Nhiều khách muốn gắn thêm đèn cho xe máy: đèn cho pha sáng hơn cho buổi tối, đèn hậu cho dễ thấy, hoặc đèn trang trí đổi màu cho đẹp xe. Câu hỏi là điều nào được phép, điều nào vi phạm. Bài này thuộc chùm hỏi đáp về trang bị xe trong mục hỏi đáp, trả lời theo hướng nguyên tắc của luật giao thông đường bộ: xe phải đúng chuẩn kỹ thuật, không thay đổi tính năng gây nguy hiểm hoặc gây nhầm lẫn cho người khác. Kinh nghiệm dùng đèn an toàn đã được mô tả trong chủ đề chạy đêm và đèn xe, còn các thủ tục khi thuê xe nằm trong mục thủ tục.
Câu trả lời nhanh
Được phép nếu đèn gắn thêm phục vụ chiếu sáng đúng chuẩn: đèn pha công suất hợp lý đúng vị trí, đèn hậu đỏ, đèn xi nhan vàng, không lóa mắt người ngược chiều và không làm thay đổi kết cấu xe trái quy định. Không được phép khi đèn lóe màu kiểu trang trí chói mắt, đèn gắn cao sai vị trí, đèn pha công suất lớn gây chói hoặc thay đổi tín hiệu màu sai chuẩn như xi nhan trắng, hậu xanh. Nguyên tắc gốc: xe tham gia giao thông phải bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật an toàn và không gây nguy hiểm cho người và xe khác.
Nhóm đèn được phép gắn thêm
Nhóm an toàn về mặt nguyên tắc gồm: đèn hậu phụ cùng màu đỏ đặt thấp, đèn pha phụ cùng hướng chiếu với pha chính và công suất vừa phải, đèn gầm trắng vàng hợp vị trí, và các đèn phản quang thụ động. Điểm chung của nhóm này là phục vụ người lái thấy và được thấy, không gây chói, và không thay đổi tín hiệu chuẩn của xe. Người hay chạy quãng đường quê vắng buổi tối hay chọn thêm một đèn pha phụ ôm vào ống trước, hướng chiếu hơi cụp xuống để không lóa xe ngược chiều.
Khi lắp bất kỳ đèn nào, nên để thợ nối qua công tắc riêng và cầu chì, không nối thẳng vào dây điện chính của xe. Lắp tại tiệm còn giúp cân chỉnh góc chiếu, và góc chiếu đúng quan trọng hơn công suất đèn: đèn sáng mà chiếu chếch lên thì vừa không thấy đường hơn vừa gây chói.
Nhóm đèn dễ vi phạm
Nhóm dễ vướng là đèn trang trí đổi màu nhấp nháy gắn quanh thân xe, đèn LED màu xanh đỏ ở bánh xe, đèn pha cực sáng gắn cao ngang tầm mắt, và đèn chiếu hậu các màu khác đỏ. Các loại này gây nhầm lẫn hoặc chói mắt cho người cùng đường, dễ bị coi là không bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật khi tham gia giao thông. Đèn nhấp nháy kiểu này còn làm người lái sau mất đánh giá khoảng cách, một nguy hiểm thật chứ không chỉ là chuyện bị nhắc.
Về màu sắc tín hiệu, chuẩn chung dễ nhớ là: đèn pha và gầm trắng hoặc vàng, xi nhan vàng, hậu và đèn phanh đỏ. Bất kỳ đèn gắn thêm nào đổi màu các vị trí này so với chuẩn đều nên bỏ, kể cả trường hợp chỉ để cho đẹp.
Lưu ý với khách thuê xe
Khách thuê xe không nên tự gắn đèn cố định vào xe thuê, vì việc khoan thân hay nối dây điện có thể ảnh hưởng tình trạng xe và làm phức tạp lúc hoàn trả. Nếu cần đèn cho chuyến đi tối, nên hỏi nơi cho thuê trước: nhiều nơi có sẵn xe đèn tốt, hoặc chấp nhận loại đèn ôm tháo nhanh không để dấu. Trước khi nhận xe buổi tối, kiểm tra đủ đèn pha, đèn gầm, xi nhan và đèn hậu là việc nên làm ngay tại chỗ.
Nếu dùng xe điện, nguyên tắc an toàn cao hơn về phần điện: không tự nối phụ tải vào mạch, vì nó vừa rút pin vừa rủi ro chập. Mọi chỉnh sửa đèn trên xe điện nên để thợ chuyên xử lý.
