Đi theo đoàn là cách vui nhất để chạy xa bằng xe máy, nhưng cũng là cách dễ rối nhất nếu không có trước vài quy tắc. Người quen đường phi trước, người lần đầu đi xa cố bám theo, đoàn căng như dây đàn rồi thì không còn ai còn vui nữa. Chạy đoàn an toàn không khó, chỉ cần chốt trước vài việc: đoàn nhỏ, vai rõ, khoảng cách đều và điểm hẹn chắc. Bài này thuộc nhóm cẩm nang kinh nghiệm đi xe máy, tổng hợp cách đi xe máy theo đoàn cho nhóm bạn lần đầu cùng chạy chuyến dài.

Câu trả lời nhanh

Giữ đoàn nhỏ từ ba đến bảy xe, cử người đầu đoàn giữ tốc độ và người cuối đoàn chốt hậu, chạy theo tốc độ người chậm nhất, nghỉ định kỳ mỗi một tiếng rưỡi đến hai tiếng. Trước khi lên đường, cả đoàn cùng kiểm tra xe: lốp, phanh, đèn và còi như cách kiểm tra áp suất lốp đã trình bày trong bài kinh nghiệm kiểm tra áp suất lốp xe thuê, và tín hiệu trong đoàn nên dùng còi đèn như bài còi xe thuê bị hỏng có được tiếp tục chạy không để hiểu vì sao còi có vai trò thật sự.

Vì sao đoàn nhỏ hơn luôn an toàn hơn

Mỗi xe thêm vào đoàn là một biến số mới: một người chưa quen đường, một chiếc xe yếu hơn, một kiểu lái khác. Đoàn năm xe vẫn giữ được hình dạng khi qua ngã tư, còn đoàn mười xe trở lên thì sau hai ba ngã tư đã tự xé thành ba nhóm nhỏ, mỗi nhóm một tốc độ. Khi đoàn đã nhỏ, mọi quy tắc còn lại mới có ý nghĩa, vì người đầu đoàn nhìn được người cuối và ngược lại.

Nếu nhóm đông, chia thành từng tốp nhỏ theo trình tự quen: tốp chạy nhanh đi trước, tốp chậm sau, mỗi tốp có người dẫn và người chốt riêng. Cách này vui không kém đi đoàn lớn, nhưng an toàn và bớt mệt hơn hẳn.

Chia vai trong đoàn trước khi đề pa

Đoàn cần hai vai cố định: đầu đoàn và cuối đoàn. Người đầu đoàn giữ tốc độ, chọn làn và ra tín hiệu sớm, tuyệt đối không phóng khi thấy đường thông vì đằng sau không ai theo kịp lúc cong. Người cuối đoàn canh người yếu nhất, không cho ai bị bỏ lại và không vượt lên đầu. Mọi người ở giữa giữ vị trí tương đối, không đổi chỗ liên tục, vì mỗi lần đổi chỗ là một lần hai xe phải đo khoảng cách ở tốc độ đang chạy.

Trước khi đề pa, cả đoàn nên chốt luôn tốc độ tối đa đồng ý chạy, điểm dừng tiếp theo và mật hiệu dùng trên đường. Chốt càng rõ ở bàn, càng ít phải vẫy tay đoán mò ở giữa quốc lộ.

Còn một vai hay bị quên: người giữ đồ chung. Đoàn đi xa thường có ba lô chung, nước và lương khô, và khi mọi xe đều chở đủ thì chẳng xe nào nhẹ. Gom đồ nặng về một hai xe chở thoải mái, còn lại chạy nhẹ, vừa đỡ mệt cho người mới vừa bớt rơi vãi dọc đường. Vai này cũng tiện trông hộ khi cả đoàn xuống nghỉ, khỏi ai cũng phải xách hết đồ theo vào quán.

Khoảng cách và đội hình khi lăn bánh

Đội hình an toàn là so le: xe sau lệch nửa thân so với xe trước, để nhìn xuyên qua khoảng hở chứ không bị che khuất hoàn toàn. Khoảng cách đủ để dừng gấp khi xe trước phanh, kéo dài thêm khi đường ướt hoặc khi chở đồ nặng. Trên đường cong, cả đoàn tách rộng hơn để mỗi xe tự chọn vạch của mình, tránh chạy song song sát nhau trong khúc cua.

Về tốc độ tổng thể, một đoàn chạy đều suốt buổi vẫn về trước đoàn lúc đầu phóng rồi phải đứng chờ, vì mỗi lần dừng chờ là một lần cả đoàn mất hình dạng. Nói cách khác, đều đặn quan trọng hơn nhanh, và người đầu đoàn giữ được độ đều là người có công lớn nhất trong đoàn.

Một thói quen đáng có: liếc gương hậu mỗi vài giây, và nhìn cả đoàn mỗi khi vừa qua một ngã tư. Người giữa đoàn mà thấy người cuối đã khuất lâu, đó là lúc cần bíp nhắc đầu đoàn giảm tốc độ.

Chạy đoàn lúc chạng vạng tối cần thêm một điều chỉnh: cả đoàn bật đèn từ lúc trời còn sáng, không đợi tới tối hẳn, vì điểm mạnh của đoàn là được nhìn thấy từ xa. Đêm xuống thì thu hẹp khoảng cách hơn ban ngày chừng một phần ba, nhưng tuyệt đối không bám sát đến mức đèn phang vào mắt người trước, thứ khiến chính người dẫn đường mệt mắt sớm nhất.

