để máy chạy chờ ổn định, và tránh tắt máy liên tục những đoạn dừng ngắn.
Mùa mưa lại mang tới rủi ro khác là nước theo khe hở xuống bộ đề, gây tiếp điểm ẩm và hoá ten rỉ nhanh. Sau những ngày chạy mưa nhiều, để xe nơi khô, lau khô quanh nắp che mô tơ đề, và để ý tiếng đề vài ngày sau. Nếu thấy đề phát tiếng bất thường sau khi xe đi mưa, nên cho thợ tháo lau sớm, đừng chờ tới khi hỏng hẳn.
Cách đề máy để giảm hao mòn
Thói quen bấm đề đúng cách giúp hệ thống sống lâu hơn nhiều. Không bấm đề liên tục dài: mỗi lần bấm giữ trong khoảng ba đến năm giây, nếu máy chưa nổ thì chờ vài giây bấm lại, để mô tơ không quá nóng. Không bấm đề khi xe đang ở số, luôn về số mo rồi mới đề, tránh tải đột ngột làm hỏng bánh răng ăn khớp.
Trời lạnh máy khó nổ hơn, nên đóng cọng gió đúng cách theo hướng dẫn của từng đời xe, để máy chạy chờ ổn định rồi mới mở. Vặn ga liên tục trong lúc đề cũng không giúp máy nổ nhanh hơn mà làm xăng ngập buồng đốt, gây khó nổ thêm. Kết hợp đề với cần kick cho những đời xe còn chân đề là cách phân tải rất tốt cho mô tơ.
Với khách thuê xe máy ở Hà Nội
Khách thuê xe không cần lo phần kỹ thuật sâu, nhưng nên làm ba việc: nhận xe là thử đề vài lần xem tiếng có khỏe không, hỏi Mr Tú về cách đề máy đúng của chiếc xe mình nhận vì mỗi đời xe có cách đóng cọng gió khác nhau, và báo ngay nếu giữa chuyến đi thấy tiếng đề khác thường.
Nếu giữa đường đề yếu bất thường, vẫn còn thể dùng chân đề trên những xe có, hoặc về số mo đẩy xe lấy đà rồi nhả số mo cho máy nổ. Cách đẩy xe này quen thuộc với dân Hà Nội, nhưng cần tập trước một lần ở chỗ vắng để làm quen, và tuyệt đối không thử giữa dòng xe đông. Mọi sự cố kéo dài, hãy gọi cho Mr Tú qua điện thoại hoặc Zalo để được hướng dẫn.
Để biết thêm về đặc điểm các dòng xe trước khi chọn thuê, hãy xem bài về các loại xe máy, còn những kinh nghiệm dùng xe bền của khách đi trước nằm ở chuyên đề kinh nghiệm thuê xe máy ở Hà Nội. Vì hệ thống điện liên quan trực tiếp đèn còi, bạn cũng nên đọc qua mục an toàn khi đi xe máy để hiểu vì sao đèn còi yếu phải được xử lý ngay.
Câu hỏi thường gặp
Bao lâu nên kiểm tra ắc quy một lần? Với xe dùng hằng ngày, kiểm tra thô bằng còi và đèn mỗi tháng một lần là đủ. Với xe để lâu không dùng, nổ máy chạy vòng mỗi tuần để giữ ắc quy không tụt điện.
Đề yếu có phải thay cả mô tơ không? Chưa chắc. Nguyên nhân thường gặp nhất là ắc quy chai hoặc tiếp điểm bẩn, chỉ chiếm phần nhỏ tổng chi phí. Hãy kiểm tra ắc quy và dây nối trước khi kết luận mô tơ hỏng.
Bấm đề bao lâu là vừa? Mỗi lần giữ đề khoảng ba đến năm giây rồi nhả, chờ vài giây mới bấm lại. Bấm giữ dài làm mô tơ nóng và nhanh hỏng hơn hẳn.
Xe thuê đề yếu giữa đường thì sao? Thử về số mo rồi đề lại, nếu không được thì gọi cho Mr Tú để được hướng dẫn hoặc hỗ trợ, không nên tự tháo xe thuê.
Trời lạnh đề yếu có đáng lo không? Nếu tiếng đề vẫn khỏe và máy nổ sau một hai lần, đây là chuyện bình thường của thời tiết. Nếu kéo dài nhiều tuần, nên kiểm tra ắc quy vì trời lạnh làm pin yếu nhanh hơn.
Tóm lại
Bảo dưỡng máy đề của Honda Wave đúng cách về bản chất là chăm cả chuỗi điện từ ắc quy tới mô tơ: thử đề ngay khi nhận xe, kiểm tra ắc quy định kỳ, bấm đề ngắn gọn đúng cách, và báo ngay khi tiếng đề khác thường. Phát hiện sớm giúp bạn tránh cảnh đứng lết xe giữa phố, chi phí sửa cũng thấp hơn nhiều so với thay cả cụm. Nếu bạn cần thuê xe máy với tình trạng đề và ắc quy được bảo dưỡng tốt, hãy liên hệ Mr Tú qua điện thoại hoặc Zalo trong giờ mở cửa từ 08:00 đến 17:00 hằng ngày, và tham khảo trước bảng giá thuê xe máy Hà Nội để chọn dòng xe phù hợp.