Câu trả lời nhanh
Ống xả Yamaha Mio gặp vấn đề khi có bốn dấu hiệu: tiếng máy to bất thường hoặc kêu lụp bụp, vết gỉ sét thủng lỗ trên thân ống, khói màu bất thường thoát ra nhiều, và mùi xăng khét nồng ngay khi máy mới nổ. Phát hiện sớm giúp bạn chỉ cần vá hoặc thay đầu ống, để lâu thì khí xả rò rỉ ảnh hưởng cả lực máy và độ ồn. Với xe cho thuê chạy phố nhiều, ống xả là chi tiết nên nghe và soi mỗi vài tháng, cùng các bài kiểm tra khác trong chủ đề Yamaha Mio.
Bốn dấu hiệu trên không đòi hỏi thính giác của thợ chuyên nghiệp, chỉ cần bạn quen với tiếng máy xe mình. Vì thế trước khi tìm bệnh ống xả, hãy dành vài ngày đầu chạy xe và ghi nhớ tiếng máy khi khỏe, làm mốc so sánh cho những lần nghe sau này.
Ống xả làm gì trên xe máy
Ống xả dẫn khí cháy từ buồng đốt ra ngoài qua hệ thống giảm ồn. Bên trong ống là các ngăn hút âm và miếng lõi xả, làm chậm và dập tắt sóng âm trước khi khí thoát ra. Ống còn giữ lại một chút áp suất ngược có nhịp, giúp máy hút khí tốt hơn ở vòng tua thấp. Khi ống thủng hoặc lõi xả mục, khí thoát ra trực tiếp không qua hút âm, tiếng máy đổi rõ rệt và máy hụt chút lực ở ga thấp.
Xe ga chạy phố chậm, thường xuyên chạy quãng ngắn, ít khi máy nóng đủ để đốt hết hơi nước ngưng trong ống. Đó là lý do ống xả xe phố dễ gỉ từ trong ra ngoài hơn xe chạy đường trường. Hiểu được điều này, bạn sẽ biết vì sao gỉ ống nhiều nhất ở những chiếc xe chỉ chạy vài ki lô mét mỗi ngày quanh khu phố.
Ống xả khỏe còn là tín hiệu máy khỏe: khí cháy đúng tỷ lệ, thoát êm, không kèm khói màu. Nói cách khác, ống xả là nơi mọi vấn đề của máy cuối cùng đều hiện ra, nên mỗi khi nghe hoặc nhìn thấy bất thường ở ống, việc đầu tiên là lần ngược lại xem khí đầu vào có sạch và hòa khí có chuẩn không.
Dấu hiệu bằng tai
Ống khỏe cho tiếng máy ron nhẹ, đều. Ống thủng nhỏ cho tiếng phì phò gần như rò rỉ khí, nghe rõ ở đầu ống khi máy không tải. Lõi xả mục làm tiếng nặng, lụp bụp theo nhịp máy như người thở dốc. Mặt bích lỏng giữa ống và máy tạo tiếng lạch cạch kim loại mỗi khi xe xóc mạnh, dễ nhầm với tiếng nhông dĩa mòn, nên đặt tay lên ống khi máy nổ để cảm độ rung.
Cách thử chuẩn: nổ máy đứng yên, đi vòng quanh xe lắng nghe ở hai đầu ống và mối nối với máy. Lấy tờ giấy mỏng đặt gần các mối nối, giấy bị thổi mạnh nghĩa là khí thoát ở đó, mối giăng thủng. Không dùng lòng bàn tay sát lỗ xả vì khí nóng dễ bỏng, và nhớ thử ở nơi thông thoáng để khỏi hít khí xả.
Nếu nghe được tiếng gió rò nhưng không định vị được, nhờ người tăng ga nhẹ nhàng đều đặn trong khi bạn rà tay theo thân ống cách một khoảng an toàn, luồng khí thoát qua lỗ thủng sẽ nghe rõ hơn khi máy thở mạnh. Đây là cách thợ hay dùng, hoàn toàn làm được ở nhà với đôi tai bình thường.
Dấu hiệu bằng mắt
Soi dọc thân ống: vết gỉ đỏ lan, chấm gỉ loang như bọng nước, và lỗ thủng nhỏ viền đen là các tổn thương hay gặp nhất ở phần ống ngang gần bàn chân. Ống sơn màu còn xem được lớp sơn phồng rộ do gỉ đẩy từ trong. Kiểm tra mối nối ống với máy: bu lông mặt bích phải siết, giăng mối còn nguyên. Ống bị va chạm cong làm chạm sàn xe khi qua gờ giảm tốc, soi từ phía sau dễ thấy.
Vết dầu cháy đen bám quanh mối nối là dấu hiệu giăng thủng, khí bụi dầu thoát qua khe. Với người thuê xe, một vòng quanh xe trước khi nhận chỉ mất một phút mà nắm được trạng thái ống xả, yên, thân xe, tương tự thói quen kiểm tra tổng thể được khuyên trong chuyên mục các loại xe máy.
Đừng quên soi cả phần ống dưới gầm xe sau khi chạy đường mưa lầy, vì bùn khô bọc ống giữ ẩm, gỉ nhanh gấp đôi bình thường. Cạo nhẹ lớp bùn, lau khô rồi sơn dặm những chỗ sơn trầy là ba bước giữ ống bền cho xe hay đi mưa.
