Bài này thuộc chùm đi phượt và trải nghiệm trong mục Hỏi đáp, về việc nghe chỉ dẫn rẽ trên ứng dụng bản đồ khi đang chạy xe máy. Ứng dụng chỉ đường nay là người bạn đồng hành mặc định của mọi chuyến đi xa, nhưng dùng thế nào cho an toàn giữa dòng xe thì không phải ai cũng nắm rõ. Vấn đề nằm ở ba lớp: chuẩn bị trước khi lên đường, cách nghe và nhận chỉ dẫn khi xe đang lăn bánh, và xử lý khi chỉ dẫn mâu thuẫn với biển báo hoặc điều kiện thực tế. Bài nói kỹ từng lớp một, kèm những thói quen nhỏ giúp bạn giữ tay lái tập trung. Nên đọc kèm tìm trạm xăng trên quốc lộ khi hết xăng để dùng bản đồ hiệu quả hơn, sạc điện thoại khi đi phượt ở đâu để giữ pin cho cả hành trình, và lên ngân sách dự phòng khi đi phượt thế nào khi quy hoạch tổng thể chuyến đi.
Câu trả lời nhanh
Nghe chỉ dẫn rẽ qua loa ngoài của ứng dụng bản đồ là cách an toàn nhất khi chạy xe máy: mắt hoàn toàn rời màn hình, hai tay giữ nguyên vị trí lái. Nguyên tắc cốt lõi là chuẩn bị tuyến từ trước khi lên đường, gắn điện thoại vào giá cố định, bật âm thanh chỉ dẫn và chỉ nhìn màn hình khi xe đã dừng hẳn. Luật giao thông cấm sử dụng điện thoại khi đang điều khiển phương tiện, nên mọi thao tác bấm màn hình đều phải làm lúc đứng yên. Khi chỉ dẫn mâu thuẫn với biển báo cấm hoặc đường thực tế bị phong tỏa, biển báo luôn thắng ứng dụng. Cứ mỗi hai tiếng nghỉ một lần cũng giúp não xử lý chỉ dẫn sắc bén hơn.
Vì sao nghe chỉ dẫn hữu ích trên đường lạ
Trên tuyến quen, người lái gần như không cần ứng dụng, nhưng trên đường lạ ở các tỉnh xa, ứng dụng bản đồ rút ngắn rất nhiều thời gian bằng cách chọn tuyến mới, báo đoạn đường chậm và cảnh báo khúc cua gắt. Chỉ dẫn bằng giọng nói còn giúp giữ tốc độ ổn định, vì người lái không phải chững lại ở mỗi ngã tư để dò biển. Với các nút giao lớn có nhiều nhánh rẽ, nghe tên đường trước vài trăm mét cho phép chủ động lui làn đúng từ sớm thay vì bị dồn vào làn rẽ ở sát ngã tư. Nói chung, giá trị lớn nhất của chỉ dẫn giọng nói là giữ mắt trên đường, thứ mà bản đồ trên tay hay trên cổ tay không làm được.
Tuy nhiên ứng dụng không thay được việc quan sát. Chỉ dẫn của ứng dụng dựa trên dữ liệu đường và vị trí tín hiệu, không thấy được xe tải đang lùi, miệng cống mất nắp hay đoạn ngập sau mưa. Cách dùng đúng là coi chỉ dẫn như dự báo, còn quyết định lái cuối cùng vẫn thuộc về đôi mắt người điều khiển. Khi hai nguồn mâu thuẫn, tắt tiếng chỉ dẫn và tự xử lý theo tình huống, sau đó ứng dụng sẽ tự tính lại lộ trình.
