Đường từ Hà Nội ra Cửa Lò dài gần ba trăm cây số, và người chỉ cắm cúi chạy sẽ về nhà với duy nhất hai hình ảnh: đường nhựa và biển. Trong khi đó, trục 1A và các nhánh ven đồng bằng quanh tuyến lại có những khung cảnh đáng dừng xe: cánh đồng lúa ven đê, núi đá vôi Ninh Bình thấp thoáng sau luống tre, thị trấn nhỏ ven sông Mã, và dòng sông Gianh nhập cảnh trước khi vào Nghệ An. Bài này thuộc chuyên mục cung đường đồng bằng và ven biển của chuỗi cung đường đi xe máy từ Hà Nội, chỉ đúng chỗ dừng ngắm cảnh giữa đường ra Cửa Lò và cách dừng cho an toàn.
Câu trả lời nhanh
Bốn nhóm điểm dừng đáng giá nhất theo thứ tự chặng: vùng đá vôi quanh Ninh Bình vào buổi sáng sớm, dải đồng bằng ven đê Hà Nam trước khi vào đồng bằng Thanh Hóa, đoạn ven sông và thị trấn ven biển quanh quỹ đạo về phía Vinh, và các ngách đường ven biển thuộc ba bãi lân cận nơi mình nghỉ. Cách chọn trục đường để có được các điểm này đã được bàn trong bài Hà Nội đến Cửa Lò: quốc lộ nào nên chọn.
Chặng đầu: sương và cánh đồng Hà Nam
Chặng từ Hà Nội qua Hà Nam đi vào sáng sớm có thứ ánh sáng đẹp nhất trong ngày: sương trên cánh đồng, đường đê thẳng tít, và nắng thấp đổ vàng lên luống lúa theo mùa. Điểm dừng loại này không cần địa danh nổi tiếng: chỉ cần một đoạn đường đê an toàn có khoảng lề rộng, dừng xe hẳn vào lề rồi mới lên đê đứng ngắm. Cách chọn điểm dừng ven đê và ven đồng tương tự đã mô tả trong bài đường đến Phủ Lý nên dừng ở đâu để chụp ảnh: cùng dải địa lý, cùng kiểu sáng đẹp.
Khi dừng ven đường quốc lộ để chụp, nguyên tắc bất di bất dịch: xe phải rời hẳn làn xe chạy, người đứng phía trong lề, và không bao giờ đứng phía sau xe của mình để ưu thế chụp ảnh đẹp. Một tấm ảnh đứng sát vạch xanh giữa làn container không bao giờ xứng đáng.
Chặng giữa: đá vôi Ninh Bình và ven sông Thanh Hóa
Quanh dải Tam Điệp, Ninh Bình, núi đá vôi nhô lên giữa đồng bằng tạo khung hình đặc trưng Bắc Bộ mà không cần lệ thuộc điểm du lịch: bất kỳ ngã tư nào nhìn về phía núi cũng là một khung ngắm. Nên ghép chặng này vào khung sáng vì nắng chéo làm đá vôi nổi khối; trưa nắng gắt thì đá và trời cùng cháy màu. Người có thêm nửa giờ có thể rẽ vào vài cung vòng quanh Ninh Bình như bài cung đường vòng qua Thành phố Ninh Bình có gì khác đã mô tả, rồi nhập lại 1A phía nam.
Vào Thanh Hóa, quốc lộ chạy gần sông Mã ở vài đoạn, và các thị trấn nhỏ ven sông có quán nước, bến ghe nhỏ và hàng cây già phù hợp dừng nghỉ giải lao. Đây là loại điểm dừng dành cho nghỉ hơn là cho ảnh: ngồi uống nước mát, ngắm dòng sông, cho máy và người hạ nhiệt rồi mới chạy tiếp.
Chặng cuối: trước cửa biển
Từ khi vào Nghệ An, cảnh dần chuyển sang dải đất pha cát ven biển: hàng phi lao, gió mặn và các con đường nhỏ dẫn ra phía cửa sông. Nếu lịch trình cho phép, hãy chừa lại một đoạn cuối chậm rãi: thay vì nhập thẳng phố biển, rẽ vào vài con đường ven theo bản đồ, chạy chậm, để mắt tìm góc ngắm dòng sông hoặc cửa biển lúc chiều. Cách ngắm cảnh kiểu đi chậm ven biển này cũng giống tinh thần của các tuyến đường đẹp kiểu ven biển đến Sầm Sơn: phần thưởng ở chặng ven biển thuộc về người chạy chậm.
Dừng xe kiểu nào để ngắm cảnh mà vẫn an toàn
Điểm ngắm cảnh tốt thường nằm ở đoạn đường đẹp, tức đoạn ít người qua lại, và đó cũng là đoạn cứu hộ khó tới nếu mình dừng sai cách. Ba nguyên tắc dừng: một, chọn chỗ có lề rộng và tầm nhìn xa hai chiều, không dừng sau cua mù; hai, đặt xe sao cho không chắn tầm nhìn của người đi sau, và nếu có thể, kéo xe hẳn lên với đất thay vì để trên nhựa; ba, đứng ngắm phía sau hàng rào, mép ruộng, trên đê, không đứng trên mặt đường. Cuối cùng, khoanh vùng thời gian ngắm: chụp vài phút rồi đi tiếp, vì đứng lâu ven đường cũng khiến người đi sau tò mò dừng theo, càng thêm rối.
