Hà Nội những năm này gần như tuần nào cũng có đoạn đường mở gần hết công trường thi công, và chạy xe máy qua khu vực đang thi công đòi hỏi một bộ kỹ năng riêng mà đường nhựa phẳng không dạy được bạn: mặt đường thay đổi theo ngày, máy móc ra vào bất ngờ, người công nhân đi lại giữa làn, và biển báo có khi đứng lệch khỏi vị trí thật của vướng mắc. Tai nạn ở những đoạn này thường không do chạy nhanh mà do chạy với tâm thế của đường quen: mắt chưa kịp đọc mặt đường mới, tay đã bấm ga theo thói quen. Bài viết này gom kinh nghiệm chạy qua công trường đường bộ cho khách thuê xe, trong chuỗi kỹ năng an toàn lái xe máy do Mr Tú Motorbike Rental biên soạn.

Câu trả lời nhanh

Qua khu vực thi công, hạ tốc độ trước vạch biển, giữ khoảng cách xa hơn thường lệ với mọi xe và mọi máy móc, và đọc mặt đường liên tục thay vì tin vào làn cũ. Ưu tiên chạy theo vết bánh xe của các xe phía trước vì đó là phần mặt đường được kiểm chứng là đi được, tránh ba vùng: cạnh vũng nước vì không thấy đáy, cạnh rãnh cắt mặt đường vì dễ văng lái, và cạnh mép đường mới đổ vì nhựa nóng dính lốp. Đèn xi nhan bật sớm khi muốn chuyển làn qua làn hẹp còn sót lại, quan sát gương trước khi rẽ, vì ở công trường xe ô tô cũng bị ép vào làn nhỏ và tài xế mệt mỏi đang lo nhiều thứ khác không nhìn thấy xe máy. Nếu đoạn quá chật hoặc có máy móc đang quay ngay cạnh làn, dừng lại đợi nhịp trống rãi giữa hai đợt xe của công trường còn an toàn hơn chen qua.

Nhận diện khu vực thi công từ xa

Công trường đường bộ hầu như không ẩn mình: biển cảnh báo hình người đào đường, đèn vàng nhấp nháy, hàng ràn bạt xanh, và xe tải chở đất ra vào. Ba tín hiệu nên khiến bạn thay đổi cách chạy ngay từ vài trăm mét trước: thứ nhất là xe tải quay đầu hoặc đổ đất ở mép đường, nghĩa là phần đường bạn định bám sắp bị chiếm; thứ hai là mặt đường đổi màu, chỗ mới trải nhựa đen bóng, chỗ cạo bật xám nhạt, chỗ còn là đất trũng nâu, ba màu ba độ bám khác nhau; thứ ba là người đi bộ, công nhân di chuyển ngang không qua lối dành riêng, họ mặc áo phản quang dễ thấy nhưng tư tưởng đang ở công việc chứ không ở xe cộ. Đọc được sớm ba tín hiệu này, bạn có cả quãng trăm mét để hạ tốc và chọn vị trí, thay vì phát hiện khi còn mười mét rồi phanh gấp trên mặt đường sỏi.

Một điểm hay bị bỏ qua: giờ tan tầm chiều tối, công trường thường có ca làm thêm dưới đèn halogen, ánh sáng mạnh gây chói màn, mặt đường bóng nước phản chiếu làm rãnh và hố biến mất. Qua công trường lúc chạng vạng tối, coi như bạn đang đi một đoạn đường lạ hoàn toàn, chạy chậm và bỏ dần mọi giả định cũ về tuyến quen thuộc.

Giữ khoảng cách và vị trí trong làn

Trong công trường, khoảng cách an toàn với xe phía trước nên tăng gấp rưỡi so với thường lệ, vì xe trước có thể phanh bất ngờ trước một hố hoặc một rãnh mà bạn chưa nhìn thấy. Vị trí trong làn cũng khác: bám lệch về vết bánh xe đã được các xe trước lăn qua, và tuyệt đối đừng chạy sát mép vỉa hè nơi công nhân đứng, vì cửa mở bất ngờ từ phía công trình là một trong những rủi ro điển hình đã được phân tích trong bài chạy xe máy qua ngõ nhỏ có nhiều cửa mở, và logic đó áp dụng nguyên vẹn cho công trường nơi cửa lán thành, cửa công trình mọc lên giữa đường quen.

Với ô tô và xe tải trong công trường, nguyên tắc là đừng bám sát và đừng nằm trong vùng mù của họ. Xe tải chở đất có gương chiếu hậu lớn nhưng thân dài, khi quay đầu chiếm diện tích rộng bất ngờ; nếu thấy một chiếc xe tải phía trước có tín hiệu sắp quay hoặc lùi, dừng hẳn và chờ, đừng len khe bên vì khe đó có thể đóng lại trong tích tắc. Kỹ năng giữ khoảng cách và nhường nhịn đúng lúc trong làn đường đã được bàn trong bài kỹ năng giữ làn đúng quy định: trong công trường, làn đường có khi chỉ còn hai gang xe, người giữ được làn là người chấp nhận chậm.

