Nhiều người sống và làm việc trong nội thành đang đứng trước lựa chọn: mua hẳn một chiếc xe máy điện để đi lại mỗi ngày, hay chỉ thuê khi cần. Câu hỏi "mua xe máy điện hay thuê trong thành phố cái nào lợi" không có đáp án chung cho mọi người, vì lợi hay không phụ thuộc vào tần suất đi, quãng đường di chuyển trung bình và điều kiện nhà ở của từng người. Bài viết này thuộc chuỗi hỏi đáp thuê xe máy của Mr Tú Motorbike Rental, gom các tiêu chí thực tế để tự tính, kèm nhóm người nên thuê thay vì mua trong chuyên mục hỏi đáp xe máy điện.
Câu trả lời nhanh
Đi đều đặn mỗi ngày, quãng đường xa, nhà có chỗ sạc và chỗ đỗ ổn: mua thường lợi hơn về lâu dài. Đi thất thường, chỉ vài buổi mỗi tuần, hay đang ở nhà trọ không có chỗ sạc, chưa cần cam kết lâu dài: thuê linh hoạt hơn. Thuê còn loại bỏ được nhóm chi phí bề bộn của người sở hữu: thay ắc quy theo chu kỳ, bảo dưỡng định kỳ, rủi ro hư hỏng để xe ngoài đường. Với người mới đến thành phố hoặc chưa chắc phương tiện nào hợp, một thời gian thuê trước khi mua là cách thử chi phí thấp nhất.
Những yếu tố quyết định, tính theo hoàn cảnh của mình
Trước khi so tiền, hãy trả lời bốn câu hỏi về chính mình. Một, mỗi tuần mình đi bao nhiêu chuyến có chủ đích: đi làm, đi học, mua đồ, đưa đón. Hai, quãng đường mỗi chuyến bao xa, vì xe điện trong phố tiết kiệm rõ rệt ở chặng ngắn lặp lại, trong khi chặng dài liên tục mới là chỗ cần cân nhắc pin. Ba, chỗ ở có chỗ sạc an toàn không: đó là điều kiện gần như bắt buộc của việc mua xe điện ở thành phố. Bốn, mình có cần gửi xe qua đêm ở bãi không, và bãi đó có tiện cho xe điện không. Người trả lời được cả bốn câu hỏi theo hướng thuận lợi thường hợp với việc mua; người vướng ở câu ba, câu bốn thường thấy thuê đỡ phiền hơn.
Một yếu tố dễ bị bỏ qua là thời gian mình dự định ở lại thành phố. Sinh viên năm cuối, người thuê trọ ngắn hạn, người sắp chuyển công tác: nhóm này đổi xe mấy lần trong vài năm, và mỗi lần mua bán xe cũ đều mất một khoản chênh. Thuê giữ cho mình quyền đổi loại xe theo mùa, theo nhu cầu, mà không phải xử lý chiếc xe cũ trước ngày chuyển đi.
Còn một so sánh ít người tính ngay từ đầu: thời gian. Sở hữu xe đồng nghĩa với việc tự lo mọi khâu: theo dõi lịch sạc, để ý các dấu hiệu ắc quy xuống cấp, mang xe đi kiểm tra khi có tiếng lạ, và luôn phải xếp xe vào kế hoạch mỗi khi đi xa. Thuê chuyển gánh đó cho bên cho thuê: xe nhận vào là xe đã sẵn sàng, và trong lúc đi có trục trặc thì một cuộc gọi là có người cùng xử lý. Với người bận, phần thời gian tiết kiệm được này đáng giá không kém tiền chênh lệch giữa hai phương án.
Chi phí khi mua xe điện: nhìn đủ các dòng tiền
Chi phí sở hữu xe điện không dừng ở số tiền mua xe ban đầu. Về lâu dài còn có tiền điện cho mỗi lần sạc, khoản thay ắc quy theo chu kỳ vài năm tùy dòng xe và cường độ dùng, các hạng mục bảo dưỡng như săng, phanh, đèn, và tiền gửi xe. Người đi nhiều sẽ chạm đến chu kỳ thay ắc quy sớm hơn, và đó thường là khoản lớn nhất trong toàn bộ vòng đời của một chiếc xe điện. Chính vì thế so sánh xe điện với xe xăng chỉ thực tế khi tính cả khoản này, như đã phân tích trong bài xe máy điện có rẻ hơn xe xăng không.
Việc mua còn đi kèm phần giấy tờ: đăng ký, đăng kiểm, và câu hỏi xếp loại xe ảnh hưởng đến giấy phép lái xe. Nhóm xe điện có tốc độ thiết kế cao, công suất lớn được quản lý như xe máy thì người điều khiển cần giấy phép lái xe phù hợp, còn nhóm tốc độ thiết kế thấp hiện không thuộc danh mục bắt buộc. Ai còn lấn cấn về giấy tờ nên xem trước bài câu hỏi xe máy điện có cần đăng ký biển số không để hình dung phần thủ tục phía bên mua.
