Sông Hồng chảy qua Hà Nội từ tây bắc xuống đông nam, và phần lớn người dân thành phố quen qua sông bằng cầu vì nội đô đã có đủ các cây cầu lớn. Vậy nên câu hỏi phà qua sông hồng ở hà nội nằm ở đâu thực chất có hai phần trả lời: ở khu trung tâm, phà gần như không còn vai trò giao thông chính vì cầu đã thay, còn ở các đoạn sông chảy qua vùng ven và các huyện ngoại thành, phà vẫn là lối qua ngắn duy nhất ở nhiều nơi. Bài viết thuộc cụm đường đi & địa điểm trong chuyên mục hỏi đáp thuê xe máy, giúp bạn hình dung đúng bản đồ phà của thành phố và cách dùng chúng an toàn với xe máy. Ai định chạy cung đường dài ra các tỉnh có thể đọc thêm bài chạy xe từ Hà Nội đi sân bay Nội Bài mất bao lâu để tham khảo kiểu tính đường vùng ven, còn tổng quan kinh nghiệm đi xe quanh Hà Nội nằm ở trang kinh nghiệm thuê xe máy Hà Nội.
Câu trả lời nhanh
Phà qua sông Hồng không nằm ở khu trung tâm: nội đô qua sông bằng cầu, từ Thăng Long, Nhật Tân, Long Biên, Chương Dương tới Thanh Trì. Phà nằm ở hai đầu sông thuộc địa phận thành phố: vùng thượng lưu chảy qua các huyện tây bắc như Ba Vì, Phúc Thọ, Đan Phượng, Sơn Tây, và vùng hạ lưu qua các huyện đông như Gia Lâm, Đông Anh ra ngoài hết địa phận. Vị trí cụ thể và trạng thái chạy của từng phà đổi theo mùa nước, theo cầu đường mới xây, và theo giờ, nên cách đúng nhất khi cần qua phà là hỏi dân địa phương tại đoạn đê gần nhất hoặc kiểm tra bản đồ thời điểm cần đi. Coi phà là phương án của đoạn ven, không phải phương án của khu trung tâm.
Vì sao nội đô không cần phà
Sông Hồng đoạn qua nội đô hẹp hơn và được bờ kè hai bên, các cây cầu lớn nối đủ các trục chính: phía bắc có Thăng Long và Nhật Tân, giữa có Long Biên và Chương Dương, nam có Thanh Trì và các cầu của các tuyến vành đai. Mật độ cầu dày đến mức thời gian chờ phà, nếu có, sẽ dài hơn nhiều so với quẹo lên cầu gần nhất. Đó là lý do gần như không ai trong thành phố cần hỏi phà: khoảng cách hai bờ ở đây được tính bằng phút lên cầu, không bằng giờ đợi thuyền. Người mới tới Hà Nội vì thế không nên lộn khôn tìm phà khi chỉ cần qua sông trong nội đô: mở bản đồ nhìn cây cầu gần nhất luôn là câu trả lời nhanh hơn.
Phà nằm ở đâu: hai vùng ven của đoạn sông
Vùng thứ nhất là thượng lưu: sông chảy qua các huyện tây bắc của thành phố, bờ nhiều đoạn còn là đê và làng, cầu thưa, và các phà nhỏ nối hai bờ phục vụ dân địa phương chợ phiên, đi đồng, và các chuyến ngắn. Vùng thứ hai là hạ lưu: sông rộng dần khi chảy qua các huyện đông, các đoạn không có cầu vẫn dựa vào phà để nối tuyến. Ở cả hai vùng, đặc điểm chung của phà là quy mô nhỏ: bến khiêm tốn, thuyền chạy theo mớn nước, giờ giấc theo ánh sáng và dòng nước. Những phà này ít khi xuất hiện đúng tên trên bản đồ số với giờ hoạt động cập nhật, và đó là lý do câu hỏi nằm ở đâu không có câu trả lời cố định chuẩn xác quanh năm.
Cách tìm phà đang chạy ở thời điểm cần
Ba cách thực dụng. Một, hỏi trực tiếp dân vùng ven: chủ quán nước trên đê, bác giữ xe, hay shop sửa xe địa phương luôn biết phà gần nhất còn chạy không, và đó là nguồn tươi nhất có thể có. Hai, dùng bản đồ số nhưng chỉ để định hướng: tìm từ khóa phà cùng tên huyện, xem đánh dấu rồi gọi xác nhận nếu có số, và nhớ rằng dấu trên bản đồ có thể là phà đã ngừng. Ba, nhìn dấu hiệu vật lý khi chạy dọc đê: bến phà thật luôn có bãi xe nhỏ, tấm bảng giờ, và dòng người hai bánh đi dọc đê về phía bến khung giờ chợ. Ba cách này ghép lại gần như luôn cho ra phà đang chạy, khỏi phụ thuộc vào danh sách cũ.
