Chở con trên yên sau mỗi ngày đi học, đi chơi, câu hỏi về chất lượng mũ bảo hiểm trẻ em không còn là chuyện của riêng ai có con nhỏ. Mũ giả, mũ chợ đầu là mối lo thật: đội lên trông giống mũ thật, nhưng va chạm nhẹ đã nứt vỏ. Bài này thuộc chùm giấy tờ và pháp lý trong mục hỏi đáp, sẽ nói rõ một chiếc nón bảo hiểm cho trẻ cần đạt những tiêu chuẩn nào, cách nhận biết mũ đạt chuẩn, và cách đội sao cho tiêu chuẩn phát huy được tác dụng.

Câu trả lời nhanh

Mũ bảo hiểm cho trẻ em đi trên xe máy tại Việt Nam phải đạt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về mũ bảo hiểm cho người đi mô tô, xe máy, hiện hành là QCVN 2:2019/BKHCN. Mũ đạt chuẩn là mũ qua thử nghiệm va đập và đột nhập, có dây và khóa chặt đúng yêu cầu, dán tem chứng nhận hợp quy CR và ghi rõ nhãn sản phẩm. Bên cạnh đó, quy định an toàn giao thông hiện hành yêu cầu người ngồi trên xe máy phải đội mũ bảo hiểm đạt quy chuẩn và cài quai đúng cách, vi phạm sẽ bị xử phạt theo nghị định hiện hành, vì thế chọn mũ đạt chuẩn cho con vừa là an toàn, vừa là tuân thủ pháp luật.

Quy chuẩn kỹ thuật là gì và nó thử mũ ra sao

Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia là tập yêu cầu tối thiểu mà mũ bảo hiểm phải vượt qua trước khi được lưu thông. Với mũ cho người đi mô tô, xe máy, quy chuẩn hiện hành quy định các chỉ tiêu chính: hấp thụ va đập khi rơi từ độ cao quy định lên mặt phẳng cứng, chịu đột nhập bởi mũi nhọn, cường độ của dây đai và độ bền của khóa cài, cùng với vùng che phủ tối thiểu cho hộp sọ. Mũ trẻ em muốn bán hợp pháp cũng phải nằm trong khung này, nghĩa là một chiếc mũ in hình hoạt hình vẫn phải qua đúng bài thử nghiêm ngặt như mũ người lớn, chứ không có "quy chuẩn đồ chơi" nào được chấp nhận cho việc chở trẻ trên xe máy.

Điểm khác biệt của mũ trẻ em nằm ở kích cỡ và trọng lượng: vỏ nhỏ hơn theo chu vi đầu, đệm lót gọn hơn, tổng thể nhẹ để cổ trẻ không phải gánh. Thực tế quan trọng nhất cần nhớ: không có tiêu chuẩn nào cho phép "mũ người lớn cài thêm gọng". Mũ rộng quá đầu sẽ tuột khi va chạm đúng lúc cần nhất, còn mũ quá chặt ép đầu con khó chịu khiến trẻ lần hồi cởi ra.

Nhận biết mũ đạt chuẩn trên kệ hàng

Điều đầu tiên cần tìm là tem chứng nhận hợp quy CR dán phía sau vỏ, thường dạng nhãn nhỏ tròn hoặc bầu dục. Tiếp theo là nhãn sản phẩm may bên trong viền: ghi tên sản phẩm, nhà sản xuất, xuất xứ, ngày sản xuất và quy chuẩn áp dụng. Mũ không nhãn, nhãn mờ chữ, hoặc giá rẻ bất thường kèm vỏ mỏng nhẹ như đồ chơi là dấu hiệu nên bỏ qua. Ưu điểm của các hãng mũ trong nước lớn là tem CR và nhãn luôn đầy đủ, còn hàng trôi nổi chủ yếu lỗi ở đây.

