Ai từng xuất phát buổi sớm đi hướng tây đều nhớ cảm giác đó: mặt trời vừa nhô lên đúng ngang tầm mắt, cả khung cảnh phía trước chìm trong một vùng sáng trắng, vạch kẻ đường biến mất, đèn phanh của xe trước chỉ còn là chấm mờ. Chạy ngược nắng sáng: giảm chói thế nào là kỹ năng nhỏ nhưng dùng đến rất nhiều, vì gần nửa năm ở Hà Nội, buổi sáng đẹp trời cũng chính là buổi sáng khó nhìn nhất với người chạy hướng ngược nắng. Bài viết này gom các cách giảm chói từ trang bị tới kỹ thuật lái, chỉ rõ những tình huống nào chói thật sự nguy hiểm và cần giảm tốc ngay, trong chuỗi bài kỹ năng an toàn khi chạy xe máy của Mr Tú Motorbike Rental.

Câu trả lời nhanh

Giảm chói khi chạy ngược nắng làm theo bốn việc. Một, hạ visor mũ bảo hiểm xuống, visor sạch và ít xước là lớp chắn hiệu quả nhất. Hai, giảm tốc độ ngay khi quang cảnh phía trước chói, vì tốc độ phải luôn nằm trong tầm nhìn thực tế của bạn. Ba, nghiêng nhẹ đầu hoặc đổi tư thế để vành mũ chắn bớt ánh nắng trực tiếp, đồng thời dồn mắt nhìn theo mép đường bên phải thay vì nhìn thẳng vào vùng sáng. Bốn, tăng khoảng cách với xe phía trước, vì trong lúc chói bạn không thấy đèn phanh của chúng kịp. Nếu chói quá không thấy gì, cách duy nhất đúng là chậm lại từ từ và tìm chỗ dừng an toàn chờ nắng lên cao hơn; cố chạy tiếp trong màn trắng là lựa chọn của những vụ va chạm không ai muốn.

Vì sao chạy ngược nắng buổi sáng hay chói

Chói xảy ra khi nguồn sáng mạnh chiếu thẳng hoặc phản chiếu vào mắt làm mắt tạm mất khả năng phân biệt chi tiết. Buổi sáng, mặt trời thấp, độ cao góc chiếu ngang tầm mắt người ngồi trên yên xe, nên hướng chạy về phía tây hoặc tây nam trong khung sáu đến tám giờ sáng là hướng ngược nắng điển hình. Khác với nắng trưa chiếu từ trên xuống chỉ gây nóng, nắng sớm chiếu ngang, qua kính chắn gió, qua mặt visor, rồi vào mắt, mỗi lớp nó đi qua đều tán thêm một chút ánh sáng. Mặt đường cũng góp phần: nhựa mới bóng như gương khi nắng chéo, các vũng nước còn đọng đêm qua phản chiếu nắng thành từng mảng loá, và tổng hợp lại là quang cảnh phía trước có những khoảnh khắc trắng đặc mà mắt không kịp thích ứng.

Ba nguồn chói chính cần phân biệt

Nguồn thứ nhất là mặt trời trực tiếp, thường gặp lúc mặt trời mọc và khi đi trên các trục đường thẳng dài hướng tây; đây là nguồn mạnh nhất, chói cả khi visor sạch. Nguồn thứ hai là phản chiếu từ mặt đường ướt hoặc nhựa bóng, nắng chói theo từng mảng nên mắt bị gây choáng khi xe vừa qua khỏi bóng cây sang đoạn trống. Nguồn thứ ba là ánh sáng tán từ kính chắn gió xe của chính bạn và từ mặt visor mũ bị bám bụi hoặc xước nhiều, nguồn yếu nhất nhưng lại là nguồn tự gây ra và sửa được miễn phí: một visor có vết lau kính không sạch sẽ biến nắng sớm thành màn lấp lánh dù trời đẹp. Phân biệt được ba nguồn để chọn cách xử lý đúng: che nguồn trực tiếp bằng visor và vành mũ, né các mảng phản chiếu bằng cách đổi vị trí làn, và giữ visor với kính xe sạch để loại nguồn thứ ba.

Trang bị giúp giảm chói đáng kể

Trang bị tối thiểu là visor mũ trong sạch, không xước sâu. Xước tán ánh sáng thành các vệt sáng nhỏ, đúng là thứ làm chói thêm trong nắng ngược, nên nếu mũ thuê đã xước nhiều, yêu cầu đổi mũ khác khi nhận xe. Visor màu tối giúp bớt chói khi chạy ngược nắng nhưng tuyệt đối không dùng khi trời đã tối hoặc đi hầm, vì đổi mù màu tương phản ngược lại. Kính râm gọn dưới mũ cũng là trợ thủ tốt, chọn loại ôm không cản tầm nhìn xuống đồng hồ, và đừng dùng kính râm màu quá đậm vào buổi sớm còn mờ. Khăn che mặt và khẩu trang cũng bớt được phần chói lên má nhưng không giúp mắt, nên không tính là phương án. Cuối cùng, hãy nhớ lau visor trước khi lên đường bằng vải mềm: một lớp bụi đêm mỏng đủ để nắng sớm lóe lên thành màn sáng.

