Chùa Tây Phương ở xã Thạch Xá, huyện Thạch Thất, cách trung tâm Hà Nội khoảng hai mươi lăm cây số về phía tây, nổi tiếng với quần tượng gỗ sơn thếp cổ và dáng núi đất trông như hình cái nia lật ngược. Kinh nghiệm đi xe máy đến Chùa Tây Phương từ Hà Nội chủ yếu xoay quanh ba việc: chọn đường cho dễ đi, chọn giờ cho nhẹ nắng, và chuẩn bị cho đoạn leo bậc đá lên đến chùa trên. Bài viết này đi qua từng việc một, cho người đi lần đầu lẫn người đã từng đi các chùa vùng Thạch Thất.
Câu trả lời nhanh cho người ít thời gian
Đi theo hướng Đại lộ Thăng Long, rẽ theo quốc lộ đi Thạch Thất, đến xã Thạch Xá là tới nơi; toàn行程 khoảng một giờ từ khu trung tâm. Xuất phát trước bảy giờ rưỡi sáng để có trọn buổi mát ở chùa, leo lên Tam Quan rồi tham quan Chùa trên, sau đó về trước trưa. Nếu bạn từng đi các vùng núi chùa ven đô và thích kiểu lịch trình sớm về sớm như các chuyến sáng sớm đến Chùa Hương bằng xe máy thì hoàn toàn có thể áp dụng lại cho Chùa Tây Phương.
Đường đi từ Hà Nội và những gì cần để ý
Hai đường chính: Đại lộ Thăng Long rộng, bằng, ít xe tải hơn các trục cũ, hợp cho người mới hoặc đi xe ga; quốc lộ trục cũ qua thị trấn đông hơn, hẹp hơn nhưng có nhiều quán dừng chân. Từ đường lớn rẽ vào đường tỉnh đi Thạch Xá, đoạn cuối vào thôn đường hẹp, có nơi cần nhường người địa phương. Cuối đường là bãi xe trước chân núi đất, từ đó đi bộ. Về tổng thể, cung đường ngắn và dễ hơn nhiều so với các cung phố núi phía tây, ít dốc và không có đèo, nên cả người đi xe số lẫn xe ga đều thấy nhẹ nhàng.
Điều cần để ý nhất không phải đường mà là khung giờ: đi trễ vào trưa, nắng trên đường lớn rất gay, và đoạn bậc đá lên chùa không có bóng che, leo giữa trưa là thử thách thật sự. Ai quan tâm đến lựa chọn thời tiết có thể xem kinh nghiệm về mùa đẹp đi vòng ven Hà Nội trước khi chọn ngày.
Ba việc cần nhấn lại về đoạn đường. Thứ nhất, khung bảy giờ đến chín giờ sáng là lúc đường lớn vào Thạch Thất thoáng nhất, xe container và xe khách thưa dần sau giờ cao điểm, nên nếu sợ đường đông, hãy canh khung này. Thứ hai, ở đoạn rẽ từ trục lớn vào đường tỉnh, biển chỉ dẫn có chỗ bị cây che, nên làm chủ tốc độ chậm lại từ sớm, đừng phanh gấp tại nút rẽ vì mặt đường ở đó mòn và dễ trơn sau mưa. Thứ ba, đoạn cuối vào thôn Thạch Xá hẹp, chỉ vừa một xe rẽ vào tại một số khúc; gặp xe ngược chiều, người đi đường lớn có ưu tiên nhường, hãy đổ vào khoảng trống bên phải để nhường, rồi tiếp tục.
Tham quan và leo lên chùa trên
Quần thể gồm ba tầng chùa xếp theo sườn núi: Chùa Đền ở dưới, Chùa Giữa và Chùa trên cùng hiên gác nhìn ra cánh đồng. Đoạn leo lên chủ yếu là bậc đá và bậc gỗ dựng theo sườn dốc, có chỗ tay vịn; đi chậm, bước đều, không mang đồ nặng là ba nguyên tắc chính. Với người lớn tuổi hoặc gõi yếu, có thể dừng ở Chùa Đền và Chùa Giữa, hai tầng này đã có đủ kiến trúc và tượng cổ đáng xem. Trên hiên Chùa trên, không gian mở ra toàn cánh đồng Thạch Trị, một trong những tầm nhìn đẹp nhất trong các ngôi chùa quanh Hà Nội.
Mang theo nước vì đoạn leo không có hàng bán; giày có đế bám là quan trọng nhất, nhất là sau mưa khi bậc đá ẩm. Giữ trật tự, không chạm vào tượng và kiến trúc gỗ, không đứng lên lan can để chụp ảnh, là những lưu ý chung khi vào khu di tích.
Người đi lần đầu thường hỏi leo lên chùa trên mất bao lâu; theo nhịp đi chậm vừa nghỉ, toàn bộ phần leo từ Chùa Đền lên Chùa trên khoảng ba mươi đến bốn mươi lăm phút, gồm hai chặng nghỉ hiên mặc dù đủ. Nên bắt đầu leo sau khi đã để đồ nặng và áo khoác ở xe hoặc quán dưới chân núi, chỉ mang nước và máy ảnh, vì hai tay cần trống để vịn tay vịn ở những khúc dốc. Khi xuống, nghiêng người về phía sau một chút, bước ngắn và dùng gót chân bám bậc; tuyệt đối không vừa xuống vừa cầm điện thoại, vì đoạn có bậc cao bất thường do thời gian mài mòn.
