Núi đất Chùa Tây Phương đẹp theo từng mùa: khi lúa xanh thì núi như một ốc đảo giữa đồng, khi lúa chín thì vàng rực, khi đông về thì núi trọc lên màu gạch đỏ rất riêng. Chọn đúng thời điểm, chuyến đi bằng xe máy từ Hà Nội sẽ nhân đôi vẻ đẹp của cảnh; chọn sai, bạn có thể gặp nắng gắt hoặc mưa rào kéo dài. Bài viết này so sánh từng mùa để trả lời câu hỏi đi xe máy đến Chùa Tây Phương mùa nào đẹp nhất.
Câu trả lời nhanh cho người ít thời gian
Mùa đẹp nhất là tháng sau tết, khoảng tháng hai đến tháng tư, khi trời hanh, nắng nhẹ và lúa xuân đang xanh trên cánh đồng Thạch Trị; và mùa lúa chín cuối năm, khoảng tháng chín đến tháng mười, khi cả vùng chuyển vàng. Mùa hè vẫn đi được nếu chịu nổi nắng, còn mùa đông se lạnh hợp cho ai thích không khí vắng và chùa yên tĩnh. Kinh nghiệm chọn khung giờ trong ngày đã có trong các bài như chuyến cuối thu đi Chùa Hương bằng xe máy, bài này chỉ bàn về chọn mùa.
Đi thêm một bước về chi tiết thời tiết của từng mùa. Mùa xuân ở vùng Thạch Xá không có nồm ẩm kéo dài như trong phố, vì vùng này thoáng đãng hơn, nhưng sương sáng dày hơn, nên nếu đi chụp ảnh ánh sáng sớm, hãy tính thêm nửa tiếng chờ sương tan để có tầm nhìn từ chùa trên ra đồng. Mùa hè có hai khung đi được: trước bảy giờ sáng và sau bốn giờ chiều; khung chiều tuy mát nhưng cần xem dự báo mưa vì rào chiều về nhanh. Mùa thu là mùa có nhiều ngày nắng đẹp nhất, nhưng cũng là mùa sương mù buổi sớm của vùng đất trũng, một hiệu ứng thú vị cho người chụp mà phiền cho người muốn nhìn xa. Mùa đông âm u nhiều ngày liên tiếp, nhưng ngày nắng đông thì ánh sáng vàng và dịu hiếm gặp ở mùa khác.
Xuân: hanh khô và lúa xanh
Tháng hai đến tháng tư là mùa được nhiều người ưa nhất. Trời miền Bắc sau tết thường hanh, nắng vàng nhẹ, phù hợp cho việc leo bậc đá lên chùa trên và chụp ảnh trên hiên gác. Cánh đồng quanh núi đang vào vụ xuân, một màu xanh non trải ra tới chân trục đường, tạo tương phản rất đẹp với núi đất đỏ. Với người đi xe máy, đây cũng là khoảng thời gian ít mưa nhất trong năm, đường khô, dễ đi, và buổi sáng có sương nhẹ quanh núi cho những khung hình sớm.
Hè: đi sớm về sớm
Mùa hè nắng gay, nhưng với khoảng cách chỉ hơn hai mươi cây số, hoàn toàn vẫn đi được nếu giữ đúng công thức sớm về sớm: xuất phát trước bảy giờ, rời chùa trước mười một giờ, tránh khung mười một giờ đến ba giờ. Ưu điểm của hè là trời trong, tầm nhìn từ chùa trên rất xa, và chiều hay có mưa rào để cảnh ướt át thơ mộng, kiểu không khí quanh khu bến đò được tả trong bài về khung cảnh đặc sắc nhất ở Chùa Hương cùng vùng. Nhược điểm là nóng và cần chuẩn bị nước, mũ, áo mưa gọn trong cốp.
Thu và mùa lúa chín: vàng rực quanh núi
Khoảng tháng chín đến tháng mười là mùa lúa chín ở Thạch Thất. Cảnh đẹp nhất trong năm của vùng này: núi đất đỏ nổi bật giữa đồng vàng, ánh sáng chiều dịu cho những khung hình ấm. Đây cũng là mùa bận của nhà nông, đường thôn có xe, có lúa phơi, nên đi chậm và nhường đường. Ai muốn ghép nhiều điểm trong một ngày có thể theo các gợi ý trong chủ đề du lịch vùng ven Hà Nội, vì thu là mùa hầu như điểm nào quanh Hà Nội cũng đẹp.
Về trang phục và đồ đạc theo từng mùa, kinh nghiệm chung của người hay đi là chuẩn bị như đi một chuyến cắm ngày. Xuân cần áo khoác mỏng cho buổi sớm và khăn che bụi đường. Hè cần kem chống nắng, nước đầy, mũ rộng vành có quai, và một áo mưa gấp gọn trong cốp. Thu nên mang theo cả áo mưa lẫn áo khoác, vì buổi sáng se, trưa ấm và chiều có thể rào. Đông cần găng giữ ấm cho tay cầm ga, áo gió và ba-rem che tay nếu xe có; giày nên chọn loại đế dày vì bậc đá đông lạnh buốt khi chạm chân trần qua đế mỏng.
