Kính râm gần như là trang bị mặc định của người đi xe máy dưới nắng Hà Nội, nhưng câu hỏi có hại mắt không vẫn được nhiều khách hỏi, vì có loại kính tốt, có loại kính kém lại nhân thêm rủi ro. Bài này thuộc chùm hỏi đáp về trang bị xe trong mục hỏi đáp, trả lời dựa trên nguyên tắc bảo vệ mắt và trải nghiệm thực tế chạy xe. Các câu hỏi chung về thuê xe nằm trong mục hỏi đáp nhanh, còn kinh nghiệm dùng xe bền hơn nằm trong mục kinh nghiệm.
Câu trả lời nhanh
Kính râm chất lượng đúng thì tốt cho mắt khi chạy xe nắng: giảm chói, giảm mỏi mắt và giúp nhìn rõ biển đường hơn. Kính râm kém mới có hại: tròng không chuẩn quang học gây mờ, méo hình và mỏi mắt thêm; tròng tối không chống tia cực tím thì còn nguy hơn không đeo, vì đồng tử mở rộng đón nhiều tia có hại hơn. Nguyên tắc chọn: tròng có nhãn chống tia cực tím, kính ôm sát che cả hai bên mắt, khung nhẹ không xê dịch khi đội mũ. Còn về câu hỏi có hại mắt không, đáp án là: kính tốt không hại, kính tạm và kính không chuẩn mới hại.
Kính râm chất lượng tốt cho mắt ra sao
Nắng chói làm người lái nheo mắt, giảm độ phân biệt và tăng mỏi sau chặng dài. Tròng kính tốt lọc bớt ánh sáng chói nhưng giữ độ tương phản: biển đường vẫn rõ, vệt bó vỉa vẫn nhận được, và mắt không phải điều tiết liên tục. Lớp chống tia cực tím bảo phần sâu trong mắt khỏi tổn thương tích lũy lâu dài, chuyện thật chứ không phải quảng cáo. Với người hay chạy chiều ngược nắng khung năm giờ, kính tốt làm giảm rõ sự khó chịu khi mặt trời hạ thấp chiếu ngang qua mặt đường.
Kính râm kém hại bằng cách nào
Hại thứ nhất: tròng tối giá rẻ thường chỉ tối mà không lọc tia cực tím. Trong bóng tối, đồng tử mở to, và tia có hại vào mắt nhiều hơn so với không đeo kính, một nghịch lý ít người biết. Hại thứ hai: tròng nhựa mỏng không chuẩn quang học làm hình ảnh méo nhẹ hai bên rìa, khiến não phải chỉnh liên tục, gây nhức đầu sau chuyến dài. Hại thứ ba: kính rộng không ôm để hở hai bên, bụi và gió lùa vào mắt, gây chảy nước mắt và mất tập trung. Hại thứ bốn: kính cồng cộm, nặng, xê dịch khi đội mũ, khiến người lái hay đeo hờ hoặc chỉnh kính lúc đang chạy, một phân tâm nguy hiểm thật giữa đường.
Cách chọn kính chạy xe
Bốn tiêu chí. Một, tròng: nhãn chống tia cực tím hoặc chuẩn bộ lọc từ hãng có uy tín, màu xám hoặc nâu giữ độ tương phản tự nhiên hơn màu xanh tím thời trang. Hai, hình dáng: kính ôm, cong theo mặt, che hai bên hở, có đệm mũi không cấn dưới mũ. Ba, khung: nhẹ, bền, càng kính không đè thái nặng dưới vành mũ. Bốn, độ bám: cùi tay có silicon hoặc gờ chống trượt, vì gió và độ rung xe làm kính xê dịch. Thử kính trước khi mua bằng cách đội mũ luôn: kính phải ngồi vững khi lắc đầu nhẹ và không chạm vành mũ gây khó chịu. Với người có kính độ, làm tròng râm có độ hoặc dùng kính ôm chụp ngoài là hai hướng phổ thông đáng cân nhắc.
Kính râm theo khung giờ và thời tiết
Khung nắng gắt trưa và chiều ngược nắng là lúc kính râm phát huy nhất. Khung chạng vạng tối, nên tháo kính râm và chuyển sang kính trong suốt hoặc không đeo: tròng tối vào chạng vạng làm giảm độ thấy của bóng tối quanh đường, đúng lúc cần thấy nhất. Trời mưa, tròng tối cũng làm hình mờ thêm trên mặt đường ướt, nên dùng kính trong suốt hoặc không đeo, và chú ý lau tròng trước khi đi. Trời mù, tương tự chạng vạng: kính tối làm giảm tiếp tầm nhìn vốn đã bó. Người hay chạy đủ các khung giờ nên có hai loại kính, hoặc loại tròng đổi màu nếu ngân sách cho phép, và luôn lau tròng bằng vải sạch chứ không dùng tay áo, vì xước tròng là con đường mờ hình nhanh nhất.