Chi phí khi thuê xe điện trong thành phố
Phía bên thuê, cấu trúc chi phí phẳng hơn nhiều. Tại Mr Tú Motorbike Rental, xe điện cho thuê theo giá 200.000đ mỗi ngày, 1.000.000đ mỗi tuần và 1.500.000đ mỗi tháng. Mức đặt cọc tùy trường hợp thuê, thường 2.000.000 – 5.000.000đ tùy xe và điều kiện, kèm yêu cầu giấy tờ theo thỏa thuận khi nhận xe; khách cần liên hệ trước để xác nhận. Tiền cọc là khoản hoàn trả theo hợp đồng, không phải chi phí tiêu hao, nên khi so sánh với tiền mua xe, người đi chỉ cần đặt lên bàn cân phần giá thuê thực trả và phần thời gian mình bỏ ra để lo sạc, bảo dưỡng.
Điểm cần nói thẳng với khách thuê: shop không cung cấp bảo hiểm, khách tự chịu trách nhiệm về các loại bảo hiểm cần thiết theo quy định khi tham gia giao thông. Với xe trên 50cc, người lái cần giấy phép lái xe hợp lệ. Các chi tiết về thủ tục, giấy tờ và mức cọc cho từng loại xe nên được xác nhận trực tiếp qua điện thoại hoặc Zalo trong giờ mở cửa từ 08:00 đến 17:00 hằng ngày, trước khi đến nhận xe.
Nhóm người nên thuê, nhóm người nên mua
Nên thuê khi: tần suất đi dưới khoảng một nửa số ngày trong tháng; đang ở chỗ không sạc được; mới đến thành phố và chưa hình dung quãng đường hay khung giờ mình đi; cần xe cho người thân, bạn bè đến chơi vài ngày; hoặc muốn thử cảm giác dùng xe điện một thời gian trước khi quyết định mua. Trong các trường hợp này, tổng tiền thuê thường thấp hơn tổng chi phí sở hữu đã tính ở trên, và phần chênh không đáng so với cái phiền của việc để xe điện hỏng hóc nơi bãi trọ.
Nên mua khi: đi làm cố định mỗi ngày ít nhất năm ngày mỗi tuần; nhà hoặc chỗ làm có chỗ sạc ổn; dự định ở lại thành phố dài; và đã từng trải nghiệm đủ lâu để biết loại xe, tầm pin và kiểu dáng phù hợp với mình. Người đã đi thuê một thời gian và thấy mình luôn dùng hết xe mới là người mua ít hối tiếc nhất, vì khi đó quyết định mua dựa trên trải nghiệm thật chứ không phải trên quảng cáo.
Câu hỏi thường gặp
Thuê xe điện theo tháng có rẻ hơn mua không?
Tùy tần suất sử dụng. Với người chỉ đi vài lần mỗi tuần, tiền thuê tháng vẫn thường thấp hơn tổng chi phí sở hữu đã gồm thay ắc quy và bảo dưỡng. Với người đi mỗi ngày, quãng đường dài, việc mua dần rẻ hơn. Hãy tính cả khoản đặt cọc hoàn trả và thời gian dự định ở lại thành phố trước khi kết luận.
Nhà trọ không sạc được xe thì còn cách nào dùng xe điện đều đặn không?
Khó. Chỗ sạc gần như là điều kiện tiên quyết của việc sở hữu xe điện ở thành phố. Nếu không có, chọn thuê: xe được giao trong tình trạng pin sẵn sàng, và việc sạc không còn là trách nhiệm của người đi. Một số khách đi một tuần, trả xe, và chỉ thuê lại đợt sau khi cần.
Thuê xe điện cần giấy tờ gì?
Giấy tờ tùy thân theo thỏa thuận với chủ xe, thường kèm mức đặt cọc tùy xe và điều kiện thuê. Với dòng xe thuộc nhóm xe máy, người lái cần giấy phép lái xe hợp lệ. Vì mức cọc và yêu cầu giấy tờ thay đổi theo từng xe, khách nên gọi điện hoặc nhắn Zalo trước để xác nhận đúng loại xe mình định thuê.
Đang thuê mà xe gặp sự cố thì xử lý thế nào?
Liên hệ ngay với chủ xe theo số trong hợp đồng, mô tả rõ tình trạng và vị trí, không tự tháo máy. Kinh nghiệm trao đổi với chủ xe khi có sự cố đã được trình bày chi tiết trong mục kinh nghiệm của Mr Tú; giữ xe ở nơi an toàn và chờ hướng dẫn là nguyên tắc chung.
Tóm lại
Mua xe máy điện hay thuê trong thành phố cái nào lợi phụ thuộc vào tần suất đi, chỗ sạc và thời gian ở lại. Đi bão đều, ở dài hạn, nhà có chỗ sạc: mua. Đi thất thường, trọ không sạc được, mới đến hoặc chưa chắc: thuê. Thuê xe điện hiện theo giá 200.000đ mỗi ngày, 1.000.000đ mỗi tuần, 1.500.000đ mỗi tháng, đặt cọc tùy trường hợp thuê. Khách muốn biết thêm về vòng đời pin có thể đọc tiếp bài sạc xe máy điện mất bao lâu, còn ai muốn hình dung phần việc phải làm khi sở hữu xe thì xem trước bài xe máy điện cần bảo dưỡng những gì.