Chuẩn bị trước khi lên đường
Mọi rắc rối với ứng dụng chỉ đường đều bắt nguồn từ việc chuẩn bị vội. Trước khi lên xe, mở ứng dụng, nhập điểm đến và xem qua toàn bộ tuyến để nắm số lượng lối rẽ, đoạn đường lớn và điểm dừng dự kiến. Tải bản đồ offline cho các tỉnh sẽ đi qua, vì nhiều đoạn quốc lộ qua vùng trống trải có sóng yếu hoặc mất hẳn, lúc đó ứng dụng không tính lại được lộ trình. Sạc đầy pin và tắt các ứng dụng nền không cần thiết để tiết kiệm điện. Gắn điện thoại lên giá giữ chắc, màn hình hướng về phía người lái, chỗ gắn không che đồng hồ hay gương.
Cấu hình âm thanh cũng nên chỉnh từ trước: bật giọng chỉ dẫn bằng tiếng Việt, tăng âm lượng lên mức nghe rõ khi động cơ đang nổ, và bật cảnh báo tốc độ nếu ứng dụng có. Một số người quen bật chế độ tiết kiệm pin và giảm độ sáng màn hình, vừa đỡ hao pin vừa đỡ lóa mắt khi chạy đêm. Cuối cùng, thử nghe một chỉ dẫn mẫu ngay tại chỗ đỗ xe để chắc loa điện thoại không bị bóp âm bởi ốp lồng.
Âm lượng và cách nghe cho an toàn
Âm lượng nghe chỉ dẫn cần đủ lớn để xuyên qua tiếng gió và tiếng động cơ ở tốc độ đường trường, nhưng không lớn tới mức che mất tiếng còi của xe khác. Kinh nghiệm đơn giản: chỉnh ở chỗ đỗ sao cho nghe rõ khi xe đang nổ máy, rồi thêm một nấc nhỏ cho đoạn chạy nhanh. Ở đô thị đông xe, hạ xuống một chút để vẫn nghe được môi trường xung quanh. Không dùng tai nghe khi đang điều khiển xe máy, vì hành vi này thuộc diện bị xử phạt và còn làm mất tiếng cảnh báo từ phía sau.
Cách nghe cũng quan trọng như âm lượng. Chỉ dẫn thường có hai mốc: mốc đầu báo trước sớm, mốc thứ hai nhắc sát khúc rẽ. Khi nghe mốc đầu, mắt đã bắt đầu quan sát biển làn và dòng xe phía trước để lui làn sớm. Khi nghe mốc hai, tay lái chỉ việc thực hiện thao tác đã chuẩn bị, không cần liếc màn hình. Nếu lỡ bỏ lỡ một chỉ dẫn, tuyệt đối không bóp thắng gấp hay quay đầu giữa dòng xe, cứ đi thẳng và để ứng dụng tính lại, phần lớn các tuyến quốc lộ đều có điểm quay đầu hợp pháp chỉ sau một hai cây số.
Khi chỉ dẫn khác biển báo hoặc đường thực tế
Ứng dụng đôi khi chỉ vào đường một chiều ngược hướng, con đường đã bị phong tỏa để sửa chữa hoặc lối rẽ đã bị dời sau khi mở nút giao mới. Phản xạ đúng trong các tình huống này là tuân theo biển báo và cảnh sát giao thông, rồi để ứng dụng tự tính lại. Tuyệt đối không chạy ngược chiều theo chỉ dẫn chỉ vì ứng dụng nói có, vì lỗi ấy tự nó là vi phạm bị xử phạt và rất dễ gây tai nạn tại các cung đường hẹp.
Một tình huống khác hay gặp là chỉ dẫn bị trễ do sóng yếu, giọng nói ù ù hoặc dừng hẳn. Khi đó không cố chạy nhanh hơn để bù, mà giảm tốc về mức tự xử lý được bằng mắt thường, quan sát biển chỉ dẫn hành trình đặt dọc quốc lộ. Biển chỉ dẫn hành trình màu xanh da trời chính là bản đồ giấy dọc đường, luôn đủ để về tới các huyện lỵ và thành phố lớn, nên bị đứt chỉ dẫn điện tử không bao giờ là lý do để dừng giữa tuyến.