Kính râm với mũ tròn
Đeo kính dưới mũ tròn có một nguyên tắc: kính phải đội sau khi mũ đã vào đúng vị trí, và tháo kính cũng theo thứ tự ngược. Kính rộng quá đè vành mũ sẽ trễn liên tục, kính quá ôm sẽ đè cấn sống mũi gây đau sau chặng dài. Với mũ tròn full-face, chọn kính mảnh gọn luồn vào dễ dàng; với mũ nửa đầu, chọn kính có đuôi càng ôm giữ khi gió. Cuối cùng, kính không thay thế vành che mũ: vào cua ngược nắng, vành mũ che được phần lớn ánh sáng chói từ trên xuống, còn kính lo phần nắng chiếu ngang, hai lớp cộng nhau mới thoải mái trọn chuyến.
Chăm kính và thay khi nào
Kính chạy xe hư chủ yếu vì hai thói quen: lau bằng vải sai và bỏ lộn xộn trong cốp. Lau kính chỉ nên dùng vải microfiber sạch, rửa vải sau vài lần dùng vì vải bám bụi lại chính là giấy giâu kính. Bỏ kính nên vào túi đựng cứng hoặc hộp nhựa nhỏ trong cốp, không ném chung với khóa và đồ kim loại. Về mốc thay: khi tròng xước trong vùng nhìn chính, lớp phủ bong mảng, hoặc khung nứt gãy chỗ càng là lúc nên thay, vì kính hỏng không chỉ khó chịu mà còn tạo chói tán xạ lúc đêm. Với người chạy quanh năm, một kính tốt dùng hai ba năm là chuyện bình thường, chi phí tính ra rẻ hơn nhiều so với mỏi mắt mỗi ngày.
Ngoài thứ tự đeo, bạn cũng nên kiểm tra điểm tiếp xúc giữa càng kính và lớp lót mũ sau mỗi vài tuần. Lót mũ thấm mồ hôi lâu ngày sẽ xẹp, tạo khe hở khiến kính bị lỏng khi gắt cua hoặc chạy đường trường nhanh. Lúc đó bạn có hai lựa chọn: thay lớp lót mới đúng mã mũ, hoặc đổi sang kính có càng bám ôm hơn. Đừng tìm cách tạm bợ bằng dây thun hay băng dính, vì những chỗ bịt đó có thể tuột ngay khi bạn cần giữ kính ổn định nhất.
Về bảo quản giữa các chuyến, kính nên được để trong hộp mềm hoặc túi vải khi không dùng, tránh để lộn trong cốp xô đèn hoặc trùng với dụng cụ sửa xe. Một vệt xước nhỏ trên tròng tuy không nhìn thấy ngay nhưng sẽ tán xạ ánh sáng đèn ô tô ban đêm, khiến bạn hoa mắt trên quốc lộ. Vậy nên nếu kính đã trầy nhiều ở vùng mắt nhìn đường, đó là lúc nên thay kính mới thay vì cố dùng tiếp cho tới hỏng hẳn.
Câu hỏi thường gặp
Kính râm chạy xe có hại mắt không?
Kính chuẩn chống tia cực tím thì tốt cho mắt. Kính tối rẻ không lọc tia có hại mới nguy, vì đồng tử mở rộng đón nhiều tia hơn so với không đeo.
Màu tròng nào tốt cho chạy xe?
Xám hoặc nâu giữ độ tương phản và màu tự nhiên, dễ đọc biển và vệt đường. Màu xanh tím thời trang đẹp nhưng thường làm lệch màu tín hiệu đèn.
Kính râm đeo lúc chạng vạng có tốt không?
Không nên. Tròng tối vào chạng vạng làm giảm thấy bóng tối quanh đường, đúng lúc cần thấy nhất. Tháo kính râm và chuyển sang tròng trong suốt.
Người cận thị chạy xe nắng thì làm sao?
Làm tròng râm có độ theo kính của mình, hoặc dùng kính ôm chụp ngoài kính độ. Chạy xe không nên dùng kính áp tròng lâu vì gió và bụi làm khô mắt.
Kính râm giá rẻ dùng tạm có sao không?
Không nên dùng tạm cho chạy xe: tròng không chuẩn gây méo hình và mỏi mắt thêm. Nếu ngân sách hạn, chọn loại trong suốt đơn giản còn an toàn hơn kính tối kém.
Kính bị xước nhẹ còn dùng được không?
Xước trước mặt tròng gây tán xạ ánh sáng và mờ hình lúc đối diện đèn ngược chiều. Nên thay khi xước nằm trong vùng nhìn chính, và lau kính bằng vải sạch để chậm xước.
Tóm lại
Kính râm chạy xe không hại mắt khi chọn đúng: tròng chống tia cực tím, khung ôm nhẹ bám chắc, và tháo kính khi vào chạng vạng, mưa hoặc mù. Kính tối rẻ không chuẩn là loại thật sự hại, nên đầu tư một kính đúng ngay từ đầu. Khi cần thuê xe máy ở Hà Nội cho các chuyến đi trong thành phố hoặc hành trình dài quanh năm, liên hệ Mr Tú qua điện thoại hoặc Zalo trong giờ mở cửa từ 08:00 đến 17:00 hằng ngày để được tư vấn dòng xe phù hợp, và xem thêm các câu hỏi chung trong mục hỏi đáp nhanh.