Trong dòng xe máy ngoài kia có rất nhiều người đeo kính cận: đi làm buổi sáng, về khuya buổi tối, nắng gắt trưa, và mưa phùn mùa đông. Thị lực không đủ không có nghĩa là từ bỏ xe máy, nhưng nó đòi hỏi vài điều chỉnh thật cụ thể để mỗi chuyến đi vẫn an toàn. Bài này dành cho người cận thị và cả người nhà đang lo cho họ, gom những lưu ý từ chiếc kính trên mũi cho tới quyết định có nên xuất phát hay không.
Chủ đề thuộc nhóm kỹ năng nâng cao trong mục an toàn, và liên quan tới các tình huống tầm nhìn bị giới hạn như việc che tầm nhìn bị xử lý thế nào hay bụi mù từ công trường: cùng một nguyên tắc, nhìn không đủ là không nên đi.
Câu trả lời nhanh
Người cận thị vẫn chạy xe máy được an toàn nếu kính đúng độ được khám định kỳ, có kính chống chói cho nắng trưa, tránh chạy lúc chạng vạng và đêm khuya khi thấy khó ước khoảng cách, và luôn chủ động dừng khi tầm nhìn không đủ. Câu hỏi quan trọng nhất trước mỗi chuyến đi của người cận thị là: bây giờ mình nhìn rõ đến đâu, và nếu không đủ rõ thì phương án khác là gì.
Chiếc kính đúng độ: nền tảng của mọi lưu ý
Độ cận thay đổi theo thời gian, nhất là với người làm việc nhiều trước màn hình. Một chiếc kính quá cũ khiến bạn phải nheo mắt, đoán khoảng cách, và phản ứng chậm hơn mà không nhận ra. Khám mắt định kỳ mỗi năm một lần, đo lại độ, và thay kính đúng độ là khoản đầu tư an toàn rẻ nhất trong danh sách lưu ý của người cận thị.
Kính giành riêng cho việc lái xe cũng đáng cân nhắc: tròng có phủ chống chói giảm độ chói của đèn pha ô tô buổi tối, và trọng lượng nhẹ giúp mũ bảo hiểm đè ít mỏi hơn. Nếu bạn hay quên kính, hãy để một chiếc dự phòng cố định trong cốp xe, vì thói quen đó đã cứu không ít chuyến đi.
Nắng trưa và ánh chói
Nắng xiên chiều và phản quang từ mặt đường lên là kiểu ánh sáng khó chịu nhất với người cận thị. Kính râm cận hai trong một, hoặc kính gắn ngoài tròng cận, là giải pháp phổ biến. Khi chọn, ưu tiên tròng chống chói và tông nâu xám tự nhiên: tông quá đậm làm méo màu đèn tín hiệu, nên hãy thử nhìn đèn đỏ đèn xanh ở ngoài cửa hàng kính trước khi quyết định.
Mũ bảo hiểm có kính che nắng cũng giúp phần đầu, nhưng lưu ý khi vào đường hầm hoặc trời tối: kính che tự động tối phải kịp sáng lại, nên với đoạn đường hầm ngắn hãy nhấc kính che lên thay vì phó mặc cho lớp trộn tối. Tham khảo thêm về mũ đạt chuẩn trong tiêu chuẩn mũ bảo hiểm để chọn loại vừa an toàn vừa tiện cho người đeo kính.
Chạng vạng và đêm: hai khung giờ đáng suy nghĩ
Chạng vạng là khoảng thời gian mắt phải điều tiết liên tục, và với người cận thị, đây là lúc ước khoảng cách dễ sai nhất. Nếu có thể, dời chuyến đi sáng sớm hơn hoặc tối muộn hơn khung giờ này. Nếu buộc phải đi, giảm tốc độ và bỏ thói quen vượt xe trên đường trục.
Đêm khuya, đèn pha ô tô ngược chiều làm lóa rõ rệt, và người cận thị bị lóa lâu hơn người thường. Chạy đêm nên chọn đèn xe của mình sáng đúng, tránh nhìn thẳng vào đèn ô tô mà nhìn lệch về vạch kẻ bên phải, và giữ khoảng cách dài hơn với xe phía trước. Khi mắt đã mỏi cuối ngày, hãy trung thực với bản thân: taxi hoặc nghỉ qua sáng hôm sau rẻ hơn nhiều so với một phán đoán sai trong bóng tối.
Mưa, sương và kính bị mờ
Mưa phùn làm kính cận đẫm nước, và lau bằng găng tay ướt chỉ làm kính thêm mờ. Giải pháp nhỏ mà hiệu quả: giữ trong xe một tấm khăn nhỏ mềm dùng riêng cho kính, và dừng hẳn vào lề khi lau chứ không lau khi đang chạy. Vỏ găng tay có lớp lau kính ở ngón trỏ cũng là một lựa chọn tiện cho người hay đi mưa.
Bụi đường mùa hanh cũng là đối thủ của người đeo kính: bụi bám tròng làm mọi thứ nhòe nhẹ sau một đoạn dài, và tuyệt đối không được vừa chạy vừa lấy tay lau tròng. Khi cảm thấy hình ảnh bắt đầu nhòe, hãy dừng vào lề, lau kính sạch, đồng thời nháy mắt vài lần cho mắt bớt khô, rồi mới tiếp tục. Chuyến đi an toàn luôn có quyền dừng nhiều lần, và người cận thị nên coi việc dừng lau kính là một phần chuyến đi chứ không phải phiền phức.