Qua phà bằng xe máy: bảy điều cần nhớ
Qua phà với xe máy có những nguyên tắc riêng mà người quen cầu hay bỏ sót. Một, xếp hàng theo hướng dẫn bến, không chen lên mép thuyền để đi sớm vài phút. Hai, vào thuyền buộc mũ bảo hiểm và đứng ghì chân phanh, để số theo hướng thuyền sẽ rời, vì thuyền cặp bến lúc xe đang quay đầu là tình huống ngã phổ biến nhất. Ba, không khởi hành máy trong thuyền trừ khi được yêu cầu, và tắt máy khi thuyền đang chạy nếu bến yêu cầu. Bốn, giữ giấy tờ theo người, không để trong cốp, vì một số bến kiểm soát. Năm, tính phí nhỏ theo bảng của bến, chuẩn bị tiền lẻ. Sáu, với xe thuê, chụp tình trạng xe trước khi lên thuyền để có mốc so sánh nếu có va chạm nhỏ khi xếp. Bảy, nếu mang hành lý cồng kềnh, giảm xuống: thuyền nhỏ không có chỗ cốp rộng, và hành lý trên lưng người luôn ổn hơn hành lý trên yên xe trong thuyền lắc.
Mùa nước và giờ giấc: hai biến của phà
Phà phụ thuộc hai thứ mà cầu không phụ thuộc: mực nước và ánh sáng. Mùa lũ, dòng chảy mạnh khiến một số bến tạm dừng hoặc kéo dài cú lái, và người định qua phà ngày mưa to nên hỏi trước thay vì đến bến đợi. Khung sáng sớm và chiều muộn là khung đông dân ven chợ, còn trưa vắng thuyền có thể chạy chậm hơn vì ít khách. Một số bến không chạy khua tối, và kẹt lại bờ bên kia vì đi muộn là câu chuyện quen của người chưa hỏi giờ. Ghi lại giờ bến cuối và số điện thoại bến nếu có, giống như ghi khung giờ trả xe thuê, là thói quen nhỏ mà mỗi lần cần thì thấy quý.
Một lưu ý cho người định lạm dụng phà làm trải nghiệm: phà vùng ven trước hết là phương tiện đi lại của dân địa phương, và khách thành phố tới bến nên giữ cái đúng mực của khách: xếp hàng theo người quen bến, không chen, không giục, và không kéo hàng loạt ảnh khi thuyền đang xếp khách lên. Phà đẹp nhất khi được dùng đúng vai trò của nó, và dùng đúng thì mọi bên đều vui.
Về lập lịch trình, hãy coi phà là một mốc thời gian mềm trong ngày, không phải một điểm qua nhanh như cầu. Một chuyến qua sông bằng phà thường gồm ba khoảng chờ: chờ thuyết đầy khách, chờ sang sông, và chờ xuôi dốc bến bên kia, nên hãy dự trù gấp đôi thời gian so với khoảng cách nhìn trên bản đồ. Nếu mục tiêu là ghi hình bờ sông lúc sáng sớm rồi kịp về nội đô, hãy chọn bến gần nhất theo hướng về, không chọn bến đẹp nhất, vì mỗi bến dư ra là thêm một lần chờ. Người thuê xe theo ngày cũng nên tính số lần qua lại: một ngày thuê 150.000 VND cho dòng xe số phổ thông, và vượt cữ mười bảy giờ trả xe bị tính 20.000 VND mỗi giờ trễ, nên chuyến phà cuối chiều phải nằm gọn trước khung trả xe đã hẹn với shop.
Câu hỏi thường gặp
Phà có rẻ hơn đi cầu không?
Phí phà thường nhỏ, nhưng so với đi cầu thì phép so không đứng ở tiền: phà tiết kiệm quãng đường vòng, cầu tiết kiệm thời gian chờ. Khoảng cách tới bến quyết định, và nếu bến còn xa hơn cây cầu gần nhất thì cầu luôn thắng.
Sông Hồng đoạn nội đô có phà du lịch không?
Các chuyến thuyền ngắm cảnh trên sông là dịch vụ tham quan, không phải phương tiện qua sông: họ chạy theo tuyến và giờ của tour, không nhận chở khách qua bờ bên kia như phà giao thông. Việc qua lại hai bờ nội đô vẫn bằng cầu.
Đi xe thuê qua phà cần chú ý gì thêm?
Giấy tờ xe theo hợp đồng nên mang theo người, chụp tình trạng xe khi xếp lên thuyền, và nhớ rằng xe thuê thường không quen kiểu thuyền lắc: buộc mũ, ghì phanh, và để xe theo hướng bến yêu cầu là đủ cho phần lớn các bến nhỏ.
Phà có chạy ngày mưa không?
Tùy mực nước và dòng chảy: mưa nhẹ phần lớn vẫn chạy, mưa to kèm nước lên có thể dừng. Không có quy tắc chung cho mọi bến, nên cách duy nhất chắc là hỏi bến hoặc dân địa phương trước khi ra đê.
Tóm lại
Phà qua sông Hồng ở Hà Nội nằm ở vùng ven của đoạn sông, không nằm ở khu trung đô đã có cầu dày: vùng thượng lưu các huyện tây bắc và vùng hạ lưu các huyện đông. Vị trí từng phà đổi theo mùa nước và năm, nên tìm phà đúng cách là hỏi dân ven đê, dùng bản đồ có chọn lọc, và nhìn dấu bến thật. Khi qua phà, nhớ bảy nguyên tắc xếp thuyền của xe máy, và coi giờ bến cuối như một mốc lịch của chuyến đi. Làm vậy thì phà từ thứ khó dự đoán thành một trải nghiệm qua sông đúng chất vùng ven.