Chặng lên Y Tý dài cả ngày đường, phần lớn đi qua quốc lộ lớn rồi rẽ vào đường huyện và đèo vắng, khác với chạy quanh phố muốn dừng đâu cũng được, lên vùng này phải biết trước chỗ nào có hàng xăng, chỗ nào có nước, và chỗ nào nghỉ chân được, nếu không sẽ dốc đèo giữa chừng mà hết cả xăng lẫn nước. Bài này thuộc chùm cung đường Tây Bắc xa trong mục cung đường, chỉ ra các nơi tiếp nước và nghỉ giải lao khi đi Y Tý theo từng chặng. Về phần đường khó của cung này đã có bài về đường từ Hà Nội vào Y Tý đoạn nào khó đi, các điểm dừng nghỉ khi du lịch vùng cao xem tại mục du lịch.
Câu trả lời nhanh
Nguyên tắc tiếp nước và nghỉ giải lao đi Y Tý là dựa vào các phố thị trấn dọc trục chính, đó là nơi có trạm xăng, hàng nước và quán ăn đều đặn nhất, còn từ chân rẽ lên huyện và đèo A Lù thì hàng quán thưa dần, gần như không có chỗ tiếp nước tiện, nên đổ đầy xăng, mua đầy nước tại thị trấn lớn cuối cùng trước khi rẽ. Trên đèo chỉ nghỉ ở các đoạn bằng có nhà dân, không dừng giữa dốc hoặc khúc cua, và mỗi dừng nghỉ chỉ năm đến mười phút cho tay nghỉ và người ấm lại. Chuẩn bị tối thiểu là hai lít nước mỗi người cho chặng sau rẽ trục chính, thêm chai nước ấm giữ nhiệt vì trời vùng cao lạnh, và vài món ăn khô như bánh, trái cây dễ bảo quản. Đi nhóm thì hẹn sẵn điểm gặp nếu tách nhau, sóng điện thoại trên đèo có đoạn mất, hẹn trước luôn hơn gọi tìm nhau.
Tiếp nước và xăng trên trục chính
Trục quốc lộ hướng lên Lào Cai có đủ trạm xăng lớn xen kẽ, nhìn chung không lo hết xăng, nhưng nên chọn trạm lớn của thương hiệu quen thuộc để đổ, vừa có cây xăng đa năng, vừa có hàng nước và vệ sinh sạch. Các trạm lớn thường có quầy bán đồ, đây là chỗ mua nước, bánh, và xem dự báo thời tiết qua điện thoại sóng ổn hơn trên đèo. Kinh nghiệm của người chạy vùng cao là mỗi lần gặp trạm xăng còn mở mà bình đã dưới một nửa thì đổ luôn, không chờ gần hết, vì chặng rẽ vào Bát Xát có đoạn trạm thưa và giờ đóng theo quán. Nước mua tại trạm nên mua loại chai đóng sẵn, nước pha chế tại quán ven đường trên cung vắng chưa chắc sạch, và uống nước đóng chai còn nguyên niêm phong là chắc nhất cho người lạ vùng.
Thị trấn lớn cuối cùng trước khi rẽ lên
Trước khi rẽ khỏi trục chính lên hướng Bát Xát, thị trấn lớn dọc trục là điểm nghỉ giải lao đáng giá nhất chuyến đi, ở đây có quán ăn nóng, trạm xăng, và chợ nhỏ, phần lớn các nhóm đi Y Tý đều dừng ăn trưa hoặc uống nước tại đây trước khi vào chặng vắng. Dừng ở thị trấn nên làm đủ ba việc, đổ đầy bình, mua nước và đồ ăn nhẹ cho chặng sau, và ăn một bát nóng để giữ sức, vì sau rẽ lên các quán thưa và đơn giản hơn nhiều. Đây cũng là chỗ hỏi thăm tin đường, người quán và xe ôm ven thị trấn biết rõ hôm đó đèo có mù lớn không, cầu nào đang sửa, hỏi một câu trước khi lên đỡ gặp chuyện giữa đèo. Chạy tiếp nước ở đây còn nghĩa là đi vệ sinh, chặng sau rẽ lên gần như không có nhà vệ sinh công cộng, dừng nhà dân xin thì được nhưng mất giờ và ngại.
Chặng từ rẽ lên chân đèo
Chặng từ khi rẽ trục chính lên hướng Bát Xát là chặng đường nhỏ, dân cư thưa dần, hàng quán có nhưng thưa và không đều đặn, quán nước kiểu ven đường bán theo phiên mùa. Trên chặng này nên đi theo kế hoạch nước đã mua, không trông chờ gặp quán, và dừng nghỉ chân tại các đoạn đường bằng có bóng cây hoặc nhà dân ven đường. Các điểm dừng hợp lệ là đầu thôn, nơi có điện và tiếng chó, dừng ở đây vừa có người quanh, vừa xin được nước nếu cần, dân vùng cao phần lớn hiếu khách, xin một bầu nước sôi để uống thì hiếm ai từ chối. Đi chặng này nhớ canh mực xăng, nếu lỡ chưa đổ đầy ở thị trấn thì ở đây phải đổ ở các trạm nhỏ ven đường, giá nhỉnh hơn trục chính nhưng vẫn đổ, đừng đợi hết mới hoảng.
