Câu hỏi xe máy điện có rẻ hơn xe xăng không được khách thuê xe đặt gần như mỗi tuần, và câu trả lời ngắn gọn là: rẻ hơn ở khoản nhiên liệu và bảo dưỡng hằng ngày, nhưng chưa chắc rẻ hơn khi tính cả chi phí mua xe, thay pin và thời gian sạc. Người hỏi thường chỉ nhìn vào giá sạc một đêm so với một bình xăng, rồi kết luận vội. Thực tế chi phí của một chiếc xe nằm ở bốn khoản: tiền mua hoặc thuê, nhiên liệu, bảo dưỡng, và giá trị giữ được khi bán lại, trong đó xe điện thắng rõ ở khoản hai và ba, còn khoản một và bốn lại phụ thuộc dòng xe và cách dùng. Bài viết này bóc tách từng khoản để bạn tự cân được với nhu cầu của mình, trong loạt câu hỏi thuộc trang hỏi đáp thuê xe máy của Mr Tú Motorbike Rental.
Câu trả lời nhanh
Trên cùng quãng đường, chi phí sạc xe điện thường thấp hơn đáng kể so với tiền xăng của xe xăng cùng phân khúc, và xe điện còn đỡ hẳn khoản bảo dưỡng vì không có dầu máy, bugi, dây curoa hay bộ chế hòa khí cần thay định kỳ. Cộng thêm, xe máy điện cũng ít rung, ít ồn, nên các linh kiện lỏng do rung cũng ít hỏng hơn. Ngược lại, xe xăng đang rẻ hơn ở ba điểm: giá mua phổ thông thấp hơn, lấp đầy bình chỉ mất vài phút thay vì vài tiếng sạc, và mạng lưới trạm xăng dày đặc hơn trạm sạc ở nhiều tuyến. Nếu bạn đi trong thành phố, quãng ngắn, có chỗ sạc qua đêm, xe điện rẻ hơn trên tổng thể; nếu bạn đi đường dài liên tỉnh, xe xăng vẫn là lựa chọn ít rủi ro và đỡ tốn thời gian hơn.
So sánh chi phí nhiên liệu trên cùng quãng đường
Khoản dễ thấy nhất là nhiên liệu. Một chiếc xe tay ga xăng phổ thông tiêu thụ khoảng hai lít xăng cho một trăm cây số, trong khi một chiếc xe điện cùng tầm đi cùng quãng tiêu tốn lượng điện đo bằng vài nghìn đồng, chưa bằng một phần ba tiền xăng. Với người đi mười hai trăm cây số một tháng trong thành phố, chênh lệch này tích lũy thành một khoản đáng kể. Nếu thuê xe theo tuần hoặc theo tháng và chủ yếu chạy nội đô, chênh lệch nhiên liệu này gần như bù lại phần lớn tiền thuê, nhất là khi giá điện gia đình ổn định hơn giá xăng đầu bơm vốn dao động theo tháng.
Nhưng có một chữ nhỏ trong phép tính đó: điều kiện sạc. Tính rẻ chỉ đúng khi bạn sạc ở nhà theo giá điện sinh hoạt, ban đêm, từ pin còn dư. Ai phải sạc nhanh ở trạm dịch vụ thì đơn giá mỗi lần nhảy lên nhiều, lúc đó khoảng cách với tiền xăng thu hẹp hẳn. Bài sạc xe máy điện mất bao lâu đã bàn kỹ quãng thời gian chờ này: nó không tốn tiền nhiều mà tốn thời gian, và thời gian cũng là một dạng chi phí nếu lịch của bạn kín.
Chi phí bảo dưỡng hai loại xe khác nhau ra sao
Bảo dưỡng là khoản xe điện thắng áp đảo. Xe xăng cần thay dầu máy định kỳ, thay bugi, vệ sinh bộ chế hòa hay vòi phun, kiểm tra dây curoa và lọc gió; mỗi lần vậy là một chuyến tiệm và một khoản tiền. Xe điện không có cụm động cơ đốt trong, nên các hạng mục này biến mất, còn lại chỉ là kiểm tra phanh, lốp, ắc quy và các mối nối điện. Khách thuê xe ít trực tiếp trả chi phí bảo dưỡng, nhưng khoản này vẫn quan trọng với bạn theo hai cách: xe đỡ hỏng giữa đường thì chuyến đi đừng đứt quãng, và xe chủ đầu tư bảo dưỡng tốt thì đời xe dài, trải nghiệm mượt hơn.
Điểm cần lưu ý duy nhất của xe điện nằm ở pin. Pin là bộ phận đắt nhất của chiếc xe, có đời hữu hạn, và khi pin chai thì quãng chạy co lại. Ai mua xe để dùng lâu năm phải tính thêm khoản thay pin vào tổng chi phí sở hữu, còn ai thuê xe thì khoản này thuộc về chủ xe, miễn là bạn hỏi trước về quãng chạy thực tế của xe đã dùng pin lâu năm. Cách đọc quãng chạy hợp lý đã được chia sẻ trong bài xe máy điện đi bao xa mới cần sạc lại, một con số nên hỏi chủ xe thuê trước khi nhận xe, vì xe cũ pin chai chạy ngắn hơn thông số nhà sản xuất.