Xử lý mặt đường xấu trong công trường

Mặt đường trong khu thi công là tổ hợp của năm loại chướng ngại, mỗi loại một cách xử lý. Đá dăm và sỏi rơi từ xe tải: giảm ga, phanh nhẹ và sớm, giữ lái thẳng, phanh gấp trên sỏi là trượt ngang. Vũng nước: không đo được đáy, hãy bám vết bánh xe đi trước qua vũng, nếu không có vết thì dừng quan sát xe nhỏ hơn qua trước rồi mới theo. Rãnh cắt mặt đường: những đường rãnh dài để đặt ống hoặc cáp, vuông góc với hướng chạy thì qua chậm, vuông chéo thì nghiêng xe theo góc dốc nhất, đừng để bánh lọt giữa hai miệng rãnh. Nhựa mới trải: còn nóng thì dính, nguội rồi thì bóng, cả hai đều giảm bám, qua đoạn này đều ga, không bẻ lái gắt. Gờ đá hoặc miệng hố: nếu thấy trễ không tránh được, đứng nhẹ trên bàn đạp, giữ tay lái lỏng để xe tự qua, phanh sau khi cả hai bánh đã qua gờ.

Quan trọng nhất là quy tắc nhìn xa: mắt đặt ở khoảng cách bằng ba bốn giây phía trước, phần đường gần chân xe giao cho phản xạ ngoại vi, vì trong công trường thứ giết người thường nằm ở phần mắt bạn chưa đọc kịp chứ không phải ở phần đã đọc. Cách phân bổ sự chú ý này giống hệt tư duy vượt xe trên quốc lộ đã được trình bày trong bài kỹ năng vượt xe an toàn trên quốc lộ: mỗi quyết định vượt hay né trong công trường cũng cần một lối thoát định trước, nếu không có lối thoát thì đừng ra quyết định.

Thái độ với người làm đường

Người công nhân đào đường không phải chướng ngại, họ là nhân vật sống của công trường, và cách chạy của bạn ảnh hưởng trực tiếp tới an toàn của họ. Giảm tốc khi ngang người đang làm việc, không bấm còi gay gắt để đòi đường, chấp nhận dừng vài chục giây khi họ đang kéo ống hoặc đẩy vật liệu qua đường. Nhường được thì nhường: họ làm việc cả ngày giữa bụi và ồn, và một chiếc xe máy bơ lơ chạy sát có thể khiến họ giật mình ngã vào máy đang chạy. Thái độ đó cũng tự vệ cho bạn, vì người mệt và đang cầm công cụ không phản xạ né tránh tốt, va chạm với họ luôn là kịch bản hai bên cùng thiệt. Nếu đi theo đoàn hoặc theo bạn, đừng đua nhau len qua công trường: người đi trước chọn nhịp đi đều, người sau bám theo, vì chỗ nào một xe qua được thì chưa chắc hai xe song song qua được, và phần lớn chỗ tắc trong công trường là do hai xe tranh khe một lối chứ không phải do mặt đường.

Câu hỏi thường gặp

Qua công trường có nên bật đèn cả ban ngày không?

Nên, đèn cốt bật cả ngày trong khu thi công giúp ô tô và máy móc thấy bạn sớm hơn giữa cảnh nhiều chi tiết. Nhìn chung nguyên tắc là tăng khả năng bị nhìn thấy, từ đèn cho tới vị trí chạy, vì phần lớn rủi ro của xe máy trong công trường nằm ở chỗ người khác không nhìn thấy, chứ không phải xe bạn không chạy nổi.

Xe thuê đi công trường nhiều có hại xe không?

Bụi và đá dăm ảnh hưởng nhiều nhất đến lốp, xích và phanh, nên sau những ngày chạy nhiều qua khu thi công, nên nhờ chủ xe hoặc tiệm kiểm tra căng xích, mòn lốp và vệ sinh phanh. Khách thuê báo sớm những đoạn đường xấu đã đi cũng giúp chủ xe lên lịch bảo dưỡng đúng lúc, tốt cho cả hai bên.

Gặp đoạn thi công bắt đi lùi vào lối rẽ khác thì làm thế nào?

Thường có biển tạm hướng dẫn lối đi vòng. Nếu chưa kịp thấy biển và đã lọt giữa hàng rào, dừng ở điểm rộng, chờ nhịp xe thưa rồi quay đầu từ từ, không quay đầu giữa dòng xe đang lưu thông. Chậm vài phút luôn rẻ hơn một cú ngã giữa đường.

Tóm lại

Chạy xe máy qua khu vực đang thi công là bài tập đọc đường và nhường nhịn: hạ tốc trước, bám vết bánh xe, xa máy móc và người làm việc, và không ra quyết định nào khi chưa có lối thoát. Mặt đường hôm nay khác hôm qua, nên kỹ năng quan trọng nhất là coi mọi công trường như đường lạ. Các kỹ năng khó hơn nữa được tổng hợp tại trang chủ đề kỹ năng nâng cao. Mr Tú Motorbike Rental hỗ trợ khách thuê qua điện thoại hoặc Zalo trong giờ mở cửa từ 08:00 đến 17:00 hằng ngày.