Thói quen an toàn cần giữ suốt chuyến
Ba thói quen nhỏ giữ an toàn khi dùng chỉ dẫn điện tử. Một, mọi thao tác bấm màn hình chỉ làm khi xe đã dừng hẳn ở lề an toàn hoặc điểm dừng chân. Hai, đặt ứng dụng trước khi chuyển động và không đổi điểm giữa cung đường đông xe. Ba, tin tai mình hơn tai máy: khi nghe chỉ dẫn mà mắt thấy trước mặt không an toàn, chọn hướng an toàn rồi tính lại. Với những ai thường đi theo nhóm, nên thống nhất một người dẫn đường duy nhất để tránh nhiều ứng dụng chỉ nhiều hướng khác nhau gây rối vị trí.
Cuối cùng, kết hợp chỉ dẫn điện tử với nghỉ định kỳ. Mỗi một tiếng rưỡi đến hai tiếng, dừng lại uống nước, duỗi người và kiểm tra lại tuyến còn phía trước. Chạy liên tục ba tiếng trở lên làm khả năng xử lý chỉ dẫn chậm đi rõ rệt, nhất là khi trời tối. Chuyến đi có nhịp nghỉ tốt thì chỉ dẫn chỉ cần nghe một lần là làm đúng, không phải nghe lại nhiều lần giữa dòng xe.
Câu hỏi thường gặp
Nghe chỉ dẫn qua tai nghe có bị phạt không?
Có, đeo tai nghe khi điều khiển xe máy thuộc hành vi bị xử phạt, nên dùng loa ngoài của điện thoại để nghe chỉ dẫn.
Ứng dụng chỉ sai hướng thì tin vào đâu?
Luôn tin biển báo và thực tế đường, cho ứng dụng tính lại lộ trình sau khi đã qua đoạn đó.
Nên gắn điện thoại ở vị trí nào trên xe?
Gắn ngay trên cổ phuộc hoặc tay lái, ngang tầm nhìn dưới, không che đồng hồ, gương và đèn tín hiệu.
Sóng yếu chỉ dẫn bị trễ thì xử lý thế nào?
Giảm tốc, tự dò theo biển chỉ dẫn hành trình màu xanh da trời và bản đồ offline đã tải sẵn từ trước.
Nghe chỉ dẫn có làm mất tập trung không?
Nếu âm lượng hợp lý thì không, tai nghe chỉ dẫn trong khi mắt vẫn quét đường chính là cách lái tập trung nhất.
Chạy đêm nghe chỉ dẫn có khác không?
Chỉ khác ở chỗ âm lượng cần lớn hơn một chút vì tiếng gió mạnh hơn, và màn hình nên giảm sáng để không làm chói mắt.
Trên xe số không có chỗ gắn máy thì sao?
Dùng giá gắn cốp sau hoặc túi bản đồ trước xe, và nhờ người ngồi sau canh chỉ dẫn khi đi theo nhóm.
Nguồn tham khảo
Quy định pháp luật giao thông đường bộ có ảnh hưởng trực tiếp tới việc vận hành xe máy trên các tuyến đường:
Tóm lại
Nghe chỉ dẫn rẽ trên ứng dụng khi đang chạy xe máy an toàn hay không phụ thuộc vào cách chuẩn bị và cách nghe: tải bản đồ offline từ trước, gắn máy chắc chắn, chỉnh âm lượng hợp lý, mọi thao tác bấm chỉ làm khi xe dừng hẳn, và luôn để biển báo thực tế quyết định cuối cùng. Nếu bạn cần xe máy cho chuyến sắp tới, xem thủ tục thuê xe máy để chuẩn bị giấy tờ trước, hoặc liên hệ Mr Tú qua điện thoại hoặc Zalo, giờ làm việc từ 08:00 đến 17:00 hàng ngày, để được tư vấn nhanh.