Một bộ dụng cụ sửa xe mini gọn gắn dưới yên hoặc trong cốp có thể cứu cả chuyến đi, nhưng mua sai món thì vừa nặng vừa không dùng tới. Bài này thuộc chùm phụ kiện và đồ dùng trong mục xe máy, liệt kê các món thật sự đáng mang theo, giải thích vì sao mỗi món có mặt trong bộ, và nói rõ những gì không nên tự sửa ngoài đường. Kinh nghiệm tổng quát hơn về xử lý sự cố nằm trong mục an toàn, còn mẹo chuẩn bị đồ cho từng loại chuyến đi được mô tả trong mục kinh nghiệm.
Câu trả lời nhanh
Bộ mini chuẩn cho xe máy nên gồm: bộ khoán hoặc tuýp vặn theo xe, một cờ lê mở cờ lê đa năng, tua vít hai đầu, kìm nhỏ, bộ vá lốp và bơm mini, keo hoặc băng keo chống dò, đèn pin nhỏ, và khăn lau. Toàn bộ gói này xếp vừa túi nhỏ dưới yên với xe có cốp, hoặc túi chống nước để dưới gầm. Với người chỉ chạy phố, có thể bỏ bớt bộ vá lốp; với người đi xa vùng núi thì bơm và bộ vá là hai món không thể thiếu.
Nhóm một: dụng cụ vặn và siết ốc
Đây là nhóm dùng nhiều nhất. Bộ khoán hoặc tuýp vặn đúng cỡ ốc của xe giúp siết lại gương, tay lái, ốc buồng bánh và các điểm lỏng sau nhiều tháng rung động. Cờ lê mở cờ lê nhỏ vặn ốc niềng và các đai ốc to. Tua vít dẹt và chữ thập dùng cho vít ốc máy và ốp nhựa. Kìm nhỏ cắt dây kẹp tháo lò xo. Vặn ốc nên vặn vừa tay, không dùng sức bắp tay siết quá vì ốc nhỏ trên xe máy rất dễ trượt răng.
Mẹo chọn mua là ưu tiên bộ thép chắc có đầu từ tính, còn nhóm mạ mỏng giá rẻ thường trượt đầu và hỏng sau vài lần dùng. Dầu bury nhỏ nhỏ cho khóa kéo cốp và các khớp cũng đáng có trong túi đồ nghề.
Nhóm hai: vá lốp và bơm
Xe máy bánh mỏng đi đường đá rất hay bị đinh hoặc vắt nhỏ. Bộ vá mini gồm que cạo, giấy da, miếng vá tự dính và keo; bơm mini dạng tay gọn bằng bàn tay. Trình tự vá chuẩn là tìm lỗ bằng nước bọt hoặc bình nước, làm sạch rách bằng giấy da, dán miếng vá ép kỹ, bơm lại và đi chậm chặng đầu để kiểm tra. Thao tác này ai cũng tập được trong mười phút tại nhà, đừng đợi tới khi thủng giữa trời mới mở hộp lần đầu.
Nếu lốp rách to ở hông bánh thì vá tại chỗ thường không giữ, khi đó bơm đầy rồi chạy chậm tới thợ vá gần nhất. Vì vậy một số người đi xa còn mang thêm bình xịt vá và bơm dạng bình tích áp, nhanh hơn bơm tay nhiều khi cần gấp.
Nhóm ba: đồ điện và chiếu sáng
Đèn pin nhỏ hoặc đèn trán giúp soi bánh xe, khóa và bản đồ lúc tối. Một ít băng keo điện và băng dính lớn dùng bọc tạm dây điện bị ma sát, giữ ốc tạm hoặc vá ni lông rách trên xe. Với xe điện, cần chú ý là tuyệt đối không tự tháo chụp pin hay nghịch mạch; mọi sự cố điện lớn trên cả xe xăng và xe điện đều nên để thợ xử lý.
Nhóm bốn: vật tư tiêu hao nhỏ
Dây cùm co giãn, vài ốc tán dự phòng cỡ thường gặp, một đoạn dây điện nhỏ, và khăn lau mềm là các món rẻ nhưng hay dùng bất ngờ. Dây cùm giữ cốp khi khóa hỏng, khăn lau tay trước khi cầm lại tay lái sau khi sửa, và ốc dự phòng cứu khi mất ốc lúc thay phụ tùng giữa đường. Ai đi mùa mưa nên thêm găng tay nilon để tay không dính dầu bẩn khi sửa xong còn phải lái tiếp.
Những gì không nên mang và không nên tự sửa
Bộ mini không phải tiệm sửa di động. Không nên mang theo sẵn xilanh cũ, bugi cũ hay khay tháo máy, vì vừa nặng vừa tạo cảm giác sai rằng mọi sự cố đều tự sửa được. Ba việc tuyệt đối không tự làm ngoài đường: tháo động cơ, xử lý hệ thống phanh dầu, và sửa mạch điện xe điện. Cả ba đều cần dụng cụ chuyên và tay nghề, làm dở còn nguy hiểm hơn không làm. Với khách thuê xe, mọi sự cố lớn nên gọi ngay nơi cho thuê để được hướng dẫn hoặc hỗ trợ, không tự tháo phụ tùng của xe thuê.
