Nhiều người thắc mắc khi thấy xe của mình chỉ còn một gương: xe máy có bắt buộc phải có gương chiếu hậu hai bên hay không. Câu trả lời ngắn gọn theo quy định hiện hành là: gương chiếu hậu bên trái là bộ phận bắt buộc, xe thiếu gương trái có thể bị xử phạt khi tham gia giao thông; còn gương bên phải không bắt buộc về mặt pháp lý với một số loại xe, nhưng gần như mọi người đi đường dài đều khuyên nên gắn đủ hai bên vì lợi ích an toàn rất rõ ràng. Gương không phải chi tiết trang trí: nó là đôi mắt phía sau của bạn, giúp quan sát xe vượt, giữ khoảng cách và chuyển hướng an toàn. Bài viết này đi qua quy định cụ thể, mức phạt nếu thiếu gương, lý do nên có đủ hai bên, và điều cần kiểm tra khi thuê một chiếc xe máy. Nếu bạn thường xuyên gặp các tình huống pháp lý lắt nhắt khi đi xe, chuyên mục hỏi đáp thuê xe máy có nhiều bài giải thích tương tự.
Quy định hiện hành về gương chiếu hậu
Theo quy định về an toàn kỹ thuật của xe mô tô hai bánh, gương chiếu hậu là một trong những bộ phận bảo đảm an toàn bắt buộc của xe, trong đó gương lắp bên trái lái xe là yêu cầu cụ thể được kiểm tra khi xe lưu thông. Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ hiện hành quy định rõ: người điều khiển xe máy khi xe không có gương chiếu hậu theo đúng quy định kỹ thuật có thể bị xử phạt tiền ở mức từ bốn trăm nghìn đến sáu trăm nghìn đồng, và quy định này có hiệu lực áp dụng từ đầu năm hai nghìn không trăm hai mươi lăm. Cần lưu ý là mức phạt không phân biệt bạn đi trong phố hay ngoài quốc lộ: thiếu gương trái là vi phạm ở mọi tuyến đường. Với người đi thuê xe, điều này có nghĩa là chiếc xe bạn nhận nên có đủ gương theo tiêu chuẩn, vì người ngồi trên yên chịu hậu quả pháp lý trước hết luôn là người điều khiển.
Gương phải bắt buộc hay không
Về mặt quy định kỹ thuật với xe mô tô hai bánh thông thường, yêu cầu trọng tâm đặt vào gương trái, trong khi gương phải thuộc nhóm khuyến khích để mở rộng tầm quan sát. Tuy nhiên, trên thực tế đường Việt Nam, gương phải lại mang giá trị rất lớn: các tình huống xe máy vượt lệch làn từ phía phải, đường hẹp hai dòng xe chen nhau, hoặc lúc bạn mở cửa hàng quán lấn ra mép đường, tất cả đều chỉ được gương phải báo hiệu kịp thời. Vì khung pháp lý có thể thay đổi theo từng thời kỳ và từng loại xe, nếu bạn muốn chắc chắn cho dòng xe cụ thể của mình, cách chuẩn nhất là đối chiếu quy chuẩn kỹ thuật hiện hành cho loại xe đó hoặc hỏi cơ quan đăng kiểm. Nhưng nếu đặt câu hỏi nên hay không nên, câu trả lời thực tế của gần như mọi người đi đường nhiều là: gắn đủ hai bên, không có gì phải đắn đo.
Vì sao nhiều xe mất gương và hậu quả khi đi đường
Xe máy mất gương thường vì ba lý do: va chạm nhẹ khi gửi xe, trộm cắp vặt ở bãi đỗ, hoặc gương bị vặn lệch dần rồi rơi mất trên đường rung. Nhiều chủ xe chủ quan không gắn lại vì nghĩ gương chỉ cần khi chạy nhanh, sai lầm nghiêm trọng trong phố Hà Nội nơi xe chuyển hướng và vượt liên tục. Đi xe không gương, bạn buộc phải ngoái đầu liên tục để quan sát phía sau, và mỗi lần ngoái là một lần mắt rời khỏi mặt đường phía trước, đúng vào các khoảng vài giây mà tai nạn hay xảy ra nhất. Chưa kể tiếng côn xe và tiếng phố có thể lấn át tiếng xe tới từ phía sau, khiến không ngoái là không biết, ngoái thì mất cảnh giác phía trước. Hai gương tốt giải quyết bài toán này hoàn toàn: mắt vẫn hướng về phía trước, hậu phương hiện rõ trong góc mắt.
Cách bảo quản gương để không mất giữa chừng
Giữ gương bền chủ yếu là chuyện thói quen nhỏ. Sau mỗi lần gửi xe, nếu ai đó vặn gương để kê xe, hãy chỉnh lại góc trước khi nổ máy thay vì chỉ liếc rồi đi luôn. Định kỳ vài tuần một lần, vặn nhẹ ốc gốc gương tra lại độ chắc, bôi một chút dầu chống gỉ vào ren nếu ốc hay lỏng. Khi đỗ xe ngoài trời nhiều, chọn chỗ có mái che hoặc dùng áo trùm xe để mặt gương không bị nắng mài mờ dần. Không treo túi nặng lên gương, vì tay gương bị kéo lệch sẽ giãn ren và nhanh lỏng. Những thao tác này chỉ mất một vài phút mỗi tuần nhưng giúp bạn tránh hẳn tình huống bối rối phát hiện mất gương ngay trước lúc lên đường.