Giá mua, giá thuê và giá trị bán lại
Ở khoản mua mới, hai loại xe phổ thông ngang giá nhau ở mức entry, nhưng mỗi khi tăng cấp, xe điện đắt lên nhanh vì tiền pin trong giá bán lớn. Thị trường xe điện cũ còn non trẻ hơn, khiến giá bán lại khó dự đoán: pin chai gần như quyết định giá xe, người mua khó tự kiểm tra độ chai nếu thiếu dụng cụ, nên xe điện cũ thường bị trả giá mạnh hơn xe xăng cùng đời. Với người thuê xe, khoản này chỉ ảnh hưởng gián tiếp qua giá thuê: xe điện thuê theo ngày thường được chủ đặt ngang hoặc nhỉnh hơn xe xăng cùng tầm, nên nếu cầm dòng xe điện với giá thuê bằng xe xăng mà quãng chạy của bạn lớn, bạn đang ăn phần chênh nhiên liệu mỗi ngày.
Tính nhanh chi phí cho một tháng đi nội đô
Lấy ví dụ một khách thuê xe đi lại nội đô Hà Nội hai mươi sáu ngày một tháng, mỗi ngày ba mươi cây số. Xe xăng tay ga phổ thông tiêu khoảng hai lít mỗi trăm cây số, như vậy cả tháng hết khoảng mười lăm lít sáu; nhân với giá xăng tại trạm thì ra khoản nhiên liệu đáng kể, chưa kể vài lần dò chữa nhỏ như vệ sinh bugi hay căng dây curoa trong năm. Xe điện đi cùng quãng sạc bằng điện sinh hoạt qua đêm, tổng tiền điện thường chỉ bằng một phần ba đến một nửa khoản xăng trên, và gần như không có khoản dò chữa giữa kỳ vì không có dầu máy hay bugi để lo. Chênh lệch mỗi tháng của một người đi nội đô thường bằng vài bữa ăn, không đổi đời, nhưng ai đi nhiều hơn thế, ví dụ ship hàng hoặc chạy ngoài công việc cả ngày, chênh lệch sẽ trông thấy hẳn.
Cần nhớ đây là phép tính với điều kiện sạc ở nhà theo giá điện sinh hoạt. Nếu bạn thuê xe điện mà chỗ ở không cắm sạc được qua đêm, phải dựa trạm sạc công cộng hoặc nhờ quán, chi phí nhảy lên và độ tiện giảm xuống, lúc đó xe xăng gỡ lại được nhiều phần. Trước khi chốt thuê, hãy trả lời đúng một câu hỏi: mỗi tối xe có chỗ sạc cố định không. Câu trả lời đúng là mấu chốt của toàn bộ phép so sánh giá này.
Khi nào xe điện rẻ hơn hẳn, khi nào xe xăng thắng lại
Tổng hợp lại, xe máy điện rẻ hơn xe xăng khi: bạn chạy nội đô quãng ngắn mỗi ngày, có chỗ sạc qua đêm, đi đều đều để pin không bị xả sâu, và bạn không cần chở nặng hay chạy liên tỉnh. Xe xăng rẻ hơn hoặc thuận hơn khi: bạn đi đường dài nơi trạm sạc thưa, lịch bận không chờ được vài tiếng sạc, sống ở khu trạm xăng tiện hơn trạm sạc, hoặc đơn giản muốn một chiếc xe mà bất kỳ tiệm sửa ven đường nào cũng chữa được. Nếu nhu cầu của bạn nghiêng về nhóm thứ hai, đừng vì ham tiết kiệm nhiên liệu mà chọn nhầm xe làm chậm việc; và nếu nghiêng về nhóm thứ nhất, hỏi thêm chủ xe thuê về loại xe điện đang sẵn trước khi đặt.
Câu hỏi thường gặp
Thuê xe điện theo tháng có rẻ hơn thuê xe xăng không?
Tùy giá chủ xe đưa ra, nhưng nhìn chung chênh lệch giá thuê giữa hai loại cùng tầm không lớn, trong khi chênh nhiên liệu cộng bảo dưỡng lại nghiêng về xe điện mỗi ngày chạy. Nếu mỗi ngày bạn chạy nhiều chặng nội đô, xe điện thường ra tổng chi phí thấp hơn; ngược lại với người chạy ít, vài cây số một ngày, chênh lệch không đủ bõ.
Đi mưa có làm xe điện tốn kém hơn không?
Chi phí trực tiếp thì không, nhưng đi mưa với xe điện cần tuân thủ vài lưu ý an toàn về đường điện và phanh, đã được bàn trong bài đi mưa với xe máy điện có nguy hiểm không. Nước không làm tiền điện tăng, nhưng ngâm nước sâu có thể hư cụm điện đắt tiền, nên khoản cần lo là tránh nước lớn chứ không phải hóa đơn sạc.
Xe điện có phải thay ắc quy pin định kỳ như thay dầu xe xăng không?
Không có chu kỳ cố định như thay dầu. Pin giảm dung lượng từ từ theo số chu kỳ sạc và cách sạc, chứ không đến hạn là thay. Với khách thuê, chỉ cần hỏi chủ xe quãng chạy thực tế hiện tại của pin, vì đó là con số phản ánh độ chai chính xác hơn tuổi xe.
Tóm lại
Xe máy điện rẻ hơn xe xăng ở nhiên liệu và bảo dưỡng, ngang hoặc nhỉnh hơn ở giá thuê, và thua ở thời gian nạp cùng độ phủ trạm dọc đường. Cân xong bốn khoản đó với quãng đường và lịch trình thật của bạn, câu hỏi rẻ hay không sẽ tự có đáp án riêng cho từng người. Các câu hỏi khác về dòng xe điện được gom tại trang chủ đề xe máy điện. Mr Tú Motorbike Rental hỗ trợ khách thuê qua điện thoại hoặc Zalo trong giờ mở cửa từ 08:00 đến 17:00 hằng ngày.