Bugi là chi tiết nhỏ nhưng quyết định chiếc Honda Wave của bạn có nổ máy nhanh, chạy êm hay không. Khi bugi yếu, xe thường đề khó nổ, giật cục khi tăng ga và ăn xăng hơn bình thường. Đây cũng là một trong những lỗi phổ biến nhất trên các dòng xe số đã qua nhiều năm sử dụng. Bài viết này hướng dẫn cách kiểm tra bugi trên Honda Wave theo trình tự đơn giản, giúp bạn tự đánh giá tình trạng bugi và biết lúc nào nên vệ sinh, lúc nào cần thay mới.
Nhiệm vụ của bugi trong hệ thống đánh lửa
Để hiểu vì sao bugi ảnh hưởng lớn đến vận hành xe, cần hình dung vai trò của nó trong chu trình động cơ. Bugi tạo tia lửa điện để đốt hỗn hợp xăng và khí đã được nén trong buồng đốt. Tia lửa phải xuất hiện đúng thời điểm, đủ mạnh để đốt cháy hoàn toàn hỗn hợp nhiên liệu. Khi tia lửa yếu hoặc sai thời điểm, nhiên liệu cháy không hết, động cơ mất công suất và sinh ra muội bám lại chính bugi, khiến tình trạng xấu đi theo cấp số nhân.
Bác-xơ-gi, tên gọi quen thuộc của spark plug trong giới thợ xe Việt Nam, làm việc trong môi trường khắc nghiệt: nhiệt độ cao, áp suất lớn và dòng điện hàng nghìn volt đi qua liên tục. Theo thời gian, điện cực bugi bị mài mòn, khoảng cách tia lửa bị thay đổi, lớp gốm cách điện có thể nứt. Vì vậy, kiểm tra bugi định kỳ là việc nên làm đối với mọi chiếc Wave, kể cả xe còn mới.
Dấu hiệu cho thấy bugi đang có vấn đề
Xe có vài biểu hiện đặc trưng báo trước bugi yếu. Đề máy lâu mới nổ, nhất là buổi sáng hoặc khi để xe qua đêm, là dấu hiệu đầu tiên. Tiếp theo là hiện tượng giật nhẹ khi vặn ga từ từ ở vòng tua thấp, hoặc xe bị hụt ga lúc đang chạy. Nhiều người mô tả cảm giác này như xe bị hít và nhả từng đợt thay vì tăng tốc liền mạch. Đi kèm theo đó là hiện tượng tốn xăng rõ rệt dù cùng một lộ trình quen thuộc.
Một số biểu hiện ít gặp hơn nhưng cũng đáng lưu ý gồm màu khói xăm ở ống xả khi ga đầu, tiếng nổ máy không đều ở chế độ không tải, và đèn báo nháy vấn đề ở các đời xe có đồng hồ điện tử. Nếu Honda Wave của bạn gặp một trong các dấu hiệu trên, nên kiểm tra bugi trước khi nghĩ tới những nguyên nhân đắt tiền hơn.
Chuẩn bị dụng cụ trước khi kiểm tra
Việc kiểm tra bugi trên Honda Wave không cần nhiều đồ nghề. Chuẩn bị sẵn một cần xây bugi loại phù hợp với đời xe, thường là cần xây chịu lực có cán dài, một chiếc cọ sơn nhỏ hoặc bàn chải mềm để vệ sinh quanh buồng bugi, vài tờ khăn lau sạch và nếu có, một chiếc kìm mũi để tháo chụp bugi dễ hơn. Loại bugi thay thế nên chuẩn bị trước để nếu phát hiện bugi hỏng có thể thay ngay tại chỗ, tránh phải ghé tiệm giữa chuyến đi.
Không nên kiểm tra bugi ngay khi xe vừa chạy xong vì động cơ và ống pô còn rất nóng. Hãy để xe nguội ít nhất mười lăm phút. Đậu xe ở nơi bằng phẳng, khô ráo và đủ sáng để quan sát màu sắc điện cực bugi cho chính xác.
Các bước tháo và soi màu bugi
Bước một, tháo nắp bảo hiểm hoặc tấm che phía trên động cơ tùy đời xe để lộ bugi. Bước hai, rút chụp bugi ra bằng tay, vừa kéo vừa xoay nhẹ nhàng, tránh dùng lực quá mạnh làm nứt chụp cao su. Bước ba, dùng cọ quét sạch bụi quanh lỗ bugi để khi tháo bugi ra, rác không rơi vào trong buồng đốt.
Bước bốn, dùng cần xây bugi tháo theo chiều ngược kim đồng hồ. Khi bugi đã ra khỏi lỗ, cầm bugi lên ngang tầm mắt để quan sát phần điện cực và phần gốm cách điện. Đây là lúc quan trọng nhất: màu sắc của bugi kể lại câu chuyện hoạt động bên trong động cơ của bạn.
Bugi khỏe có điện cực màu nâu nhạt đến xám nhạt, phần gốm sạch, điện cực chưa mòn nhiều và vỏ ngoài khô ráo. Nếu bugi đen bám muội như muội than, hỗn hợp nhiên liệu đang quá già hoặc xe chạy không tải lâu. Bugi trắng như tro chứng tỏ hỗn hợp quá nghèo, có thể do rò khí tại đường ống nạp. Bugi ướt dầu báo động cơ đang chảy nhớt vào buồng đốt, thường thấy ở các xe đã chạy nhiều năm. Điện cực đã mòn tròn hoặc khoảng cách đã rộng vượt tiêu chuẩn là lúc cần thay bugi mới không do dự.