Khi thuê xe máy cần kiểm tra gương thế nào
Khi nhận xe thuê, hãy dành một phút kiểm tra gương trước khi nổ máy. Bóp nhẹ thân gương xem có lỏng không, điều chỉnh góc soi để thấy rõ hai phía sau chứ không chỉ thấy trời và vai mình, và quan sát mặt gương có nứt hay mờ do chói không. Nếu gương lỏng, nhờ thắt chặt lại trước khi nhận xe; nếu xe thiếu gương trái, đây là điểm cần báo ngay cho bên cho thuê vì liên quan trực tiếp tới việc bạn có thể bị phạt khi lưu thông. Quý khách thuê xe tại Hà Nội có thể xem trước nội dung thủ tục thuê xe máy để biết những gì cần chuẩn bị khi nhận xe, và khi có yêu cầu cụ thể về tình trạng xe, hãy liên hệ trực tiếp với anh Tú qua điện thoại hoặc Zalo để được hỗ trợ trước khi xuất phát. Một chiếc xe đủ gương, đủ đèn và phanh tốt là ba điều kiện nền tảng để chuyến đi của bạn an toàn ngay từ bước đầu tiên.
Các câu hỏi thường gặp
Thiếu gương trái bị phạt bao nhiêu tiền?
Theo nghị định xử phạt hiện hành, lỗi điều khiển xe máy không có gương chiếu hậu theo quy định kỹ thuật có mức phạt tiền từ bốn trăm nghìn đến sáu trăm nghìn đồng, áp dụng từ đầu năm hai nghìn không trăm hai mươi lăm. Mức phạt được quyết định trong khung theo tình huống cụ thể do người có thẩm quyền xác định.
Gương bị nứt nhẹ có bị coi là vi phạm không?
Gương nứt hoặc mờ khiến bạn không quan sát rõ phía sau thì không còn đáp ứng chức năng an toàn theo thiết kế. Trong kiểm tra thực tế, cán bộ xử phạt nhìn vào khả năng xe đạt tiêu chuẩn kỹ thuật, nên một chiếc gương hỏng vẫn có thể bị coi là không bảo đảm an toàn. Thay gương mới rất rẻ so với tiền phạt, đừng để chuyện nhỏ thành rắc rối.
Tự gắn gương aftermarket có hợp lệ không?
Gương thay thế của nhà sản xuất hoặc phụ tùng đạt chuẩn gắn đúng vị trí, đúng chiều là bình thường. Cần tránh loại gương quá nhỏ soi không rõ, hoặc gắn lệch kiểu trang trí che khu tầm nhìn. Nguyên tắc là gương phải cho phép người lái quan sát rõ phía sau và hai bên ở tư thế ngồi lái bình thường.
Ngồi sau quan sát giùm có thay được gương không?
Không. Người ngồi sau không chịu trách nhiệm điều khiển và cũng hay bị xao nhãng, tín hiệu của họ đến chậm hơn nhiều so với gương mà bạn tự quan sát được. Hơn nữa, khi đi một mình thì không có ai nhìn giùm. Gương là trang bị của người lái, không thể ủy quyền cho ai khác.
Đi thuê xe mà gương bị hỏng giữa chừng thì xử lý ra sao?
Trường hợp gương lỏng, bạn có thể vặn chỉnh lại ngay nếu có dụng cụ. Nếu gương gãy hẳn, nên ghé tiệm phụ tùng gần nhất thay tạm để tiếp tục hành trình đúng luật, và giữ lại chi tiết hỏng để báo cho bên cho thuê khi trả xe, kèm lời giải thích tình huống. Cách xử lý cụ thể theo hợp đồng thuê xe luôn nên hỏi rõ bên cho thuê ngay khi nhận xe để tránh hiểu lầm khi trả.
Tóm lại
Gương trái là bộ phận bắt buộc trên xe máy và thiếu nó bạn có thể bị phạt khi lưu thông; gương phải tuy không bắt buộc chặt chẽ với xe hai bánh thông thường nhưng nên gắn đủ vì an toàn rõ ràng. Khi thuê xe, kiểm tra gương là bước không được bỏ qua. Nếu bạn cần thuê một chiếc xe máy đủ đồ an toàn tại Hà Nội, hãy liên hệ trực tiếp với anh Tú qua điện thoại hoặc Zalo để biết các dòng xe hiện có, hoặc xem trước thủ tục thuê xe máy để chuẩn bị đầy đủ. Bạn cũng có thể đọc thêm chuyên mục hỏi đáp thuê xe máy và kinh nghiệm đi xe máy trong phố để có chuyến đi an toàn hơn.