Chuyến đi bằng xe máy hay có những điểm dừng đẹp: một góc phố cổ, một khúc sông, một đồng lúa ven đê, và tất nhiên là lúc ta xuống xe, rút điện thoại, mải mê khung hình. Đáng tiếc, chính những khoảnh khắc đắm mình trong khung cảnh lại là thời điểm vàng của móc túi và lấy cắp đồ trên xe. Vì vậy cách giữ đồ đạc an toàn khi xuống xe chụp ảnh là một kỹ năng du lịch đáng tập, rẻ như một thói quen nhưng giá như toàn bộ chuyến đi. Bài viết thuộc cụm chạy xe trong đời sống trong chuyên mục kinh nghiệm thuê xe máy Hà Nội, đưa ra quy trình ba mươi giây trước khi rời xe và các thói quen chọn điểm chụp an toàn. Kinh nghiệm giữ xe qua đêm đã bàn trong bài kinh nghiệm đỗ xe qua đêm an toàn, còn khi gửi xe vào bãi lớn quanh điểm tham quan thì áp dụng ngay bài ghi nhớ lại vị trí đỗ xe ở bãi gửi lớn.
Câu trả lời nhanh
Trước khi rời xe để chụp ảnh, làm theo thứ tự cố định: tắt máy, rút chìa, khóa cổ và cốp, để dây khóa lên cổ tay hoặc móc vào người, ngắm quanh một vòng xem điểm đỗ có người qua lại không, rồi mới mở máy ảnh. Đồ giá trị tối thiểu hóa: chỉ mang theo một thiết bị chụp, còn lại để trong cốp đã khóa hoặc mang theo trong túi chéo phía trước. Không bao giờ để ba lô trên yên rồi bước ra vài mét, kể cả chỉ một phút, vì một phút là quá đủ. Chọn điểm chụp sao cho xe luôn nằm trong tầm mắt hoặc trong tầm thấy của người dân xung quanh. Quy tắc ngắn gọn: chìa theo người, xe trong tầm mắt, và đồ trong cốp.
Quy trình ba mươi giây trước khi rời xe
Làm đủ các bước theo đúng thứ tự, không nhảy bước. Bước một, tắt máy và rút chìa khỏi ổ, vì chìa cắm trên xe là lời mời gọi tự nhiên. Bước hai, khóa cổ xe, nghe tiếng khóa chốt, và nhìn đèn báo nháy xác nhận với xe có immobilizer. Bước ba, mở cốp lấy đúng những gì cần cho buổi chụp, rồi đậy và khóa cốp, thử nâng nắp một lần để chắc. Bước bốn, đeo chìa theo người, ưu tiên dây khóa cổ tay hoặc móc dây vào vành quần, tránh để chìa trong túi quần sau vì đó là vị trí rơi khi leo lên xuống. Bước năm, quan sát quanh: có người dân ngồi gần không, có camera hay cửa hàng mở không, và chỗ này có vắng đến mức mười phút không một người qua không. Chỗ vắng tuyệt đối thì nên cân nhắc chụp từ xa hoặc dời xe tới gần điểm đông hơn. Cả quy trình hết chừng ba mươi giây, và đó là ba mươi giây rẻ nhất trong toàn bộ kỹ năng du lịch.
Chọn điểm đỗ và điểm chụp an toàn
Điểm đỗ lý tưởng cho một buổi chụp ngắn là nơi xe nằm trong tầm mắt từ vị trí chụp, hoặc ít nhất trong vùng nhìn thấy của người địa phương. Ví dụ, chụp một góc phố cổ thì tấp xe sát lề trước quán nước còn mở cửa, chụp đê sông thì đỗ gần điểm dân câu cá đang ngồi, chụp đồng thì đỗ cạnh nhà dân có người ngoài hiên. Người có mặt quanh xe không phải là chướng ngại mà là hệ thống an ninh tự nhiên: kẻ móc túi ngại khung cảnh có người hơn khung cảnh đẹp. Ngược lại, các điểm đáng cảnh giác là bãi xe vắng sau giờ đóng, lối đi bộ ít người giữa hai dãy nhà đóng cửa, và các điểm phải quan sát xe qua nhiều lớp tường. Một thói quen rất đáng tập là ghép việc chụp ảnh với xe trong khung: chọn góc để luôn thấy được yên xe ở rìa khung hình, vừa có ảnh có dữ kiện vừa giữ được việc canh chừng.
Quản lý đồ đạc trong lúc chụp
Lúc cầm máy lên, rủi ro chuyển từ xe sang người, nên quản lý đồ trên người cũng cần quy tắc. Túi chéo đeo trước ngực là lựa chọn tốt hơn ba lô sau lưng, vì không ai có thể mở túi trước ngực mà người đeo không cảm nhận. Ví tiền và điện thoại rơi vào một túi khác máy ảnh, để tay luôn biết đang cầm gì và trống tay nào. Nếu đi theo nhóm, phân vai người canh xe và người chụp thay cho cảnh mọi người cùng say khung cảnh cùng lúc, và đổi vai giữa các điểm. Giấy tờ thì giữ tối thiểu trên người theo nhóm bất ly thân đã bàn ở bài chở đồ cồng kềnh: khi đang chụp, người ta cầm máy và quên mọi thứ khác, nên phần còn lại phải nằm trong cốp khóa hoặc trên người ở túi có khóa kéo. Một lỗi thanh lịch hay gặp là để điện thoại hoặc ví trên yên xe trong lúc nâng máy lên: đúng ba giây ai đó đi ngang, và ba giây là đủ.