Sắp bộ theo từng loại chuyến đi
Không phải chuyến đi nào cũng cần cả bộ. Đi phố hàng ngày trong thành phố, bản rút gọn gồm tuýp vặn, tua vít, băng keo và đèn pin là đủ, trọng lượng gần như không đáng kể. Đi ngoại thành hoặc cung đường tỉnh trong ngày, thêm bộ vá và bơm mini, vì các đoạn ven đường vẫn có đinh vắt mà thợ vá không gần. Đi phượt núi nhiều ngày, bộ đầy đủ nhất cộng thêm ắc quy dự phòng cho điện thoại, vì vừa sửa xe vừa cần liên lạc. Nguyên tắc chung là càng đơn giản càng tốt: mỗi món mang theo phải trả lời được câu hỏi mình đã dùng nó bao giờ chưa, và nếu câu trả lời là chưa bao giờ trong hai năm thì món đó nên ở nhà.
Cách bảo quản bộ dụng cụ
Cho cả bộ vào một túi vải dày hoặc túi nilon kéo khóa, để ở cốp hoặc dưới yên, và lau khô sau mỗi lần dùng. Dụng cụ ẩm sinh gỉ, gỉ làm trượt đầu vặn và hỏng cả ốc xe. Mỗi vài tháng mở ra kiểm tra: keo vá còn hạn, băng keo còn dính, đèn pin còn pin. Bộ mini chỉ nặng vài trăm gram, nhưng phải nguyên vẹn mới có giá trị giữa đường.
Cũng nên ghi nhớ vị trí từng món trong túi, vì giữa trời mưa mà lục tung tìm que vá là thêm một tầng căng thẳng không cần thiết. Người đi nhóm có thể chia nhỏ: một xe mang bơm, một xe mang bộ vá, một xe mang dụng cụ vặn, miễn là mỗi món cả nhóm đều biết nằm ở xe nào. Cuối mỗi chuyến xa, rà lại xem món nào đã dùng mà quên mua lại, vì bộ mini thiếu đúng món cần lúc sa lầy mới là thiếu tốn kém nhất.
Câu hỏi thường gặp
Bộ mini có cần với xe chỉ chạy phố không?
Vẫn nên có bản gọn: tuýp vặn, tua vít, băng keo và đèn pin. Xe phố ít thủng lốp hơn nhưng ốc lỏng và chập điện tạm thời vẫn xảy ra.
Bơm mini tay có đủ hơi cho bánh xe không?
Đủ, chỉ chậm: bơm tay cần vài phút cho một bánh xe máy. Nếu thường đi xa nên cân nhắc bơm xịt vá hoặc bơm chân khí mini.
Khách thuê xe có được tự vá lốp không?
Vá lốp nhỏ tại chỗ là chấp nhận được để di chuyển tới thợ, nhưng nên báo ngay nơi cho thuê về sự cố và hỏi hướng dẫn, vì một số nơi muốn khách mang xe tới thợ quen của họ.
Dụng cụ mua ở đâu là chắc?
Chọn hàng thép chắc, đầu vặn từ tính, và thương hiệu phổ thông tại các tiệm phụ tùng. Bộ giá quá rẻ thường hỏng đầu vặn sau vài lần siết.
Có nên mua bộ đa năng gập gọn một món không?
Bộ gấp đa năng gọn và tiện cho ốc nhỏ, nhưng lực vặn yếu hơn tuýp rời. Nếu chọn mua một món thôi, bộ gấp vẫn hơn không có gì.
Xe điện cần bộ mini gì riêng?
Cơ bản vẫn là nhóm vặn, vá lốp và băng keo. Riêng phần điện và pin thì không tự sửa, chỉ mang theo số hỗ trợ của nhà cung cấp.
Tóm lại
Bộ dụng cụ sửa xe mini đáng mang gồm nhóm vặn và siết ốc, bộ vá lốp kèm bơm, đèn pin, băng keo và vài món tiêu hao nhỏ, tất cả gói trong túi khô dưới yên hoặc trong cốp. Giữ nguyên tắc: sửa được thì sửa tạm để di chuyển, sự cố lớn thì gọi thợ hoặc nơi cho thuê, và tuyệt đối không đụng động cơ, phanh dầu hay mạch điện. Khi cần thuê xe máy ở Hà Nội kèm tư vấn phụ kiện đi kèm, liên hệ Mr Tú qua điện thoại hoặc Zalo trong giờ mở cửa từ 08:00 đến 17:00 hằng ngày; mức giá các dòng xe nằm trong bảng giá thuê xe.