Đông: vắng người và se lạnh
Mùa đông, đặc biệt các ngày trong tuần, Chùa Tây Phương gần như chỉ có người dân địa phương và các nhà sư, một không khí rất hợp với ai tìm sự yên tĩnh. Nhược điểm là trời nhiều khi âm u, mưa phù lất phất, và đoạn bậc đá ẩm cần đi rất cẩn thận; song nếu gặp được ngày đông nắng, chất lượng ánh sáng mềm của nó cho ảnh đẹp không thua mùa thu. Trang phục cần áo giữ ẩm, găng tay giữ ấm cho tay cầm ga, và ba-rem bọc tay nếu xe có.
Ghép lịch theo mùa với các dịp lễ cũng đáng cân nhắc. Dịp đầu năm, sau tết, chùa Tây Phương đón nhiều đoàn khách thập phương tới hành hương, không khí tưng bừng nhưng đường vào thôn đông; đi vào ngày thường của cùng tuần sẽ vắng và yên hơn hẳn. Ngày rằm hàng tháng, chùa có thêm người dân địa phương tới làm lễ, một dịp để quan sát sinh hoạt tín ngưỡng rất thật của vùng, dù cũng đông hơn ngày thường. Còn nếu mục đích là cảnh chứ không phải lễ, chọn ngày giữa tuần của bất kỳ mùa nào cũng luôn là lựa chọn gọn nhất.
Với khách thuê xe máy và lịch trình theo mùa
Người thuê xe nên chọn mùa xuân hoặc thu nếu đi lần đầu, vì đường dry và thời tiết ổn nhất; hè cần lịch trình sớm về sớm, đông cần đồ giữ ấm. Với mọi mùa, hỏi trước chủ xe về tình trạng xe và giao kèo giờ trả; các yêu cầu như mũ trùm, áo mưa, nên trao đổi trực tiếp qua điện thoại hoặc Zalo. Muốn tìm thêm điểm đi theo mùa, duyệt mục du lịch trên trang để ghép chuyến.
Nhắc lại khung giờ trong ngày cho từng mùa: xuân nên đi sáng sớm để có sương và nắng chéo; hè đi trước chín giờ sáng; thu đi được cả ngày nhưng đẹp nhất là sáng; đông nên đi khung mười giờ đến hai giờ, khi tiết ấm nhất trong ngày và bậc đá đã khô ráo sau sương đêm. Người đi xe máy đường xa thường chọn sớm hơn khung đẹp nhất một tiếng, để phần đường di chuyển không ăn vào khung vàng tham quan. Đây là cách đơn giản nhất để mọi mùa trong năm đều trở thành mùa đẹp để lên đường, miễn là ta chỉnh lịch theo mùa thay vì giữ mãi một công thức cho cả năm.
So sánh nhanh để dễ chọn: nếu bạn đi để chụp ảnh, chọn xuân hoặc thu, vì ánh sáng và màu đồng là hai thứ tạo khác biệt lớn nhất giữa các bức ảnh; nếu đi để tìm sự yên tĩnh, chọn đông vào ngày trong tuần, khi gần như cả khu chỉ có bạn và vài người dân; nếu đi cùng gia đình có trẻ nhỏ, chọn thu, vì trời mát, đường khô và quãng leo ngắn vừa sức; nếu bạn chỉ rảnh được cuối tuần và muốn tránh đông, chọn chủ nhật sáng rất sớm thay vì thứ bảy muộn. Mỗi mùa có một lý do để đi, và phần lùi lịch trình của mỗi mùa đều xoay quanh một nguyên tắc duy nhất: đến trước khi đám đông đến, về trước khi thời tiết xấu nhất trong ngày bắt đầu.
Một ghi chú nữa về ghép điểm theo mùa: xuân hợp để ghép thêm các làng nghề vùng Thạch Thất trong chiều về, khi trời hanh và đường khô; hè chỉ nên ghép điểm có bóng cây và quán nước; thu là mùa ghép thoải mái nhất, đầm sen muộn, cánh đồng lúa chín và các quán vườn đều đáng dừng; đông nên đi gọn một điểm và về sớm, vì trời tối nhanh và lạnh về chiều. Người quen đường hay nói vui rằng chọn mùa để đi Chùa Tây Phương cũng như chọn thời điểm để nấu một món kho: lửa to hay nhỏ đều nấu được, chỉ cần canh đúng lúc là được; đi chùa cũng vậy, không có mùa xấu, chỉ có lịch trình chưa khớp với mùa.
Các câu hỏi thường gặp
Tháng mấy đến Chùa Tây Phương đẹp nhất? Khoảng tháng hai đến tháng tư trời hanh lúa xanh, và tháng chín tháng mười lúa chín; hai khoảng này đẹp nhất trong năm.
Mùa hè có nên đi không? Nên, nếu đi sớm về sớm và chuẩn bị đủ nước cùng áo mưa phòng mưa rào.
Mùa đông đường có trơn không? Bậc đá ẩm sau mưa phù trơn, mang giày bám tốt và đi chậm.
Tóm lại
Đi xe máy đến Chùa Tây Phương mùa nào đẹp nhất thì câu trả lời gọn là đầu năm khi lúa xanh và cuối năm khi lúa chín. Mùa hè cần đi sớm, mùa đông cần giữ ấm và đi chậm; còn cảnh núi đất giữa cánh đồng thì quanh năm vẫn giữ chất riêng của nó, chỉ chờ người chọn đúng lúc để lên đường.