Câu hỏi mùa đông đến Hồ Ba Bể có lạnh lắm không là câu hỏi thật sự đáng cân, vì vùng hồ nằm giữa núi đá vôi phía bắc Bắc Kạn, mùa đông nhiệt độ xuống thấp hơn Hà Nội rõ rệt, và cái lạnh vùng hồ lại thuộc kiểu ẩm thấm chứ không phải khô ráo. Đi đúng mùa đông tới Ba Bể có phần rất riêng: hồ vắng khách, sương mù giăng trên mặt nước và sắc núi xám xanh, nhưng đổi lại người đi xe máy phải chuẩn bị kỹ hơn mọi chuyến khác. Bài này trong cụm Bắc Kạn – Cao Bằng thuộc chuyên mục du lịch bằng xe máy, trả lời rõ lạnh thế nào, chuẩn bị ra sao, và mùa đông có đáng đi hay không.
Câu trả lời nhanh
Có, mùa đông ở Ba Bể lạnh rõ rệt và thường lạnh hơn Hà Nội cùng thời điểm, đặc biệt sáng sớm và tối trên mặt hồ. Người đi xe máy đường trường lên hồ cần chuẩn bị ba lớp: lớp trong giữ ẩm cơ thể, lớp giữa giữ nhiệt, lớp ngoài chắn gió; kèm găng tay chắn gió, cổ che kín và mũ bảo hiểm đội vững. Buổi trưa nắng lên thì dễ chịu và đẹp, nên khung đi hợp lý là xuất phát muộn hơn chút cho sương tan, chạy giữa trưa và về tới nơi nghỉ trước khi tối. Đủ đồ ấm thì mùa đông vẫn đi được và rất đáng đi vì hồ vắng và cảnh sắc riêng có.
Lạnh của vùng hồ khác lạnh trong phố ra sao
Hai chi tiết tạo nên khác biệt. Thứ nhất là ẩm: mặt hồ và thung lũng giữ ẩm cao, nên cái lạnh thấm qua áo nhanh hơn lạnh khô trên cao nguyên; ngồi trên xe chạy lâu, gió lạnh thổi qua lớp áo ẩm khiến cơ thể mất nhiệt nhanh hơn cảm giác ban đầu. Thứ hai là gió địa hình: khe núi quanh hồ đẩy gió chật lại hướng đường, có đoạn thung lũng hẹp gió mạnh bất ngờ khiến xe rung nhẹ và người lái mất nhiệt nhanh nhất ở hai bàn tay và đầu gối. Nhiều người đi lần đầu tưởng chuẩn bị như đi phố mùa lạnh là đủ, rồi mới hiểu vì sao dân chạy cung đông bắc luôn nói chế đồ gió là món quan trọng nhất.
Trang phục và đồ mang theo chuẩn
Bộ đồ mùa đông cho chuyến Ba Bể gồm: áo giữ nhiệt mỏng mặc trong, áo len hoặc áo phao lớp giữa, và áo gió mưa phủ ngoài cùng kín cổ; quần dài dày hoặc quần gió phủ ngoài quần thường. Găng tay chắn gió loại dày là món không thể thiếu vì tay trần nắm tay lái trong gió lạnh sẽ tê cứng và mất cảm giác phanh. Khăn che cổ và mũ len đội dưới mũ bảo hiểm giữ nhiệt đầu, nơi mất nhiệt nhanh nhất. Ba lô nên có áo dự phòng trong túi nilon phòng áo ngoài ướt, và túi giữ ấm nhỏ đút túi áo cho hai bữa dừng nghỉ. Với hành trình hai ngày, mang gấp đôi lượng đồ ấm mà bạn nghĩ là vừa, vì lạnh vùng hồ thường vượt dự tính của người mới.
Xe máy và đường đi mùa đông
Mùa đông ảnh hưởng trực tiếp tới chiếc xe: trời lạnh khiến máy đề lâu nổ hơn buổi sớm, xăng tiêu hao nhích nhẹ, và săm non căng khác áp suất so với mùa nóng, nên kiểm tra áp suất và mực nhớt trước chuyến. Đoạn cuối vào hồ có khúc quanh ướt sương sớm, mặt đường trơn hơn mùa khô, nên giữ khoảng cách xa với xe trước và phanh sớm nhẹ thay vì gấp. Sương mù dày sáng sớm là lý do nên xuất phát muộn hơn: đợi trời sáng hẳn, sương tan bớt, tầm nhìn an toàn mới đủ cho đoạn núi. Đổ xăng đầy ở khu vực gần hồ trước khi chạy các đoạn phụ quanh vùng, vì mùa đông các quán và trạm nhỏ đóng sớm hơn mùa du lịch.
Mùa đông có đáng đi hay không
Đáng đi nếu bạn thích cảnh sắc vắng và không ngại cái lạnh. Mùa vắng, các homestay yên tĩnh, thuyền trên hồ ít khách, và sương mù buổi sớm trên mặt nước là cảnh khó gặp ở mùa đông trong phố. Đổi lại, một số dịch vụ quanh hồ thu nhỏ quy mô mùa đông, các chuyến thuyền có thể ngừng ngày gió lớn, và buổi chiều tối rất nhanh, nên lịch trình nên gọn: một ngày quanh hồ và bản làng là đủ, đừng xếp thêm điểm phụ ở xa. Người muốn so sánh khí hậu với chặng giữa có thể xem bài nên xuất phát mấy giờ để đi xe máy đến ATK Định Hóa, vì kinh nghiệm khung giờ ở đó dùng tốt cho cả tuyến lên Bắc Kạn mùa lạnh.
