Nhiều người dùng một chiếc mũ bảo hiểm nhiều năm liền chỉ vì nó còn nguyên vẹn, không nứt, không vỡ. Nhưng mũ bảo hiểm không phải đồ dùng bền vĩnh viễn: vật liệu hấp thụ xung lực bên trong bị lão hóa theo thời gian, và đó là lý do các nhà sản xuất luôn khuyến cáo thay mũ định kỳ. Bài này thuộc chùm hỏi đáp trang bị trong mục hỏi đáp, trả lời cụ thể mũ bảo hiểm dùng bao lâu nên thay, dấu hiệu nhận biết mũ đã hết tuổi, và cách kéo dài tuổi thọ mũ bằng bảo quản đúng.

Câu trả lời nhanh

Thời gian khuyến cáo của phần lớn nhà sản xuất là từ ba đến năm năm kể từ ngày sản xuất, tùy điều kiện sử dụng và chất lượng mũ. Ở khí hậu nắng nóng như miền Bắc Việt Nam, mũ phơi nắng thường xuyên trên yên xe thì tuổi thọ thực tế ngắn hơn, nhiều mũ phổ thông nên thay sau khoảng ba năm. Bên cạnh thời gian, mũ từng chịu một cú va đập mạnh hoặc rơi từ độ cao người đứng thì nên thay ngay dù nhìn ngoài còn mới, vì lớp mút hấp thụ bên trong đã tạo biến dạng không thấy bằng mắt.

Vì sao mũ cũ kém bảo vệ

Cấu tạo mũ bảo hiểm gồm vỏ cứng bên ngoài và lớp mút xốp hấp thụ xung lực bên trong. Khi có va đập, lớp mút nén lại để hấp thụ lực thay cho hộp sọ. Vật liệu này bị lão hóa dần dưới tác động của nhiệt, độ ẩm và mồ hôi: mất độ đàn hồi, giòn và xốp rỗng. Quá trình này không nhìn thấy được từ bên ngoài, nên một chiếc mũ mười năm tuổi có thể bên ngoài sáng như mới nhưng bên trong đã mất phần lớn khả năng hấp thụ. Đó là lý do thời gian là chỉ số quan trọng, không chỉ vẻ ngoài.

Về nguyên tắc chung của một số nghiên cứu an toàn được trích dẫn nhiều: mũ sau va chạm mạnh bị loại khỏi vòng sử dụng, và mũ quá tuổi dùng thì khả năng hấp thụ xung lực giảm đáng kể. Với người đi xe hằng ngày, xem việc thay mũ định kỳ như thay lốp xe: chi phí nhỏ so với rủi ro nó chống lại.

Dấu hiệu mũ nên thay ngay

Những dấu hiệu rõ sau đây đòi hỏi thay mũ không chờ tới mốc ba năm: vỏ có vết nứt dù nhỏ, vết lún hoặc sứt mẻ ở mép; mút bên trong bị xẹp, vụn thành bột khi bấm ngón tay; dây đai bị giãn, khóa cài lỏng không giữ chắc; quai bị sờn đứt chỉ; và mũ có mùi ẩm mốc kéo dài không hết sau khi phơi. Ngoài ra, nếu mũ từng rơi từ trên cao hoặc bạn từng ngã xe dù nhẹ mà đầu chạm đất, đó là lần mũ đã làm việc của nó và nên được thay.

Một dấu hiệu khác thường bị bỏ qua là mũ quá cũ so với chuẩn: các mũ trôi nổi không nhãn, không tem hợp quy thì bất kể mới hay cũ đều không nên dùng, vì không có căn cứ nào xác nhận nó từng hấp thụ được va đập theo quy chuẩn.

Cách bảo quản để mũ bền hơn

Bảo quản tốt có thể giữ mũ ở trạng thái tốt nhất trong suốt tuổi thọ khuyến cáo. Ba việc đơn giản: không để mũ phơi nắng trực tiếp trên gương xe hoặc sau yên khi không đi, vì nhiệt làm vỏ và mút lão hóa nhanh; sau khi dùng, lau mồ hôi quanh viền và để mũ nơi thoáng khô; và không treo mũ bằng quai cắm lên gương xe khi chạy, vừa làm quai giãn vừa vướng tay lái. Vệ sinh mũ bằng xà phòng loãng và để khô tự nhiên, không dùng hóa chất mạnh hoặc máy sấy nóng.

Người hay chở trẻ cũng nên đo lại mũ của trẻ thường xuyên: đầu trẻ lớn nhanh và một chiếc mũ chật sẽ gây khó chịu, dẫn trẻ hay cởi mũ, còn mũ rộng thì tuột khi cần giữ chắc nhất. Các câu hỏi về mũ trẻ em và tiêu chuẩn đã có bài riêng trong nón bảo hiểm trẻ em cần đạt tiêu chuẩn nào, còn kinh nghiệm thực tế về trang bị khi chạy xe nằm rải rác trong mục kinh nghiệm. Ai cần tư vấn thuê xe kèm mũ đạt chuẩn hãy liên hệ Mr Tú qua điện thoại hoặc Zalo trong giờ mở cửa từ 08:00 đến 17:00 hằng ngày; thủ tục thuê xe được tóm gọn trong mục thủ tục thuê xe.

