Cung đường Hà Nội - Chợ tình Khâu Vai cho người mới

Chợ tình Khâu Vai ở huyện Mèo Vạc, tỉnh Hà Giang là phiên chợ chỉ họp mỗi năm một lần, nổi tiếng khắp cả nước với tên gọi chợ tình của người Mông, Nùng, Tày. Với người mới đi đường dài, chuyến này đòi hỏi chuẩn bị hơn các tuyến trung du: gần năm trăm cây số một chiều, đường đèo cao, và thời điểm chợ họp cố định theo âm lịch. Bài này thuộc chùm cung đường Hà Giang – Cao Bằng trong mục cung đường, trình bày lộ trình, thời điểm, lịch trình mẫu và lưu ý an toàn cho người đi lần đầu, kèm các điểm đến đã được mô tả trong mục du lịch.

Câu trả lời nhanh

Chợ tình Khâu Vai họp vào ngày hai mươi bảy tháng ba âm lịch hằng năm, thường rơi vào khoảng cuối tháng tư dương lịch, tại xã Khâu Vai, huyện Mèo Vạc. Từ Hà Nội, lộ trình chuẩn là hai ngày đi: ngày một chạy Hà Nội – Việt Trì – Yên Bái – Hà Giang khoảng ba trăm cây số, nghỉ đêm; ngày hai chạy chừng hai trăm cây số qua Cốc Pài, lên Bắc Mê, sang Mèo Vạc, kịp chiều tối hôm trước chợ hoặc sáng sớm hôm chợ. Người mới không nên đi một ngày một mạch vì đoạn cuối toàn đèo dốc.

Ngày chợ, bạn nên có mặt từ rất sớm vì không khí đặc sắc nhất là buổi sáng: người dân các bản đi bộ, đi ngựa và đi xe từ mọi hướng về chợ, đông vui nhất trước chín giờ và tan dần sau trưa. Chiều hoặc hôm sau mới bắt đầu hành trình về.

Lộ trình ngày một: Hà Nội tới thành phố Hà Giang

Xuất phát sớm sáng, cách phổ biến là đi cao tốc Hà Nội – Việt Trì, sau đó theo QL2 qua Yên Bái với đồi chè hai bên đường và các cây cầu qua sông Hồng. Ăn trưa ở vùng Phú Thọ với cơm lam, thịt chua, hoặc dừng ở Yên Bái với bún cá đặc sản đường quê. Tổng chặng một khoảng ba trăm đến ba trăm hai mươi cây số, chạy thoải mái trong một ngày với hai lần nghỉ trưa và đổ xăng. Đến thành phố Hà Giang, nên nghỉ ở khu trung tâm để sáng hôm sau tiện mua thêm đồ và hỏi đường.

Ai mới chạy đường dài nên nghỉ mỗi một tiếng rưỡi một lần, uống nước và duỗi chân. Mệt cộng thiếu tập trung là nguyên nhân lớn nhất của tai nạn đường đèo, nên đừng để vòng chạy ngày một ảnh hưởng tới ngày đèo khó nhất của chuyến.

Lộ trình ngày hai: Hà Giang lên Mèo Vạc

Chặng hai từ thành phố Hà Giang lên Mèo Vạc khoảng một trăm tám mươi cây số, nhưng cần gần cả ngày vì đường đèo quanh co. Tuyến chuẩn là theo QL4C qua Cốc Pài, qua Bắc Mê, lên thị trấn Mèo Vạc. Đường mới nâng cấp nên rộng và phẳng hơn trước, nhưng vẫn là đèo liên tục, nhiều cung cua gắt và sương mù sớm. Chi tiết chọn quốc lộ cho chặng Hà Nội tới thành phố Hà Giang đã được nêu trong bài Hà Nội đến thành phố Hà Giang chọn quốc lộ nào, còn các bài về vùng Mã Pí Lèng thuộc cùng khu cao nguyên đã mô tả cung đèo này từ góc độ du lịch.

Người mới nên xuất phát từ thành phố Hà Giang trước tám giờ sáng để kịp Mèo Vạc trước tối, và tuyệt đối không đi chặng đèo sau khi trời tối. Sương mù trên cao nguyên dày vào sáng sớm, nên giữa chặng hãy dừng ở quán nước đợi tan mù thay vì chạy trong mù.

Thời điểm và không khí ngày chợ

Chợ họp một lần mỗi năm nên ngày chợ quanh khu vực rất đông: homestay ở Mèo Vạc và Đồng Văn kín chỗ từ vài tuần trước. Không khí chợ khác chợ phiên thường: người đến để gặp gỡ, hẹn hò, hát tình ca, mặc trang phục truyền thống. Đây là dịp hiếm có để thấy nhiều phong tục tập trung một chỗ, nên máy ảnh là vật không thể thiếu. Điều nên nhớ là chụp ảnh người dân nên hỏi trước, nhất là các cặp lớn tuổi, vì không phải ai cũng muốn xuất hiện trong ảnh.

Về đồ ăn, chợ có thắng cố, mèn mén, thịt gác bếp và rượu ngô. Với người lái xe, rượu ngô là món nên nhìn chứ không nên uống: lái xe sau khi uống rượu bia là vi phạm pháp luật và rất nguy hiểm trên đường đèo. Kinh nghiệm ăn uống an toàn dọc tuyến đã được tổng hợp trong mục an toàn.