Sương mù dày thì khác mưa: vấn đề không phải kính ướt mà là tầm nhìn toàn tuyến bị thu ngắn. Với thị lực vốn đã hạn chế, sương mù cộng kính cận là cặp đôi nên tránh: hoãn chuyến đi, hoặc đi chậm như người mới tập với đèn xi nhan bật sẵn.
Tư thế và khoảng cách dành cho người cận thị
Người cận thị hay nghiêng đầu về phía trước để nhìn rõ hơn, và đó là tư thế khiến cổ mỏi nhanh cũng như giảm khả năng liếc gương. Hãy chỉnh gương trước khi đi, và tập nhìn gương bằng động tác mắt nhanh thay vì quay cả đầu lâu.
Khoảng cách với xe phía trước nên dài hơn mức bạn thấy thoải mái, vì phần lớn phán đoán khoảng cách của người cận thị chậm hơn phần giây. Kỹ năng này không riêng cho người cận thị, nhưng với mắt đang đeo kính, nó đáng được ưu tiên hơn, giống như đã bàn trong các bài về giữ khoảng cách an toàn. Cứ để xe phía trước xa thêm một nhịp: người về sau không trách được bạn vì đi an toàn.
Khi nào không nên lên xe
Vài tình huống nói rõ hôm đó nên chọn phương tiện khác: kính bị vỡ hoặc quên và không có dự phòng; mắt vừa nhỏ hay nhức sau ngày làm việc trước màn hình; trời chạng vạng cộng mưa nhẹ; hoặc mới thay kính độ mới chưa quen. Người trung thực với các dấu hiệu đó là người lái an toàn, kể cả khi người đó đi xe về hôm đó.
Với những ngày mắt mệt, phương án xe buýt, xe ôm công nghệ hoặc nhờ người thân chở không phải sự thua kém, mà là cách giữ cho chiếc xe và đôi mắt của bạn cùng khỏe cho những chuyến sau.
Một lưu ý cuối về thói quen: người cận thị hay cúi sát về phía trước để nhìn biển báo, và tư thế đó vừa làm mỏi lưng vừa thu hẹp tầm nhìn tổng thể. Hãy tập dừng hẳn khi cần đọc kỹ biển báo, thay vì vừa lướt xe vừa nheo mắt đoán. Vài giây dừng đúng chỗ luôn rẻ hơn một cua xe dựa trên phán đoán sai biển.
Câu hỏi thường gặp
Đeo kính cận có bị cấm chạy xe máy không?
Không. Người cận thị đeo kính đúng độ hoàn toàn được chạy xe máy. Điều bị xem xét là khả năng quan sát thực tế: nhìn không rõ mà vẫn lái mới là vấn đề, không phải việc đeo kính.
Kính áp tròng có tốt hơn kính gọng khi chạy xe?
Kính áp tròng không bị mờ vì mưa và không vướng mép mũ, nhưng lại dễ khô mắt khi gió và bụi. Nếu dùng áp tròng khi đi xa, nên mang nhỏ mắt nhân tạo và kính râm chống gió cận độ để dự phòng.
Phẫu thuật cận rồi thì có cần lưu ý gì khi chạy xe?
Sau khi thị lực ổn định, phần lớn lưu ý trong bài không còn cần thiết, trừ một điều: chống chói với đèn ngược chiều ban đầu vẫn có thể khó chịu hơn người thường. Chạy đêm vài tuần đầu nên nhẹ nhàng hơn cho mắt làm quen.
Trẻ cận thị chở xe đạp điện có cần lưu ý gì?
Trẻ cận thị cũng cần kính đúng độ như người lớn, và kính phải vừa vặn với mũ bảo hiểm. Với trẻ, thêm một điều: kính nên có dây giữ để không rơi khi bé chạy nhảy trước khi lên xe.
Mưa nhỏ có nên lau kính ngay khi chạy không?
Không. Mọi thao tác lau kính phải làm khi đã dừng hẳn. Lau kính giữa đường làm một tay rời tay lái và mắt rời khỏi đường, và đó chính là khoảnh khắc rủi ro lớn nhất của người cận thị.
Tóm lại
Người cận thị chạy xe máy an toàn nhờ những điều chỉnh nhỏ: kính đúng độ khám định kỳ, tròng chống chói cho nắng trưa, tránh chạng vạng và đêm khuya khi mắt mỏi, khăn lau kính riêng trong cốp, và khoảng cách dài hơn với xe phía trước. Biết dừng khi tầm nhìn không đủ là kỹ năng quan trọng nhất trong danh sách. Cần tìm chiếc xe dễ điều khiển và được bảo dưỡng tốt để giảm bớt gánh nặng cho đôi mắt khi đi lại quanh Hà Nội, liên hệ Mr Tú qua điện thoại hoặc Zalo trong giờ mở cửa từ 08:00 đến 17:00 hằng ngày, hoặc xem bảng giá thuê xe máy để so các dòng xe nhẹ. Khi có điều gì chưa rõ về thủ tục hoặc tình trạng xe, bạn cứ hỏi trực tiếp, Mr Tú sẽ trả lời trong giờ mở cửa từ 08:00 đến 17:00 hằng ngày.