Các tình huống đặc thù của du lịch xe máy
Ba tình huống đáng nói riêng. Tình huống thứ nhất là chụp ảnh phong cảnh ven đường: đường thẳng vắng dễ tạo cảm giác an toàn giả, trong khi các điểm đèo vắng lại chính là nơi hay dừng của các xe lạ đến rồi đi nhanh. Khi dừng ở ven đường lớn, tấp hẳn vào lề xa làn xe chạy, đứng bên kia rào bảo hiểm nếu có, và luôn để ý tiếng xe đến từ phía sau. Tình huống thứ hai là chụp ở điểm tham quan đông như phố đi bộ cuối tuần: đông người là rủi ro móc túi trên người cao, nhưng lại an toàn cho xe nếu gửi bãi chính, nên ưu tiên gửi bãi có người trực và chỉ mang theo đồ tối thiểu. Tình huống thứ ba là chụp lúc chạng vạng tối: ánh sáng đẹp nhưng là khung giờ khó nhìn người quanh xe, nên rút ngắn thời gian rời xe, chụp gần xe, và dùng đèn pin của điện thoại soi quanh khi lấy đồ trong cốp. Mỗi tình huống đều có chung một nguyên tắc: càng khó quan sát xung quanh, càng phải rút ngắn thời gian để đồ ngoài tầm kiểm soát.
Thói quen đáng hình thành dài hạn
Kỹ năng này giống như kỹ năng khóa cửa nhà: giá trị nằm ở việc làm đúng mọi lần, kể cả lúc lười. Ba thói quen dài hạn đáng nuôi. Một, nghi thức ba mươi giây trước khi rời xe là bắt buộc như thắt mũ bảo hiểm, và sau hai mươi lần thì nó thành phản xạ, tay tự khóa cổ trước khi chân kịp bước xuống. Hai, tối thiểu hóa đồ mang theo khi xuống: trước mỗi chuyến, tự hỏi chuyến này cần chụp bằng gì và cần gì bên cạnh, phần còn lại ở nhà hoặc trong cốp ngay từ đầu. Ba, tin vào linh cảm của người bản địa: nếu thấy dân quanh đó nhìn xe mình nhiều quá hoặc có nhóm người lạ đứng gần chỗ đỗ không lý do, cứ dời xe đi chỗ khác, đẹp kém hơn nhưng an toàn hơn là một cuộc đổi luôn đáng giá. Du lịch là để về nhà với ảnh và kỷ niệm, và kỷ niệm đẹp nhất là kỷ niệm không kèm báo công an.
Câu hỏi thường gặp
Chỉ xuống chụp một tấm thôi, có cần khóa xe không?
Có. Một tấm thôi thường thành mười tấm, và mười tấm đủ lâu cho mọi tình huống. Thêm nữa, nghi thức khóa là thói quen: làm mỗi lần thì không bao giờ có lần nào quên, còn chọn lọc khi nào khóa thì sớm muộn sẽ quên đúng lần không nên quên.
Máy ảnh để trên yên, đứng cách vài mét thì sao?
Không nên. Vài mét là khoảng cách mà một người đi bộ nhanh đi ngang chỉ mất hai ba giây, và người mất đồ thường không kịp nhìn thấy gì đã hết. Muốn máy ảnh gần, đeo dây đeo máy lên cổ tay, vừa chụp vừa giữ.
Đi một mình thì giữ xe kiểu gì khi chụp?
Chọn góc chụp sao cho xe trong khung, đeo chìa lên người, và giữ buổi chụp ngắn quanh xe thay vì rong ruổi. Nếu cần đi xa hơn vị trí đỗ, hỏi nhờ người dân hoặc chủ quán nước gần đó để mắt giúp, một câu hỏi nhỏ thường nhận được thiện ý lớn của người địa phương.
Bị theo dõi hoặc thấy dấu hiệu lạ quanh xe thì xử lý ra sao?
Rời khỏi vị trí đó ngay, kể cả bỏ dở buổi chụp: dời xe tới khu đông người, kiểm tra nhanh xe và đồ, và nếu thực sự nghi ngờ thì báo người dân xung quanh hoặc cơ quan công an gần nhất. Trọng tâm của tình huống này luôn là an toàn của người, không phải bức ảnh.
Tóm lại
Giữ đồ đạc an toàn khi xuống xe chụp ảnh là một nghi thức ba mươi giây: rút chìa, khóa cổ và cốp, chìa theo người, quan sát quanh, rồi mới chụp. Điểm chụp được chọn sao cho xe trong tầm mắt, đồ giá trị tối thiểu hóa và nằm trong cốp khóa hoặc túi trước ngực. Tình huống vắng và tối thì rút ngắn thời gian, và linh cảm bất thường thì dời chỗ ngay. Nuôi thói quen này thành phản xạ thì mọi chuyến đi bằng xe máy đều trọn vẹn đúng nghĩa: về nhà với ảnh đẹp, không với báo mất đồ.