Cách kiểm tra mũ định kỳ tại nhà

Mỗi ba tháng, dành năm phút kiểm tra mũ theo bốn bước. Bước một, quan sát vỏ dưới ánh sáng tốt: tìm vết nứt chân chim quanh các gờ và mép, chỗ hay xuất hiện đầu tiên. Bước hai, bấm nhẹ các vị trí mút bằng ngón tay cái: mút còn tốt có độ đàn hồi trở lại, mút già thì lõm và trở lại chậm hoặc không trở lại. Bước ba, giật thử dây đai mạnh vài nhịp: khóa không tuột, dây không xê dịch tại điểm gắn. Bước bốn, đội thử và lắc đầu: mũ vừa không đè trán, không hở sau gáy. Ghi lại ngày kiểm tra bằng bút nhỏ ở mép trong viền sẽ giúp bạn nhớ lịch sử mũ.

Nếu mũ là loại có kính lưới hoặc mũ trùm kín, thêm một bước kiểm tra khớp gập kính: kính phải giữ chắc ở vị trí kéo lên, không rơi tự do khi gập, vì kính rơi khi đang chạy là một tình huống mất tập trung nguy hiểm.

Mũ theo loại xe và tần suất sử dụng

Ngưỡng thay mũ cũng phụ thuộc cách bạn dùng. Người đi xe quãng ngắn trong phố mỗi ngày một mũ nửa đầu nhẹ thường cho mũ thấm mồ hôi nhiều, mút xuống cấp nhanh, nên ngưỡng ba năm là vừa. Người chạy đường trường cuối tuần dùng mũ trùm kín nên để mũ trong tủ giữa các chuyến, mũ ít hứng nắng nhưng lại chịu gió bụi nhiều hơn, cần chú ý khóa kính và quai. Người thuê xe ngắn ngày thì mũ đi kèm xe của bên cho thuê cũng cần kiểm: hỏi mũ đã dùng bao lâu và xem tem hợp quy trước khi nhận, vì đó là đồ bảo vệ đầu bạn trên suốt hành trình.

Câu hỏi thường gặp

Mũ bảo hiểm có hạn sử dụng in trên sản phẩm không?

Nhiều mũ có in ngày sản xuất trên nhãn hoặc quai; tính mốc ba tới năm năm từ ngày đó. Mũ không ghi rõ ngày sản xuất thường là hàng không nhãn chuẩn, nên cân nhắc thay bằng mũ có nhãn đầy đủ.

Mũ chưa từng ngã nhưng đã bốn năm thì sao?

Nên thay, vì lão hóa vật liệu diễn ra kể cả khi mũ không chịu va đập. Bốn năm trong khí hậu nóng ẩm là ngưỡng mà phần lớn mũ phổ thông đã giảm khả năng hấp thụ rõ rệt.

Mũ để trong tủ kín năm năm chưa dùng có được không?

Chưa dùng thì lão hóa chậm hơn, nhưng mút xốp vẫn già dần theo thời gian. Nếu mũ chưa dùng mà đã gần mốc năm năm, nên kiểm tra độ đàn hồi của mút và cân nhắc thay nếu mút đã cứng.

Mũ có mùi mốc, giặt có hết không?

Giặt có hết mùi tạm thời, nhưng mốc kéo dài thường là dấu hiệu mút đã thấm ẩm lâu ngày, môi trường lý tưởng để vật liệu xuống cấp. Thay mũ mới là chắc chắn hơn.

Mũ bị rơi nhẹ từ ghế, có phải thay không?

Rơi từ độ cao thấp như tuột tay thường chỉ cần kiểm tra vỏ và quai. Rơi từ độ cao người đứng trở lên thì nên thay, vì lực cú rơi đã tương đương một phần bài thử va đập.

Mũ cao cấp có bền hơn mũ phổ thông không?

Vật liệu tốt hơn thường cho tuổi thọ dài hơn và thoáng hơn, nhưng mốc khuyến cáo thay vẫn tính theo thời gian và va đập, không phải theo giá. Mũ đắt mà đã từng chịu va đập mạnh vẫn phải thay.

Nguồn tham khảo

Tóm lại

Mũ bảo hiểm nên thay sau khoảng ba đến năm năm sử dụng, hoặc ngay lập tức khi có vết nứt vỏ, mút xẹp, quai giãn, hoặc sau một cú va đập mạnh. Bảo quản mũ khỏi nắng gắt, giữ khô thoáng và vệ sinh định kỳ giúp mũ giữ được trạng thái tốt trong suốt tuổi thọ đó. Khi cần thuê xe máy ở Hà Nội kèm mũ đạt chuẩn, liên hệ Mr Tú qua điện thoại hoặc Zalo trong giờ mở cửa từ 08:00 đến 17:00 hằng ngày để được tư vấn.