Kỹ thuật lái trong vùng nắng ngược

Về kỹ thuật, quy tắc gốc là mắt nhìn đâu xe đi đó, nên khi không nhìn rõ phía trước được, phải hạ tốc độ xuống mức nhìn được. Ba việc nhỏ giúp lấy lại tầm nhìn: thứ nhất, đổi tư thế ngồi nhẹ, cúi người xuống một chút và nghiêng đầu để vành mũ chắn phần ánh sáng trực tiếp, mỗi centimet bóng che được là lấy lại vài giây nhìn rõ; thứ hai, nhìn theo mép đường phía phải gần hơn, nơi còn tối và cho định hướng làn đi, thay vì dán mắt vào vùng sáng trắng phía trước; thứ ba, nếu phía trước có xe tải hoặc xe buýt chạy cùng hướng, dùng bóng của nó như một tấm chắn di động, giữ khoảng cách an toàn và chạy trong dải bóng của xe lớn cho tới khúc ngã tư. Khi vượt qua các khúc cua, nắng có lúc vụt đổi hướng chiếu thẳng lại, nên ra vào cua với tốc độ thấp hơn thường lệ trong khung sáng sớm.

Những tình huống chói nguy hiểm nhất

Có ba tình huống chói đáng chú ý nhất. Tình huống một: xe phía trước phanh gấp đúng lúc bạn mù nắng, khoảng cách an toàn vốn là hai giây phản ứng nay thành năm giây vì mắt cần thời gian hồi phục, nên kỹ năng phản ứng khi xe trước phanh gấp đã được bàn trong bài xử lý khi xe phía trước phanh gấp chỉ thực sự đáng tin nếu khoảng cách của bạn nhân rộng thêm trong lúc chói. Tình huống hai: chạy lên dốc dài hướng đông đúng lúc mặt trời mọc phía chân dốc, nắng chiếu thẳng từ đáy dốc lên, tầm nhìn lên dốc gần như mất trắng, các kỹ thuật giữ máy và giữ làn trong bài kỹ năng lên dốc dài không bị nóng máy cần được kết hợp với tốc độ chậm và còi nhắc trước khi vượt xe chậm hơn. Tình huống ba: qua khu thi công trong nắng ngược, biển báo tạm, vạch tạm và người điều hướng dễ lọt khỏi tầm mắt do chói, trong khi khu thi công vốn nhiều vật liệu lấn làn, các lưu ý trong bài chạy xe máy qua khu vực đang thi công cần được áp dụng gấp đôi: giảm hẳn tốc trước khi tới, vì có thể bạn sẽ không nhìn thấy chướng ngại tới tận giây cuối.

Bố trí lộ trình để đỡ phải chạy ngược nắng

Cách giảm chói khôn nhất là đừng tự đưa mình vào thế ngược nắng. Nếu lịch trình linh hoạt, xếp các chặng hướng tây vào khung trước sáu giờ rưỡi khi nắng còn thấp sau chân trời nhà, hoặc sau chín giờ khi mặt trời đã lên cao và chiếu dốc xuống. Chặng hướng tây dài thì ưu tiên chạy trong bóng cây hai bên đường, các trục có hàng cây dài thực chất là đường hầm tự nhiên che nắng. Người đi phượt xa nên định vị quãng đê, quãng đường đan trống hai bên khi chọn giờ: địa hình trống càng nhiều, chói càng mạnh và càng cần khung giờ né nắng. Khách thuê xe trong ngày có thể hỏi trước chủ xe về hướng tuyến khi nhận xe, một câu hỏi nhỏ giúp bạn chép lại khung giờ đẹp cho cả hành trình.

Câu hỏi thường gặp

Chạy ngược nắng buổi sáng có nên đội mũ ton đen visor không?

Visor tối giúp giảm chói rõ trong nắng ngược, nhưng chỉ dùng trong ban ngày sáng. Nếu hành trình của bạn có cả đoạn sớm mờ hoặc sẽ về khuya, chọn visor trong sạch và kết hợp kính râm tháo được, linh hoạt hơn một visor tối cố định.

Bị chói giữa đường không thấy gì thì xử lý thế nào?

Không phanh gấp, không bẻ lái. Buông ga, bóp phanh nhẹ nhàng theo nhịp cho xe chậm dần, giữ hướng thẳng theo mép đường bên phải, và nếu tầm nhìn không hồi trong vài giây, dừng hẳn vào lề an toàn chờ qua khúc nắng gắt nhất rồi đi tiếp.

Nắng sớm chiếu vào kính chắn gió xe ga có nguy hiểm hơn xe số không?

Có phần nguy hiểm hơn ở chỗ kính chắn gió cao của xe ga tán nắng thành vùng sáng rộng ngay trước mặt, nhất là kính đã xước. Với xe ga, kết hợp hạ visor mũ và giữ kính xe sạch là đủ để khắc phục phần lớn tình trạng này.

Tóm lại

Chạy ngược nắng sáng không tránh được thì kiểm soát được: visor sạch hạ xuống, tốc độ theo tầm nhìn, nghiêng đầu mượn bóng, nhìn mép đường bên phải, khoảng cách với xe trước nhân rộng thêm, và bố trí giờ chạy hướng tây vào khung nắng còn thấp hoặc đã lên cao. Chói chỉ vài giây nhưng vài giây ấy là nơi phần lớn rủi ro xảy ra, nên cứ chậm lại trước khúc sáng. Các kỹ năng nâng cao khác được gom tại trang chủ đề kỹ năng nâng cao. Mr Tú Motorbike Rental hỗ trợ khách thuê qua điện thoại hoặc Zalo trong giờ mở cửa từ 08:00 đến 17:00 hằng ngày.