Nghỉ giải lao trên đèo A Lù
Đèo A Lù dốc và cua liên tục, phần đầu đèo còn có vài nhà dân, càng lên cao thưa dần, nên chỗ nghỉ giải lao trên đèo chỉ nên chọn các đoạn đường bằng, rộng, có khoảng lề đủ dừng cả nhóm mà không chắn đường xe tải. Tuyệt đối không dừng ngay sau khúc cua hoặc giữa dốc, xe sau chạy lên không thấy mình kịp phanh, và không dừng ở mép ngoài vách thoáng, lề đèo nhiều chỗ sụt lún không nhìn ra được. Mỗi lần dừng chỉ năm đến mười phút, cho tay bớt run, uống ngụm nước ấm, và ngắm sương mù trôi, cố gắng giữ đà bớt mệt, đừng nghỉ lâu người nguội lại càng mỏi khi cầm ga tiếp. Đi mùa đông thì mang bình giữ nhiệt nước ấm, một ngụm nước nóng giữa đèo giúp rất nhiều cho việc giữ sự tỉnh táo. Trên đèo có đoạn mất sóng điện thoại, nhóm đi nên hẹn sẵn điểm tập trung cuối đèo, ai gặp chuyện thì ở lại điểm hẹn, đừng rải nhau từng khúc một.
Nước và đồ ăn nên chuẩn bị thế nào
Nước mang theo lên Y Tý nên tính hai lít mỗi người cho chặng sau rẽ trục chính, chia thành một chai lớn và một chai nhỏ tiện uống khi chạy, loại nước ấm giữ nhiệt một lít là món đáng mang nhất, vùng cao quanh năm mát, nước ấm lúc nào cũng uống được còn nước lạnh mùa đông uống vào run người. Đồ ăn nên là loại bọc kín, bánh mì, trái cây bền như chuối, cam, và chút đường như kẹo hay bánh ngọt cho các đoạn đèo cần năng lượng nhanh. Không nên mang loại đồ dễ hỏng như sữa tươi, thịt nguội để ngoài trời, chặng dài nhiệt độ thay đổi, đồ hỏng giữa đường ăn vào lại rắc rối bụng. Bình nước xịt rửa tay nhỏ hoặc khăn ướt cũng đáng cất trong cốp, dừng nghỉ ven đường bụi bẩn, lau tay trước khi ăn luôn là thói quen sạch an toàn nhất.
Câu hỏi thường gặp
Trên đường lên Y Tý có trạm xăng không?
Trục chính có trạm xăng lớn đều đặn, chặng sau rẽ lên Bát Xát thưa hơn, nên đổ đầy tại thị trấn lớn cuối cùng trước khi rẽ khỏi trục chính.
Nơi nào đáng nghỉ giải lao nhất trên cung?
Thị trấn lớn dọc trục chính trước chỗ rẽ, có quán ăn nóng, xăng đầy và chợ nhỏ, là điểm nghỉ trọn vẹn nhất trước chặng vắng.
Trên đèo A Lù dừng nghỉ được không?
Được nhưng chỉ tại đoạn bằng, rộng, có lề đủ, không dừng sau khúc cua hay giữa dốc, mỗi lần chỉ năm đến mười phút rồi lên đường tiếp.
Mang bao nhiêu nước khi đi Y Tý?
Khoảng hai lít mỗi người cho chặng sau rẽ trục chính, cộng một bình giữ nhiệt nước ấm, vùng cao mát nên nước ấm dùng được quanh năm.
Trên đèo hết nước thì làm sao?
Dừng ở các đầu thôn có nhà dân xin nước sôi, dân vùng cao hiếu khách, nhưng tốt nhất vẫn mua đủ từ thị trấn để không phụ thuộc.
Có nơi đi vệ sinh trên chặng sau rẽ không?
Gần như không có nhà vệ sinh công cộng, nên giải quyết tại thị trấn lớn trước khi rẽ, chặng sau chỉ xin được nhà dân ven đường.
Đi nhóm tách nhau trên đèo thì hẹn ở đâu?
Hẹn sẵn điểm cuối đèo vì có đoạn mất sóng, ai có chuyện thì ở lại điểm hẹn, không rải nhau từng khúc một giữa đèo mù.
Nguồn tham khảo
Nhận định về các điểm dừng, trạm tiếp xăng nước trên cung đường lên Y Tý dựa trên đặc điểm phổ biến của đường vùng cao Bát Xát, có thể đối chiếu với nguồn báo chí chính thống. Về quy định dừng xe, nghỉ trên đường bộ, tham khảo Nghị định 168/2024/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ. Về kỹ năng giữ an toàn trên đèo dốc, xem thêm tại mục an toàn.
Tóm lại
Nơi tiếp nước và nghỉ giải lao đi Y Tý tập trung ở các thị trấn dọc trục chính, từ chỗ rẽ lên phải tự chủ xăng nước, trên đèo chỉ nghỉ đoạn bằng năm đến mười phút. Muốn thuê xe máy cho chuyến lên Y Tý, liên hệ Mr Tú qua điện thoại hoặc Zalo, giờ làm việc từ 08:00 đến 17:00 hàng ngày, thông tin chi tiết xem tại trang bảng giá thuê xe máy.