Đo khoảng cách điện cực và kiểm tra tia lửa
Sau khi soi màu, bước tiếp theo là kiểm tra khoảng cách điện cực bugi. Dùng một loại thước lá đo khe hở, cắm vào giữa điện cực trung tâm và điện cực mọc. Khoảng cách tiêu chuẩn của bugi dùng cho Honda Wave nằm trong khoảng tiêu chuẩn do nhà sản xuất bugi khuyến nghị, thường được ghi trên vỏ hộp bugi. Khe hở quá rộng làm tia lửa yếu và khó nổ, khe hở quá hẹp khiến tia lửa nhỏ, cháy không hết nhiên liệu.
Nếu muốn kiểm tra tia lửa trực tiếp, hãy cắm bugi vào chụp, để phần vỏ bugi tiếp xúc với kim loại của động cơ để tạo mát, rồi đề máy và quan sát khe hở điện cực. Tia lửa xanh sáng, đều đặn là dấu hiệu hệ thống đánh lửa hoạt động tốt. Tia lửa vàng yếu, không đều hoặc không có tia lửa chứng tỏ bugi đã yếu hoặc hệ thống đánh lửa có vấn đề ở bộ CDI, khi đó lỗi chưa chắc nằm ở bugi.
Lưu ý an toàn: không cầm bugi khi đang đề máy vì dòng điện đánh lửa có thể giật nhẹ tay, và tuyệt đối không để bugi hoặc chụp bugi chạm vào vật liệu dễ cháy như khăn lau tẩm xăng.
Vệ sinh bugi khi nào và thay bugi khi nào
Nếu bugi chỉ bám nhẹ muội hoặc bụi, vẫn còn điện cực tốt, bạn có thể vệ sinh và dùng tiếp. Dùng khăn sạch hoặc cọ mềm lau nhẹ phần điện cực và phần gốm, cẩn thận không làm xước lớp gốm vì vết xước sẽ trở thành điểm rò điện. Không dùng giấy nhám thô để mài mạnh điện cực, cách làm dân gian này khiến bugi mất hình dáng chuẩn và hỏng nhanh hơn.
Nếu bugi đã mòn rõ, gốm nứt, hoặc màu sắc cho thấy động cơ đang có vấn đề như chảy nhớt, việc thay bugi mới là lựa chọn đúng. Bugi có giá thành thấp so với phần lớn phụ tùng khác nên thay đúng lúc luôn kinh tế hơn cố chạy tiếp. Khi lắp bugi mới, vặn bằng tay tới khi bugi ép kín, sau đó siết thêm bằng cần xây khoảng nửa vòng là đủ, không siết quá mạnh làm đứt ren buồng đốt.
Về chu kỳ, thay bugi định kỳ theo khuyến nghị của nhà sản xuất xe và nhà sản xuất bugi, hoặc sớm hơn nếu xe gặp các dấu hiệu đã nêu. Với xe cho thuê chạy liên tục mỗi ngày trong nội đô, Mr Tú luôn thay bugi theo chu kỳ bảo dưỡng cố định để khách nhận xe là nổ máy ngay, không mất thời gian giữa chuyến đi.
Liên hệ giữa bugi và các lỗi thường gặp khác
Không phải mọi hiện tượng đề khó nổ đều do bugi. Nếu bugi mới mà xe vẫn nổ khó, hãy kiểm tra tiếp ắc quy vì điện yếu cũng khiến tia lửa không đủ mạnh. Bộ chế hòa khí bẩn, nhớt máy quá hạn hoặc lọc gió tắc cũng tạo ra các triệu chứng tương tự. Vì vậy, nếu bạn đã vệ sinh hoặc thay bugi mà tình trạng không cải thiện, hãy kiểm tra các bộ phận liên quan thay vì tiếp tục thay bugi lần nữa.
Với khách thuê xe, không cần tự lo những việc này: nếu xe gặp trục trặc giữa chuyến, hãy gọi ngay cho quán xe để được hỗ trợ hoặc đổi xe. Kiến thức về bugi trong bài này chủ yếu giúp bạn hiểu tình trạng xe và mô tả chính xác hơn khi liên hệ, giúp người hỗ trợ xử lý nhanh hơn.
Chủ đề liên quan nên đọc thêm
Bảo dưỡng xe là chủ đề rộng, ngoài bugi bạn có thể tìm hiểu thêm về cách phát hiện dấu hiệu lốp trước gặp vấn đề, kiểm tra nhớt máy hoặc bảo dưỡng dây xích đúng cách. Toàn bộ các hướng dẫn về kỹ thuật xe được tổng hợp trong mục cẩm nang các loại xe máy và bảo dưỡng, nơi nhiều bài viết thực tế đang chờ bạn đọc trước chuyến đi. Và nếu muốn tìm hiểu kỹ năng lái xe an toàn hơn trong phố, mục cẩm nang kinh nghiệm thuê xe máy có nhiều bài viết bổ ích dành cho người mới.
Trên đây là toàn bộ cách kiểm tra bugi trên Honda Wave mà bạn có thể tự thực hiện với vài dụng cụ đơn giản. Nếu bạn cần thuê một chiếc Honda Wave đã được bảo dưỡng kỹ càng, hoặc muốn xem bảng giá thuê xe máy hiện tại, hãy liên hệ Mr Tú qua điện thoại hoặc Zalo để được tư vấn nhanh nhất.