Một số mẹo kiểm nhanh tại chỗ: bấm vỏ với ngón tay cái, vỏ đạt chuẩn không bị lún lõm; giật dây đai mạnh vài nhịp, khóa không tuột; tháo đệm lót xem mút bên trong dày và đàn hồi, không phải mút giấy vụn. Nhìn vào mép vỏ, mũ đạt chuẩn có viền nhựa ép kín, không gờ sắc cắt lộ ra.

Chọn size theo chu vi đầu, không theo tuổi

Chu vi đầu trẻ em khác nhau rất nhiều ở cùng độ tuổi, nên cách chọn đúng là đo vòng qua trán và gáy nơi mũ sẽ nằm, rồi đối chiếu size in trên hộp mũ. Mũ đội vừa là khi lắc đầu trái phải mũ không xê dịch, phần trán che tới khoảng một hai đốt ngón tay phía trên chân mày, và dây đai cài sau khi vẫn nhét luồn được một ngón tay vào giữa quai và cằm. Trẻ em lớn nhanh, nên đo lại mỗi vài tháng, và coi việc thay mũ đúng size là chi tiết an toàn chứ không phải mua sắm.

Về loại mũ: nửa đầu phổ biến, nhẹ và thoáng, hợp phố; mũ trùm kín che được cả phần sau và có kính lưới phù hợp đường trường, nhưng nặng hơn và cần thời gian làm quen. Với trẻ ngồi yên sau từ ba đến sáu tuổi, ưu tiên mũ nửa đầu nhẹ, vì nhóm này hay gật đầu ngủ trên yên, mũ nặng sẽ làm cổ mỏi nhanh và đẩy trẻ ra tư thế ngồi không an toàn.

Đội đúng cách thì tiêu chuẩn mới có ý nghĩa

Mũ đạt chuẩn đội sai cũng mất phần lớn tác dụng. Quy tắc đội đúng: mũ thẳng, không lệch về sau để lộ trán; dây đai kéo căng tới mức vừa khít một ngón tay; và khóa cài chắc vào vị trí bên hông cằm. Thói quen phổ biến của trẻ là kéo quai buông lỏng cho đỡ nghẹt, nên cha mẹ cần kiểm tra lại mỗi lần lên xe, coi đó như thói quen siết dây an toàn khi đi ô tô. Cuối cùng, mũ bảo hiểm có tuổi thọ: rơi mạnh một lần, vỏ và mút đã tạo lún vi mô không thấy bằng mắt, nên sau cú rơi đó là lúc thay mũ mới, kể cả khi mũ còn như mới. Cũng không nên để mũ phơi nắng sau yên xe ngày này qua ngày khác, vì vỏ nhựa già nắng chóng giòn.

Trên đường phố và những tình huống hay gặp

Chở trẻ đi xe trong thành phố có vài tình huống đặc thù. Khoảng cách ngắn nhưng va chạm giao thông xảy ra rất sát, nên mũ cho trẻ không phải đồ dùng tùy hứng mà là trang bị bắt buộc như người lớn. Trẻ hay ngủ gật trên yên, nên nếu chở đi quãng xa hơn thường lệ, nghỉ giữa chặng cho trẻ vận động, và khi ngủ nên cho trẻ tựa vào lưng người lái để mũ không bị đẩy lệch. Trời nóng, chọn mũ có nhiều lỗ thoáng và đệm hút ẩm, đồng thời cho trẻ uống nước trước chuyến đi để giảm cảm giác bí bách khiến trẻ hay rút mũ.

Nhiều gia đình du lịch Hà Nội chọn thuê xe máy để chở con đi quanh phố cổ, hồ Tây hoặc những tuyến gần. Khi thuê, hãy hỏi nơi cho thuê xem có sẵn mũ trẻ em đạt chuẩn kèm xe không, và nếu mang mũ riêng của con thì càng tốt vì size đã được đo sẵn cho đầu bé. Khách cần tìm hiểu thêm về giấy tờ và quy định trước khi thuê có thể xem qua mục thủ tục thuê xe, hoặc liên hệ Mr Tú qua điện thoại hoặc Zalo trong giờ mở cửa từ 08:00 đến 17:00 hằng ngày để được tư vấn xe phù hợp khi chở trẻ. Một số câu hỏi về giấy tờ người lớn khi đi cùng trẻ cũng đã có trong bài bao nhiêu tuổi được lái xe máy dưới 50cc, và các vấn đề pháp lý liên quan khác nằm trong giấy tờ khách nước ngoài cần khi chạy xe máy ở Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

Trẻ dưới mấy tuổi thì chưa cần đội mũ?