Mùa hè nắng gắt, nên chụp ảnh vào sáng sớm hoặc khung chiều muộn; mùa mưa chụp được khung mây đẹp nhưng chỉ dừng khi mặt đường còn khô, không dừng lúc mưa dối tràn xuống vì lúc đó mọi sự chú ý phải dành cho đường.
Điểm dừng đẹp theo từng mùa
Cùng một chỗ dừng, mỗi mùa lại cho ra một khung hình khác nhau. Mùa lúa chín ở đồng bằng Bắc Bộ thường rơi vào các đợt gặt trong năm, lúc ấy cánh đồng ven đê vàng rực, đẹp nhất vào sáng sớm còn sương; ngoài những đợt đó, đồng lúa non xanh hoặc vừa cày xong ít hấp dẫn hơn hẳn, và người đi đường xa không nên dành thời chờ đợi ở điểm ven ruộng. Mùa mưa thì các khung mây thấp vắt ngang dải núi đá vôi rất đáng chụp, nhưng điểm dừng cần chuyển sang loại có mái: quán nước ven thị trấn, bến đò có mái che, thay vì đứng trần giữa lề đường.
Cuối cùng, mùa đông ở dải ven biển thường có sương mù gió mặn dày, và đây là mùa nên dừng ngắm nhiều hơn chụp: trời xám, khung hình kém tương phản, nhưng bầu không khí ven biển vắng người lại là trải nghiệm riêng có. Ai đi Cửa Lò tháng lạnh nên mặc đủ ấm khi dừng lâu ngoài trời, vì gió biển mùa đông thổi mau làm nguội người đang ngồi yên.
Điện thoại, máy ảnh và pin trên đường dài
Chụp cảnh ven đường tiêu tốn pin nhanh hơn tưởng tượng: màn hình mở liên tục, tìm sóng ở vùng đồng bằng trũng, và trời nóng làm pin tụ nhanh. Hai thói quen giữ pin cho cả cung: tắt các ứng dụng chạy nền trước khi xuất phát, và mang theo cục sạc dự phòng cất trong cốp. Ai chụp bằng máy ảnh riêng nên nhớ rằng bụi đường và hơi mặn của dải ven biển bám ống kính rất nhanh, một túi chùi mềm nhỏ dùng được cả ngày là vật nên có trong cốp.
Khi dừng chụp ven đường, nên để chế độ máy bay bật đi bật lại nhanh thay vì tắt hẳn mở lại liên tục: bật máy từng lần cũng tốn pin như màn hình sáng liên tục. Còn về bộ khung hình, chọn trước trong đầu ba kiểu ảnh của chuyến đi, ví dụ một ảnh đồng, một ảnh sông, một ảnh biển, rồi mỗi điểm dừng chỉ cần chăm chút đúng kiểu đã chọn, vừa đỡ tốn thời gian, vừa có bộ ảnh về nhất quán.
Câu hỏi thường gặp
Có nên rời quốc lộ để tìm chỗ ngắm cảnh không?
Có, nhưng chỉ rời theo đường có đá bóng đá rõ ràng, khoảng cách ngắn, và biết đường nhập lại 1A ở đâu. Đừng rẽ theo lối mòn không rõ lối về: giữa đồng bằng lạ, đường nhỏ dễ nối vào đường nhỏ khác rất xa điểm định.
Dừng chụp ảnh ở đoạn đường đê có bị không?
Đường đê nhiều đoạn cấm dừng đỗ xe vì là công trình thủy lợi; người đi bộ lên đê ngắm không sao, nhưng không đem xe lên đê. Dừng xe dưới chân đê nơi có lề rộng rồi leo lên là cách xử lý chuẩn.
Đoạn nào không nên dừng ngắm cảnh?
Đoạn đông xe tải, đoạn cua mù, đoạn qua cầu dài và đoạn vào khu phố chật. Cả bốn loại này đều thiếu khoảng lề an toàn: đẹp đến đâu cũng bỏ qua, phía sau luôn có điểm dừng tốt hơn.
Một chi tiết nhỏ đáng nhắc lại cho người đi xe máy thuê: các điểm dừng ven đường cũng là dịp kiểm tra nhanh xe giữa chặng, tiện hơn cả khi đang chạy. Vừa ngắm cảnh, vừa liếc mắt xem săng có dị vật cắm vào không, nghe thử tiếng máy khi nổ máy không đề lại có gì lạ, và xem dây xích có khô nhờn quá mức không. Ba mươi giăm kiểm tra ấy lồng vào các lần dừng ảnh một cách tự nhiên, và nhiều lỗi nhỏ được phát hiện sớm đúng ở những chỗ dừng như thế, thay vì phát hiện ở giữa chặng không ai qua lại.
Ngắm cảnh hết bao lâu là vừa?
Vài phút cho mỗi điểm là đủ cho phần lớn cảnh ven đường; điểm kết hợp ăn uống nghỉ thì nửa giờ. Lịch trình hai ngày ra Cửa Lò chỉ nên chèn hai đến ba điểm dừng mỗi chiều, vì dừng nhiều sẽ về tới bãi biển muộn mất khung chiều đẹp nhất.
Tóm lại
Trên đường ra Cửa Lò, cảnh đẹp không nằm ở một điểm duy nhất mà nằm rải dọc các chặng: đồng lúa sương sớm Hà Nam, đá vôi Ninh Bình, sông Mã Thanh Hóa và dải cát gió mặn cuối cung. Dừng đúng chỗ, đúng giờ, đúng kiểu, và mỗi lần chỉ vài phút, phần ngắm cảnh sẽ thêm vào chuyến đi mà không lấy đi gì của an toàn.