Ăn uống và nghỉ ngơi quanh chùa
Xung quanh khu di tích có các quán nhỏ và đầu bậc phục vụ nước, kem, đồ ăn nhẹ; món chính nên ăn tại nhà hàng hoặc quán gia đình ở thị trấn gần đó trên đường về. Kiểu bữa phù hợp cho chuyến một ngày là ăn nhẹ trước khi leo, ăn bữa chính sau khi xuống núi. Nếu muốn ghép thêm chặng, quanh Thạch Thất còn các làng nghề mộc và các đầm sen theo mùa; những gợi ý kiểu này được gom trong chủ đề du lịch vùng ven Hà Nội.
Một lịch trình mẫu cho chuyến một ngày: sáu giờ ba mươi xuất phát từ Hà Nội sau khi kiểm tra xe và đổ xăng; bảy giờ rưỡi tới Thạch Xá, gửi xe ở bãi trước núi, ăn sáng nhẹ nếu chưa ăn; tám giờ bắt đầu tham quan từ Chùa Đền lên tới Chùa trên, nghỉ trên hiên gác ngắm cánh đồng; chín giờ rưỡi trở xuống, dạo quanh Tam Quan và chụp vài khung hoàng hôn kiến trúc gỗ; mười giờ rưỡi rời khu, ghé quán cơm trên đường về ăn trưa muộn; trưa về tới Hà Nội, tránh được khung nắng mạnh nhất của ngày. Với người thích chậm, lịch trình này kéo thêm được một tiếng cho từng chặng nghỉ dài hơn mà vẫn về trước bốn giờ chiều.
Chuẩn bị xe và đồ cho chuyến đi
Xe cần kiểm tra trước khi đi: lốp đủ hơi, phanh nhạy, đèn sáng, xích dầu nếu đi xe số, bình xăng đủ cho cả chiều đi về vì trạm xăng quanh thôn thưa. Đồ cá nhân gồm mũ bảo hiểm che tốt, nước, khăn ướt, áo mưa mỏng dự phòng mưa chiều. Người thuê xe nên chụp hiện trạng xe trước khi nhận và lưu số chủ xe để kịp thời liên hệ. Các nguyên tắc chuẩn bị này khớp với kinh nghiệm chung khi du lịch bằng xe máy quanh Hà Nội, dù bạn đi xe số hay xe ga.
Ghép thêm Chùa Thầy trong cùng ngày là lựa chọn được nhiều người chọn, vì hai điểm cùng vùng và cách nhau chỉ quãng ngắn. Công thức ghép gọn: sáng đi Chùa Tây Phương trước, leo núi khi trời còn mát; sau đó chuyển sang Chùa Thầy vào khung giữa trưa, tham quan phần chùa dưới và hồ nước trong lúc nắng gắt nhất, vì khu này nhiều bóng cây và gần các quán ăn trưa; chiều về theo trục đường lớn, dừng thêm một đầm sen hoặc làng nghề nếu còn thời gian. Ngược lại, ai thích đi chậm chỉ nên chọn một điểm và dành phần còn lại của ngày cho quán ven đường, kiểu đi mà nhiều khách lớn tuổi thấy vừa sức hơn hẳn việc ghép hai chùa trong một buổi.
Với khách thuê xe máy từ Hà Nội
Chùa Tây Phương hoàn toàn nằm trong tầm một ngày thuê theo ngày, xuất phát sớm và về trước giờ đóng cửa tiệm. Hỏi trước chủ xe về chính sách xăng, phụ kiện và các yêu cầu đặc biệt nếu đi hai người; mọi thông tin về giá thuê và xe còn trống nên xác nhận trực tiếp qua điện thoại hoặc Zalo trước khi đến nhận xe.
Câu hỏi thường gặp nhất từ người đi lần đầu là thời gian tối thiểu nên dành cho khu này. Trả lời gọn: một tiếng rưỡi cho người chỉ tham quan chùa dưới và Tam Quan, nửa ngày cho người leo trọn lên chùa trên và nghỉ ngơi, và cả ngày nếu ghép thêm chặng lân cận. Thời gian gửi xe thường tính theo lượt hoặc theo ngày tùy quán, hỏi giá trước khi đổ xe; quanh khu có vài điểm gửi với mức chênh nhau không đáng kể, nên ưu tiên chỗ có người trông và mái che thay vì chỗ rẻ nhất nhưng vắng.
Các câu hỏi thường gặp
Chùa Tây Phương cách Chùa Thầy bao xa? Hai điểm cùng vùng Thạch Thất và Quốc Oai, cách nhau không xa, có thể ghép cả hai trong một ngày nếu xuất phát sớm.
Leo lên chùa trên có khó không? Đoạn bậc đá dốc nhưng ngắn; người khỏe đi thoải mái, người lớn tuổi nên dừng ở tầng giữa.
Quần áo nên mặc thế nào? Quần dài, áo có tay, giày bám; vào chánh điện cần trang phục kín đáo.
Tóm lại
Kinh nghiệm đi xe máy đến Chùa Tây Phương từ Hà Nội thu gọn trong một câu: đường ngắn và dễ, chỉ cần đi sớm, leo chậm và chuẩn bị giày bám tốt. Với khoảng cách chưa đầy một giờ đồng hồ, đây là một trong những chuyến chùa cổ đáng đi nhất quanh Hà Nội cho cả người mới cầm lái lẫn người đi đường trường nhiều năm.