Lịch hai ngày hợp lý cho mùa đông
Ngày một: xuất phát sau khi trời sáng, chạy chặng đường trường với hai điểm dừng ngắn cho máy và người ấm lại, ăn trưa ở thị trấn ven tuyến, tới khu hồ trước chiều muộn, nhận chỗ nghỉ đã đặt trước và đi bộ quanh bản gần bến thuyền lúc chiều nắng. Ngày hai: sáng muộn chút cho sương tan, đi thuyền khi mặt hồ mở, ăn trưa tại chỗ nghỉ, sau đó khởi hành về và về tới nơi trước khi tối hẳn. Nếu rét đậm, cắt bớt các điểm phụ để bảo toàn thời gian chạy lúc ấm nhất giữa trưa. Cách chọn điểm dừng ăn cho trục lên Hồ Ba Bể đã có bài riêng về điểm dừng chân đẹp trên cung đường Hà Nội Hồ Ba Bể, phần lớn các điểm đó mùa đông vẫn mở.
Chỗ nghỉ và bữa ăn mùa lạnh
Mùa đông nên ưu tiên homestay có lửa hoặc bếp củi, vì một buổi tối bên bếp giữa bản là trải nghiệm đáng giá nhất của chuyến lạnh. Đặt trước và hỏi rõ nhà nghỉ có chăn dày không, có nước nóng không, và bếp nấu bữa tối đến giờ nào, để chủ nhà kịp chuẩn bị. Bữa ăn nên chọn món nóng như lẩu cá hồ, canh nóng và cơm trắng ăn liền khi tới; tránh để đói lâu vì cơ thể lạnh tiêu hao năng lượng nhanh hơn bình thường. Mang theo bình giữ nhiệt nhỏ đựng trà hoặc nước nóng cho buổi sáng cũng là mẹo nhỏ của dân đi mùa đông: ngụm nước ấm giữa chặng giữ cơ thể dễ chịu hơn nhiều món đồ đắt.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ nhỏ đi mùa đông có nên không?
Nên cân nhắc kỹ: trẻ nhỏ khó chịu lạnh đường trường hơn người lớn và dễ ốm sau chuyến. Nếu vẫn đi, chọn ô tô thay vì xe máy cho chặng dài, hoặc chờ bé lớn hơn; nếu đi xe máy, chỉ đi chặng ngắn quanh hồ và trang bị đủ lớp ấm cho bé.
Mưa phùn mùa đông có đáng ngại cho xe máy không?
Có, vì mưa phùn kèm rét làm mặt đường trơn liên tục và người lái mất nhiệt dần. Nếu gặp mưa phùn, hãy mặc áo mưa kín sớm hơn bạn nghĩ cần, giảm tốc, và dừng hẳn nếu kính mũ bảo hiểm mờ do hơi ẩm hai bên.
Đi nhóm mùa đông có an toàn hơn một mình không?
Có, đáng kể: nhóm có người hỗ trợ khi xe hỏng hoặc người quá lạnh cần chớ dừng, và chia nhau đồ dự phòng. Luôn đi theo cặp trở lên nếu thời tiết dự báo rét đậm hoặc có mưa lớn.
Xe tay ga mùa đông có dễ gặp trục trặc không?
Chủ yếu là khó nổ buổi sáng lạnh vì ắc quy yếu dần và nhớt đặc; cách phòng là đề máy trước vài lần nhịp, không vặn ga liên tục khi máy chưa nổ, và giữ ắc quy sạch khô. Nếu thuê xe cho chuyến mùa đông, chọn xe shop vừa bảo dưỡng gần nhất.
Đi một mình mùa đông có nên không?
Nên hạn chế: mùa đông vùng hồ trời tối sớm và vắng khách đường hơn mùa đẹp, một sự cố nhỏ giữa chặng lúc chạng vạng tối sẽ khó tìm hỗ trợ hơn nhiều. Nếu vẫn đi một mình, báo lịch trình chi tiết cho người nhà, đặt trước mọi chỗ nghỉ trên tuyến, và tôn trọng khung giờ neo: không chạy sau khi trời nhá nhem.
Có nên chờ mùa xuân cho dễ chịu hơn không?
Nếu mục tiêu của bạn là thuyền trên hồ và chụp ảnh xanh, mùa xuân dễ chịu hơn và an toàn hơn cho người mới. Còn nếu bạn thích vắng, sương mù và không ngại chuẩn bị, mùa đông cho trải nghiệm không lẫn với mùa nào khác. Cả hai lựa chọn đều đúng, miễn là đồ và lịch khớp với mùa bạn chọn.
Tóm lại
Mùa đông đến Hồ Ba Bể bằng xe máy lạnh thật, nhưng lạnh nằm trong tầm chuẩn bị: ba lớp áo, găng tay chắn gió, lịch chạy né sương sớm và tối muộn, chỗ nghỉ ấm đặt trước, thì chuyến đi mùa vắng ấy trả lại cho bạn mặt hồ tĩnh lặng mà mùa đông trong phố không có được. Nếu bạn cần thuê xe máy ở Hà Nội cho chuyến Ba Bể mùa đông sắp tới, hãy liên hệ Mr Tú qua điện thoại hoặc Zalo trong giờ mở cửa từ 08:00 đến 17:00 hằng ngày, và đối chiếu bảng giá thuê xe máy để chọn dòng xe bảo dưỡng tốt cho hành trình lạnh.