Cách kiểm tra đèn sau khi gắn
Sau khi lắp xong, làm ba phép thử đơn giản. Phép thử một: đỗ xe đối diện một bức tường sáng hay vừa, ngắm đèn pha từ xa hai mươi mét xem vệt sáng có chếch lên quá nửa tầm của người lái ngược chiều hay không. Phép thử hai: nhờ một người đứng sau xe ba mươi mét lúc chạng vạng tối, xem đèn hậu đỏ có nổi bật khỏi phông đường hay không. Phép thử ba: bật xi nhan bốn phía và đếm nhịp, đảm bảo không có bóng nào nháy lệch tông. Ba phép thử này chỉ mất năm phút nhưng phát hiện gần hết các lỗi lắp đặt phổ biến.
Ngoài ra, sau một hai tuần chạy nên siết lại ốc kẹp và kiểm tra lại chỗ đi dây, vì rung động xe máy làm các điểm nối lỏng rất nhanh. Đèn chập chờn giữa đường tối vừa khó chịu vừa che giấu vị trí thật của xe, nên phát hiện sớm chỗ tiếp xúc kém luôn rẻ hơn sửa giữa đêm.
Ba câu hỏi nên tự hỏi trước khi gắn đèn
Một, đèn này làm mình thấy rõ hơn hay chỉ làm xe nổi bật? Hai, người ngược chiều có bị chói khi gặp xe mình không? Ba, đèn này có thay đổi tín hiệu màu chuẩn không? Trả lời được cả ba câu theo hướng an toàn thì món đèn đó đáng gắn; ngược lại thì thôi. Đèn tốt nhất cho người hay đi tối vẫn là bộ đèn chính của xe được vệ sinh, cân chỉnh góc đúng, và dùng đúng chế độ pha gần pha xa theo tình huống. Nếu bạn thường xuyên đi tối và đang cân nhắc mua thêm đèn, hãy đầu tư vào chất lượng một món thay vì gắn nhiều loại rẻ: một đèn pha phụ tốt góc chuẩn đáng giá hơn ba món đèn màu lấp lánh gắn khắp xe, vì mục đích của đèn là an toàn chứ không phải trình diễn. Cuối cùng, hãy nhớ rằng luật giao thông đặt ra yêu cầu về tiêu chuẩn kỹ thuật của xe không phải để hạn chế người lái, mà để mọi người trên đường đều đọc được tín hiệu của nhau trong cùng một ngôn ngữ ánh sáng; giữ đúng chuẩn đó là cách rẻ nhất để buổi tối trên đường dễ chịu cho cả mình và người xung quanh.
Câu hỏi thường gặp
Gắn đèn pha phụ có bị nhắc không?
Không, nếu đèn công suất hợp lý, góc chiếu cụp đúng và không làm chói người ngược chiều. Chọn loại ôm ống tháo nhanh còn tiện cho xe thuê.
Đèn LED màu gắn bánh xe có được không?
Không nên. Đây là loại dễ bị coi là trang trí gây chói và nhầm lẫn, không phục vụ chiếu sáng thực sự.
Đèn hậu thêm có cần không?
Có ích cho người lái sau thấy xe mình sớm hơn, miễn là màu đỏ và đặt thấp. Đây là một trong vài món đèn thêm đáng tiền nhất.
Khách thuê có tự gắn đèn được không?
Nên hỏi trước nơi cho thuê. Loại tháo nhanh không để dấu thường được chấp nhận, còn khoan thân hay nối dây cố định thì không nên tự làm trên xe thuê.
Đèn cực sáng chạy quê có tốt không?
Chỉ tốt khi góc chiếu chuẩn. Cường độ lớn mà chiếu chếch lên gây chói, vừa không thấy đường tốt hơn vừa phiền người khác.
Đèn xin nhan đổi màu có được coi là trang trí không?
Có. Xi nhan chuẩn là vàng, và đổi sang màu khác làm người cùng đường mất nhận diện tín hiệu rẽ, nên nhóm này cũng nên bỏ như đèn trang trí.
Xe bị nhắc vì đèn thì xử lý thế nào?
Tháo hoặc chỉnh phần đèn vi phạm ngay tại chỗ nếu có thể, và mang xe về đúng chuẩn kỹ thuật trước khi tiếp tục đi. Với xe thuê, báo ngay nơi cho thuê để được hướng dẫn.
Tóm lại
Gắn thêm đèn cho xe máy được phép khi phục vụ an toàn theo chuẩn: đúng vị trí, đúng màu tín hiệu, không chói và không lạm dụng công suất; còn đèn trang trí nhấp nháy hoặc sai màu là nhóm nên bỏ. Với xe thuê, hỏi nơi cho thuê trước và ưu tiên loại tháo nhanh. Khi cần thuê xe máy ở Hà Nội có đèn tốt cho nhu cầu đi tối, liên hệ Mr Tú qua điện thoại hoặc Zalo trong giờ mở cửa từ 08:00 đến 17:00 hằng ngày để được tư vấn dòng xe phù hợp, và xem thêm các câu hỏi chung trong mục hỏi đáp nhanh.