Khói và mùi bất thường
Khói mỏng trong sáng khi máy mới nổ buổi lạnh là bình thường, đó là hơi nước ngưng trong ống bay ra. Khói trắng dày liên tục cả khi máy đã nóng gợi nhớt máy lọt lên buồng đốt, vấn đề nằm ở máy hơn là ống. Khói xanh nhạt gợi dầu bôi trơn cháy theo khí, còn khói đen là xăng cháy không hết, thường liên quan bộ chế hòa khí hoặc lọc gió bẩn, giống dấu hiệu được mô tả trong bài dấu hiệu khóa cốp gặp vấn đề trên Honda Click vốn cũng là bài học về việc đừng bỏ qua chi tiết nhỏ.
Mùi xăng nồng ngay đầu ống khi máy mới nổ là hòa khí đậm, không liên quan ống xả; mùi khét nhựa gần ống khi chạy xa có thể là túi nilon hoặc bùn dính vào ống nóng cháy, chỉ cần vệ sinh. Phân biệt được các mùi giúp bạn không đổ lỗi nhầm cho ống xả rồi thay không cần thiết.
Xử lý khi phát hiện vấn đề
Lỗ thủng nhỏ ở phần ống thép có thể hàn vá, chi phí thấp và giữ được ống nguyên bản. Lõi xả mục nhiều thì thay đầu ống, vì vá ngoài không cứu được hút âm bên trong. Mặt bích lỏng chỉ cần siết lại bu lông và thay giăng mối, vài phút là xong. Ống cong nhẹ sau va chạm có thể nắn lại, cong nhiều nên thay vì nắn nhiều lần làm ống yếu thêm.
Người thuê xe nên báo chủ xe ngay khi nghe tiếng ống bất thường, đừng chờ đến cuối kỳ thuê, vì rò nhỏ để vài ngày thành thủng lớn, và việc xử lý sớm thường đơn giản hơn nhiều. Chạy nước mưa lớn hoặc ngập đường xong, để máy nổ vài phút cho ống ráo hơi nước cũng là thói quen giữ ống bền.
Khi thay ống xả, chọn ống đúng kiểu dáng và đúng độ dài với xe gốc; ống quá to hay quá dài làm mất áp ngược, máy hụt gió ở vòng tua thấp và còn to tiếng hơn. Một đầu ống đúng loại giữ cho xe êm và đủ lực như thiết kế ban đầu.
Cũng nên biết rằng ống xả là chi tiết nhiệt độ cao nhất trên xe sau khi chạy xa, chạm tay vào ngay khi vừa dừng xe rất dễ bỏng. Thói quen đúng là chờ khoảng mười lăm phút cho ống nguội rồi mới lau chùi, kiểm tra hoặc xếp đồ sát ống. Với xe ga hay chở balo phía sau, thắt dây cố định sao cho không chạm ống, vì nhiều túi vải bị cháy sém chỉ vì quên chi tiết này.
Tóm lại phần xử lý: nghe định vị, soi xác nhận, vá nhỏ thay lớn, và báo sớm nếu xe là xe thuê. Ống xả không cần chăm thường như nhớt hay lọc, nhưng mỗi lần nó lên tiếng là xe đang nói với bạn một điều gì đó về sức khỏe bên trong, và biết lắng nghe ống xả giúp bạn tiết kiệm được những hoá đơn lớn về sau.
Câu hỏi thường gặp
Tiếng máy to lên đột ngột là do ống xả? Khả năng cao ống thủng hoặc mối nối hở, nghe kỹ ở đầu ống và mối nối để định vị điểm rò.
Ống xả gỉ sét ngoài có nguy hiểm? Gỉ ngoài chỉ cần chùi và sơn dặm lại; nguy hiểm là gỉ thủng lỗ, lúc đó phải vá hoặc thay.
Khói trắng khi trời lạnh có sao không? Là hơi nước ngưng, bình thường; khói trắng dày khi máy đã nóng mới đáng lo nhớt máy.
Vá ống xả hay thay mới hơn? Lỗ nhỏ hàn vá được là tiết kiệm, lõi xả mục hoặc nhiều lỗ thì thay mới bền hơn.
Ống xả cong chạm sàn xe cần làm gì? Cần nắn hoặc thay sớm, ống chạm sàn gây tiếng va liên tục và mẻ thêm khi qua gờ giảm tốc.
Ống xả có cần bảo dưỡng định kỳ không? Không có mốc bắt buộc như nhớt, nhưng nên soi gỉ và siết mặt bích mỗi lần bảo dưỡng xe.
Đổ nước vào ống xả khi rửa xe có hại? Nước đọng trong ống làm gỉ từ trong, nên rửa quanh ống, tránh rót thẳng vào miệng ống.
Thay ống thể thao cho xe phố có lợi không? Ống kiểu dáng khác có thể to tiếng và lệch áp ngược, với xe chở đồ đi phố thì ống gốc vẫn êm và phù hợp nhất.
Tóm lại
Ống xả Yamaha Mio nói cho bạn biết sức khỏe của xe qua tiếng, khói và vết gỉ. Nghe phì phò tìm lỗ thủng, soi mối nối xem giăng, và phân biệt khói lạnh với khói bệnh. Người thuê chỉ cần một phút quan sát khi nhận xe và một cuộc gọi sớm khi nghe tiếng lạ, xe luôn được xử lý gọn. Kết hợp với các bài kiểm tra lân cận như khi nào cần kiểm tra cốp xe trên Honda Click, bạn sẽ nắm trọn trạng thái chiếc xe ga mình đang dùng.