Quy định giao thông hiện hành có các hướng dẫn riêng về trẻ nhỏ và việc đội mũ, trong đó trẻ sơ sinh và trẻ chưa đủ độ tuổi khuyến cáo không nên chở trên xe máy vì cả tư thế ngồi lẫn mũ đều chưa phù hợp. Với trẻ đã đủ tuổi chở trên xe máy, mũ đạt chuẩn và cài quai là yêu cầu bắt buộc. Khi không chắc về độ tuổi phù hợp, cách an toàn nhất là dùng phương tiện khác cho trẻ nhỏ thay vì thử tính ngoại lệ.

Mũ xe đạp của trẻ có dùng được cho xe máy không?

Không nên. Mũ xe đạp thông thường không qua các bài thử va đập của quy chuẩn mũ bảo hiểm xe máy, và không có tem hợp quy CR tương ứng. Trẻ đi xe đạp trong khuôn viên thì tùy gia đình, nhưng lên yên xe máy là phải mũ đạt quy chuẩn cho xe máy.

Tem CR bị mờ sau thời gian dùng thì sao?

Tem mờ do cọ xát không làm mũ mất chuẩn, vì hợp quy đã được xác nhận từ khi sản xuất. Nhưng nếu tem bị bóc sạch và nhà sản xuất không rõ ràng, đó thường là mũ nguồn gốc không rõ, nên thay. Giữ tem bằng cách không dán thêm trang trí đè lên.

Mũ đụng rơi từ tay xuống đất có phải thay ngay không?

Rơi từ độ cao thấp như tuột tay khi cầm thường chỉ cần kiểm tra vỏ và đai. Rơi từ độ cao người đứng, rơi khi xe đổ, hoặc va chạm khi đang đội thì nên thay, vì lực tác động lúc đó tương đương một cú thử nghiệm.

Trẻ không chịu đội mũ thì xử lý thế nào?

Cho trẻ chọn màu và hình in mình thích, tập đội ở nhà vài phút mỗi ngày, và người lớn luôn đội mũ làm gương. Trẻ nhỏ bắt chước rất nhanh, và một lần cha mẹ quên mũ thì những lần nhắc sau khó thuyết phục hơn nhiều.

Có nên mua mũ lớn hơn để dùng lâu?

Không. Khoảng trống giữa vỏ và đầu là nơi mũ xê dịch khi va chạm, làm vùng bảo vệ lệch đi. Mũ vừa đầu hiện tại, và chấp nhận thay mũ khi trẻ lớn, luôn rẻ hơn một chấn thương đầu.

Nguồn tham khảo

Tóm lại

Một chiếc nón bảo hiểm trẻ em đạt tiêu chuẩn là mũ có tem hợp quy CR và nhãn đầy đủ theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia cho mũ bảo hiểm người đi xe máy, size vừa với chu vi đầu của con, và được đội với dây cài đúng cách mỗi chuyến đi. Kiểm tra bốn điểm đó trước mỗi mùa tựu trường, thay mũ sau cú rơi lớn, và cho trẻ làm quen với mũ như một thói quen vui thay vì mệnh lệnh. Khi bạn cần thuê xe máy ở Hà Nội để chở gia đình, liên hệ Mr Tú qua điện thoại hoặc Zalo trong giờ mở cửa từ 08:00 đến 17:00 hằng ngày để được tư vấn dòng xe và mũ đi kèm phù hợp cho trẻ.