Lịch trình mẫu ba ngày cho người mới

Ngày một: sáng sớm xuất phát từ Hà Nội, ăn trưa Phú Thọ, chiều tới thành phố Hà Giang, ăn tối và ngủ sớm. Ngày hai: sáng đi Mèo Vạc qua các cung đèo, dừng chụp ảnh ở những điểm đẹp, chiều nhận homestay, tối ngủ sớm. Ngày ba: dậy từ bốn rưỡi năm giờ, có mặt ở chợ trước sáu giờ rưỡi, xem chợ tới mười giờ, ăn trưa tại chợ hoặc Mèo Vạc, rồi tùy sức lực mà về thành phố Hà Giang nghỉ thêm một đêm hoặc bắt đầu chặng về. Lịch trình này thoáng, hợp người lần đầu, tránh chạy đêm.

Nếu muốn thêm ngày thứ tư, hãy dành cho chặng về qua Đồng Văn và đèo Mã Pí Lèng lúc sáng sớm, về lại thành phố Hà Giang vào buổi chiều. Ai quan tâm thời điểm đẹp cho vùng này có thể đọc thêm bài lên kế hoạch đi Mã Pí Lèng bằng xe máy trọn vẹn đã được viết trong cùng chùm.

Chi phí sơ bộ và chuẩn bị xe

Chi phí chính gồm xăng cho khoảng một nghìn cây số khứ hồi, nghỉ homestay hai ba đêm, ăn uống và phí tham quan. Xe cho chuyến này nên là xe số tầm trung trở lên vì đèo dài và dốc; kiểm tra thắng, nhớt, lốp và dầu trước khi đi, mang theo đồ vá và bơm nhỏ. Ai thuê xe nên chọn dòng phân khối đủ mạnh và hỏi rõ điều kiện cho xe thuê đi đường dài, vì không phải nơi nào cũng cho thuê đi cung đèo cao nguyên.

Về giấy tờ, người lái cần giấy phép lái xe phù hợp với dung tích xe và giấy tờ xe đầy đủ theo quy định; khách thuê xe nên mang theo chứng minh nhân dân hoặc hộ chiếu theo yêu cầu của nơi cho thuê. Với xe trên năm mươi phân khối, cần loại giấy phép lái xe phù hợp; chi tiết các quy định giấy tờ được trả lời trong mục hỏi đáp.

Lưu ý an toàn dành cho người mới

Bốn việc quyết định an toàn của chuyến. Thứ nhất, không chạy đêm trên đèo, kể cả khi thấy mình còn khỏe. Thứ hai, giữ tốc độ thấp hơn cảm giác của mình, vì cua đèo hai tầng rất dễ đánh lừa người lạ đường. Thứ ba, xuống dốc về số thấp, hạn chế bóp phanh liên tục để không nóng phanh. Thứ tư, giữ khoảng cách với xe tải chở đá trên QL4C, chỉ vượt ở đoạn thẳng có tầm nhìn xa.

Thời tiết tháng tư trên cao nguyên thay đổi trong ngày: nắng chói sáng, mưa rào chiều, mù sớm. Nên mang áo ấm vì sáng khuya ở Mèo Vạc dù tháng tư vẫn lạnh, cùng áo mưa gọn, găng tay và mũ bảo hiểm đạt chuẩn. Nếu có dấu hiệu mệt hay buồn ngủ giữa đèo, cách duy nhất là dừng nghỉ, uống nước và chợp mắt chốc lát.

Câu hỏi thường gặp

Chợ tình Khâu Vai họp ngày dương lịch nào?

Chợ họp ngày hai mươi bảy tháng ba âm lịch, thường rơi vào cuối tháng tư dương lịch. Ngày dương lịch cụ thể mỗi năm khác nhau, nên trước chuyến đi hãy quy đổi lịch âm sang dương của năm đó.

Người mới đi một mình có nên thử cung này không?

Nên nếu đã có kinh nghiệm chạy hơn hai trăm cây số một ngày và xe tốt. Nếu chưa từng đi đèo dài, hãy đi cùng nhóm có người quen cao nguyên dẫn đường.

Xe ga có đi được chặng này không?

Xe ga phổ thông đi được nếu máy khỏe, nhưng mệt hơn xe số trên dốc dài. Nên chọn xe ga phân khối lớn hơn một chút và nghỉ nhiều lần hơn.

Ở đâu khi đi chợ Khâu Vai?

Homestay ở Mèo Vạc hoặc Đồng Văn, đặt trước vài tuần vì ngày chợ kín rất nhanh. Cắm trại gần chợ chỉ hợp người có đủ đồ và kinh nghiệm trời lạnh.

Về trong ngày sau chợ có được không?

Về được tới thành phố Hà Giang, nhưng về tới Hà Nội trong một ngày là chạy đêm, không nên. Tốt nhất nghỉ đêm ở thành phố Hà Giang.

Chợ có gì mua làm quà?

Gạo nếp nương, thịt trâu gác bếp, mật ong và vải lanh dệt tay. Nên mua đồ khô dễ giữ và hỏi giá vài sạp trước khi quyết định.

Tóm lại

Chuyến Hà Nội – Chợ tình Khâu Vai cho người mới nên làm theo lịch ba bốn ngày: ngày một tới thành phố Hà Giang, ngày hai lên Mèo Vạc qua đèo, ngày ba đi chợ từ rất sớm và thăm chợ tới trưa, rồi nghỉ lại hoặc chậm rãi về. Không chạy đêm, không uống rượu bia trước khi lái, mang đủ giấy tờ và đồ ấm là bốn nguyên tắc sống còn của cung cao nguyên. Khi cần thuê xe máy ở Hà Nội cho hành trình này, liên hệ Mr Tú qua điện thoại hoặc Zalo trong giờ mở cửa từ 08:00 đến 17:00 hằng ngày; các dòng xe và mức giá nằm trong bảng giá thuê xe.