Đoàn có xe máy điện cần một quy tắc cộng thêm: điện yếu nhất trong đoàn quyết định quãng giữa hai lần nghỉ. Xe điện sạc chậm hơn đổ xăng, nên mỗi điểm dừng của đoàn điện thường dài hơn, và lộ trình nên chốt sẵn trạm sạc dọc đường thay vì để người hết pin giữa chừng mới tìm.

Tín hiệu trong đoàn: ít mà đủ

Trong đoàn, tín hiệu tồn tại để báo trước, không phải để trò chuyện. Ba loại đủ dùng: còi ngắn một nhịp để đánh thức chú ý trước điểm qua đường hay kẹt xe, đèn nhá để báo rẽ khi trời tối, và tay chỉ hướng khi rẽ vào lối nhỏ không ai ngờ tới. Còi dài hoặc bấm liên hồi chỉ dành cho tình huống nguy hiểm thật sự, vì dùng hoài thì người nghe thành quen, quen rồi thì lúc cần không còn ai để ý.

Khi có người trong đoàn gặp trục trặc

Xe chết máy giữa đoàn là chuyện thường, cách xử lý mới là điều đáng nói: cả đoàn không phanh gấp cùng lúc, người gần xe gặp trục trặc tấp vào lề trước, còn lại thì cũng dừng gọn vào nơi an toàn đã thấy trước. Tuyệt đối không dàn hàng đứng giữa quốc lộ, và người xuống xe phải đứng về phía lề. Đây cũng là lý do trước chuyến đi, cả đoàn nên chạy thử một quãng ngắn: phát hiện xe yếu từ trong phố còn dễ xử lý hơn phát hiện giữa trục lộ vắng.

Nếu ai lạc đoàn, quy tắc đã chốt từ trước phát huy tác dụng: lạc thì không gọi lòng vòng tìm nhau, mà đi thẳng đến điểm hẹn tiếp theo trên lộ trình. Vì thế mỗi điểm nghỉ nên chọn ở chỗ dễ nhận ra từ xa và có chỗ đỗ xe an toàn.

Cuối cùng là chuyện ăn nghỉ: điểm dừng của đoàn nên chọn nơi đủ rộng cho tất cả xe tấp vào cùng lúc, chứ không phải quán ngon nhất. Đoàn mà chia nhau dừng hai ba quán thì phải tập hợp lại lần nữa, mất thêm giờ mà vẫn phải giữ nguyên tắc kiểm tra người đủ xe trước khi lăn bánh. Mỗi lần lên đường lại, đếm xe và đếm người, một thói quen nhỏ thôi nhưng giữ đoàn nguyên vẹn tới cuối chuyến.

Câu hỏi thường gặp

Đoàn bao nhiêu xe là hợp lý?

Ba đến bảy xe là vùng an toàn nhất. Trên con số đó nên chia tốp, mỗi tốp tự vận hành theo đúng bộ quy tắc và hẹn nhau ở điểm nghỉ chung.

Người mới đi xa nên đứng vị trí nào trong đoàn?

Ngay trước người chốt cuối đoàn. Vị trí này vừa không bị bỏ lại, vừa được người cuối canh giúp, mà cũng không tạo áp lực chạy theo đầu đoàn.

Đi đoàn có nên nối đuôi dài qua ngã tư không?

Không. Qua ngã tư theo từng nhóm nhỏ có thể, mỗi nhóm tự nhìn đèn và chờ lượt, vì một đoàn dài níu nhau qua đèn đỏ là cách nhanh nhất để bị kẹt giữa đường.

Trời mưa giữa chuyến thì đoàn nên xử lý ra sao?

Gặp chỗ che thì cả đoàn cùng dừng, không chỉ một hai xe, vì đoàn tách ra giữa trời mưa rất khó ráp lại. Khi buộc phải chạy tiếp trong mưa, tách khoảng cách rộng thêm, bật đèn và để người chốt hậu đi sát cuối để nhìn trước hết mọi nguy hiểm từ phía sau.

Chạy đoàn có khác gì nhiều so với đi một mình?

Khác ở chỗ tốc độ do người chậm nhất quyết định, và thời gian biểu do điểm nghỉ quyết định. Ai quen đi một mình cần gác lại sở thích phóng nhanh trước khi nhập đoàn.

Đoàn có trẻ em hay người mới đi theo thì lưu ý gì thêm?

Cho người đó vị trí giữa đoàn, ngay sau xe người quen có kinh nghiệm, và ngắn quãng nghỉ lại: mệt của người mới tới sớm và không nói ra, nên mỗi một tiếng có mặt ở trạm nghỉ là an toàn hơn cả trăm quy tắc trên đường.

Tóm lại

Đoàn an toàn là đoàn nhỏ, vai rõ, khoảng cách đều, tín hiệu tối giản và điểm hẹn chắc. Chạy theo tốc độ người chậm nhất không phải là chậm đi, mà là cách duy nhất để cả đoàn tới cùng nhau. Nhóm muốn thuê nhiều xe cho một chuyến đi cùng nhau có thể liên hệ Mr Tú Motorbike Rental qua điện thoại hoặc Zalo trong giờ mở cửa từ 08:00 đến 17:00 hằng ngày để hỏi về số lượng xe sẵn có. Xem thêm các tình huống chạy xe trong ngày thường tại trang chủ đề kinh nghiệm chạy xe trong đời sống.